Sonsuz Ark/ Evrensel Çerçeveye Yolculuk
"Şeytanın çocukları, sırlar ve şüpheler üreterek insanların arınmış duygu ve düşüncelerini kirletmekten hiçbir zaman vazgeçmemişlerdi."
“Ene’l-Hakk” diyen bir zihin, Kur’an’la sabit bir tanıma sahip olan tevhidin zahirî ve net sınırlarını aşmış, batınî yorumlarla yaratıcı-yaratılan ayrımını fiilen ortadan kaldıran bir noktaya ulaşmış demekti.
Felsefî-nazarî tasavvufun temellendirilmesinde, ‘Fütûhâtü’l-Mekkiyye’, ‘Fusûsü’l-Hikem’ ve benzeri eserleriyle birlikte Zünnûn el-Mısrî hakkında ‘El-Kevkebü’d-Dürrî fî Menâkıbi Zinnûn el-Mısrî’ adında bir eser yazan İbn-i Arabî’nin rolü de büyüktü.
Onun, özellikle ‘vahdet’ül vücud’ düşüncesi sonraki yüzyıllarda birçok tarikat ve ekolde etkili olmuştu; Kur'an'a aykırı fikirleri Sadreddin Konevî üzerinden Anadolu’ya ve daha geniş İslam coğrafyasına yayılmıştı.
Sultanların güç dairesine etki ederek yükselen tarikatların teşekkülü ve kurumsallaşması on ikinci ve on üçüncü yüzyıllardan itibaren hızlanmıştı. İbn-i Arabî bu sürecin önemli bir halkasıydı, o ve müridleri Hallac-ı Mansur’un ve benzerlerinin bu tür şathiyyelerini te’vil ederek sahiplenmeye çalışmış, ama bu te’viller de tevhide ve İslam akaidine yönelik açık ve somut saldırılar içerdiği için her zaman ikna edici olamamışlardı.
Tasavvufun içerdiği temel, -ideolojik olarak değerlendirilebilecek- metafizik ve pratik aşırılıklar akaidi bozma potansiyeli taşıyordu ve tarihsel olarak da gördüğümüz gibi bozmuştu.
Kur’an’ın inşa ettiği, tevhid, nübüvvet, vahyin bağlayıcılığı, yaratıcı-yaratılan ayrımı, kulluk, hesap günü temelli itikadî ve akaidî sistem, tasavvufun içine veya üstüne eklediği ve yaklaşık olarak üç veya dört yüz yılda yerleştirdiği ‘keşf’, ‘fena’, ‘vahdet’ül vücud’, ‘gavs-evliya mertebeleri’, ‘keramet’, ‘kalbî bilgi’, ‘gaybı bilmek’ gibi kavramlar aracılığı ile saldırıya uğramıştı.
‘Allah’tan başka hiçbir varlık yoktur’, ‘Her şey Allah’tır’ diyerek yaratıcı-yaratılan ayrımını ortadan kaldırmak, Kur’an’ın gönderilme sebepleri olan en net hükümlerini fiilen işlevsiz hale getiriyor ve İhlas, Şura, Nahl surelerinde açıkça belirtildiği üzere Allah’ın bir, eşsiz ve benzersiz olduğuna yönelik itikadî sistemi bozuyordu.
Bu itikat bozucu saldırılara Allah'ın ayetlerini göstererek karşı çıkanlar da selefî, mutezilî denilerek etiketleniyor ve linç edilerek toplum dışına itiliyorlardı.
Keşfi vahyin üstüne çıkarmak veya onunla çelişen bilgi üretmek; tasavvuf velisinin şeriatı değiştirebileceğini veya peygamberlik mertebesine yaklaşabileceğini, hatta ondan peygamberlikten üstün olduğunu iddia etmek; tasavvuf evliyasının ruhaniyetinden medet ummak, dua ve tövbelerde ölü ya da diri evliya ile tevessül, kabir ziyareti gibi yaygın uygulamalar Allah’ın kurduğu sistemi tamamen bozmaya yönelik şeytani girişimlerdi. Bunların tamamı Mekke müşriklerinin ya da kendilerine elçi gönderilen bütün toplumların inandıklarından ve yaptıklarından farksızdı.
Allah’ın son elçisi Muhammed ve onun insanlara tebliğ ettiği Kur’an neden gönderilmişti ki?
Zünnûn el-Mısrî, makamlar ve hâller konusunda da erken dönemdeki ilk teorik yaklaşımlardan birini geliştirmişti; mârifeti tasavvufla neredeyse eşdeğer anlamda kullanmış, Mısır mektebinin öncüsü kabul edilmişti. Onun görüşleri, özellikle mârifet, makamlar-hâller ve teozofik yaklaşım açısından tasavvufun Bağdat ekolü ve sonraki klasik tasavvuf literatürü üzerinde derin iz bırakmıştı.
Asín Palacios, Massignon gibi bazı araştırmacıların ve yapılan Hermetik araştırmaların antik Mısır kökenli Hermetik Teozofinin tasavvufa Zünnûn el-Mısrî üzerinden sızdığını iddia etmeleri, Samirîler’in en etkili olanlarından biri ile karşı karşıya olduğumuzu düşündürtüyordu bana. Onun etkisi de Mısır, Bağdat, Horasan ekollerine ve sonraki silsilelere dolaylı olarak yayılmıştı.
Mısır hiyeroglifleri ilk kez 1822 yılında Fransız dilbilimci Jean-François Champollion tarafından çözülmüş ve okunmuştu. Bunun, 1799'da Napolyon'un Mısır seferi sırasında Fransız askerleri tarafından keşfedilen ve üzerinde Hiyeroglif, Demotik ve Antik Yunanca üç farklı yazıyla yazılı olan metnin bulunduğu Rosetta Taşı (Reşid Taşı) sayesinde gerçekleştiği iddia ediliyordu.
Bu tarihten yaklaşık bin yıl önce yaşayan Zünnûn el-Mısrî’nin tapınak duvarlarındaki hiyeroglifleri okuyabilmesi dikkat çekiciydi; bu sıradan bir özellik değildi. Ahmim’deki bir tapınakta bir rahibe hizmet ederek hiyeroglif okuyan birinden bahsediliyordu. Ayrıca simya-büyü, tıp ve havas ilimleriyle meşguliyeti, antik Yunan felsefesi ve Hermetik bilgelikle ilişkisi çok tuhaftı.
Böyle bir adamın Kur’an dışı araçlarla inşâ ettiği Allah’ı bilmekle ilgili ‘mârifet’ anlatısı nasıl masum görülebilirdi ki? Bu şahıs kendi uydurduğu şeylerle nasıl Allah’ı bilen bir ‘ârif’ olabilirdi?
Yaptığım araştırmalar sonucunda, onun Kur’an’a aykırı öğretilerini İslam tarihinden ve kültüründen çekip çıkardığımızda insanı tanrılaştıran bugünkü tasavvufun olmayacağına kanaat getirmiştim. Net bir şekilde görülüyordu; Şeytan'ın çocukları, sırlar ve şüpheler üreterek insanların ilahi mesajlarla arınmış duygu ve düşüncelerini kirletmekten hiçbir zaman vazgeçmemişlerdi.
Zünnûn el-Mısrî de tarikat üyeliğine yeni kabul edilmiş olan mürid ile tarikâtın şeyhi veya mürşidi ile arasındaki iletişimin kolaylaşmasına yardımcı olacak şifreli bir sistem geliştirmek suretiyle ‘marifetullah’ (irfân/gnosis) öğretisini yaymıştı, amacı asla Allah’ı bilmek değildi; ‘marifetullah’ maskesi altında Samirîlerin Kabala kökenli gizli öğretilerini İslam'a dahil etme ve saf aklı zehirleme imkânı bulmuştu.
Allah’a, onun gönderdiği elçiye ve kitaba inanan bir Mü’minin yapabileceği işler değildi bunlar. Ne var ki bugün sıradan insanların zihninde açılan yarıklar tasavvufun Kur’an’a aykırı ideolojisinin felç edici etkilerinin somut sonucuydu.
Bir tür itikadî şizofreniydi bu; Allah’a inanıyorlardı insanlar, ama yaşayanlar bir yana, aynı zamanda binlerce yıl önce ölmüş tasavvuf şeyhlerinin kainatı idare edebileceklerine, kendilerini gözetleyip koruduklarına, maddî-manevî yardım istediklerinde yardım edebileceklerine, cennete girebilmeleri için de şefaat edebileceklerine inanıyorlardı.
Günahlarından dolayı Allah'a tevbe ederken şeyhleri aracı kılan insanların birer müşrik olduklarından, Allah’a ortak koştuklarından haberleri yoktu; aksine bunun daha güçlü bir iman olduğunu zannediyorlardı.
Furkân Suresinin 1-3. ayetleri ne kadar berrak ve uyarıcıydı oysa:
“Âlemlere bir uyarıcı olsun diye kuluna Furkân’ı indiren Allah’ın şanı yücedir. O, göklerin ve yeryüzünün mülkü (hükümranlığı) kendisine ait olandır. Çocuk edinmemiştir. Mülkünde hiçbir ortağı da yoktur. O, her şeyi yaratmış ve yarattığı o şeyleri bir ölçüye göre takdir etmiştir. Allah’ı bırakıp hiçbir şey yaratmayan ve zaten kendileri yaratılmış olan, üstelik kendilerine fayda ve zararları dokunmayan, öldürmeye, yaşatmaya ve ölüleri diriltip kabirden çıkarmaya güçleri yetmeyen ilâhlar (tanrılar) edindiler.”
A’râf Suresinin 191-194. ayetlerinden çok uzakta tasarlanan ve inşa edilen bir şizofreniydi bu:
“Hiçbir şeyi yaratamayan, kendileri yaratılan şeyleri Allah’a ortak mı koşuyorlar? Hâlbuki onlar (edindikleri ilâhlar) ne onlara yardım edebilirler, ne de kendilerine yardım edebilirler. Onları doğru yola çağırırsanız, size uymazlar; çağırmanız da, susmanız da onlar için birdir. Şüphesiz Allah’ın dışında yalvarıp yakardıklarınız da sizler gibi kullardır. Eğer iddialarınızda doğruysanız haydi onlara dua edin de karşılık versinler!”
Kur’an açık bir şekilde anlaşılacağı için tasavvufun şeytanları insanları Kur’an’dan uzaklaştırıyor ve onun zahirî yönlerinden ziyade batınî yönlerinin daha önemli olduğunu söyleyerek uydurdukları şeyleri insanlara 'din' diyerek anlatıyorlardı.
Her insan inandıklarından ve yaptıklarından sorumlu tutulacak ve hesaba çekilecekti. İnsanların, kendileri gibi birer insan olan tasavvuf şeyhlerinden - antik Roma'nın ve antik Yunan'ın her yere yetiştiğine, her inananına yardım ettiğine inandıkları uydurma tanrılarından istedikleri gibi- yardım istemeleri inanılmaz bir çelişkiydi.
Bir insanın bu çelişkiyi kabullenmesi ve içselleştirmesi şizofreniden başka bir şeyle açıklanamazdı. Yarılmış kişilikleri üzerinden kendilerini insanlara tanrı olarak kabul ettiren insanların da şeytanın birer kölesi olduğunu görebiliyordum. Onlar ve onlara inananların her biri hastaydı; gerçek olan ile gerçek dışı unsurları ayırt etmekte güçlük çekiyorlardı.
Ahmak bir kısır döngüydü bu; bir ölümlünün başka bir ölümlüyü tanrı edinmesi ya da onun Allah’a ulaşmasında kendisine yardım edeceğine inanması cehaletten daha başka bir şeydi; bu, Samirîler tarafından kasıtlı ve planlı bir şekilde yayılan kendini aldatma hastalığıydı ve iki yüzlülükten başka bir şey değildi.
İnsanların, hemen her ân ve her yerde karşılaşabileceğimiz gibi, gerçekleri, kendi hatalarını veya istenmeyen durumları bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde çarpıtmaları ve görmezden gelmeleri de yeni bir şey değildi.
İnsanlar çıkarcı varlıklardı; dünya ve ahiretteki korku ve kaygılarından kurtulmak veya herhangi bir aidiyet duygusunun etkisiyle güvende hissetmek için gerçeğe aykırı inançlara tutunabiliyorlardı. Konu bu kadar basitti.
Sıkıntı
Takip et: @SonsuzArk
- Sonsuz Ark'ta yayınlanan yazılardan yazarları sorumludur.
- Sonsuz Ark linki verilerek kısmen alıntı yapılabilir.
- Sonsuz Ark yayınları Sonsuz Ark manifestosuna aykırı yayın yapan sitelerde yayınlanamaz.
- Sonsuz Ark Yayınlarının Kullanımına İlişkin Önemli Duyuru için lütfen tıklayınız.
