Sonsuz Ark/ Evrensel Çerçeveye Yolculuk
Why AI Doesn’t Think, Cannot Reason, Isn’t Intelligent and Will Never Achieve Consciousness
Yapay zekâ hakkında son zamanlarda yapılan kamuoyu açıklamaları, Amerikalıların doğrusal zaman kavramının sonuçlarıyla ilgili zorluk yaşadığını gösteriyor. Bu durum, kavramın büyük ölçüde Batı kökenli olması ve kapitalist istihdamı koordine etmek için kullanılan saat zamanına odaklanması göz önüne alındığında gariptir. Kavramsal zorluk, sıralama veya gelecekteki eylemler için planlarla ilgilidir. Ancak aynı zamanda kârların dağıtımını da içerir. Batı ekonomik üretiminde kullanılan sermaye ekipmanının %100'ü işçiler tarafından üretilmiştir. Öyleyse, ortaya çıkan ürün neden onu üretenler yerine finansörlere aittir?
Fiziksel bir metafor kullanacak olursak, 1) bir araba satın alırsam, 2) onu bir uçuruma doğru sürersem, 3) gaz pedalına bir taş koyarsam ve 4) vitesi sürüş konumuna getirirsem, araba ileri doğru hareket edecek ve uçurumdan aşağı yuvarlanacaktır.
Soru: Eylemlerimle arabanın uçurumdan aşağı yuvarlanmasına ben mi sebep oldum? Yoksa araba kendi kendine mi uçurumdan aşağı yuvarlandı?
Cevap, kendi eylemlerimin nerede sona erdiğini hayal ettiğinize bağlıdır. Aslında, yetkin bir şekilde gerçekleştirilirse arabanın uçurumdan aşağı yuvarlanmasına yol açacak bir dizi olay tasarladım ve yarattım. Araba, insan yönlendirmesi olmayan, hareketsiz metal ve kauçuktan yapılmış bir nesnedir.
Benzer şekilde, üç yüz adımlık bir algoritma oluşturup harekete geçirirsem, çıktıyı algoritma mı üretiyor yoksa ben mi? Aradaki fark niyet ve süreç arasındadır. Niyetim, üç yüz adımlık algoritmanın tasarlanmasına ve oluşturulmasına rehberlik eder. Ancak bu noktadan sonraki iş, algoritmanın bir bilgisayar ortamında çalıştırılmasıyla gerçekleştirilir. Yani, algoritma projeyi tasarlamadı, ben tasarladım. Algoritma projeyi planlamadı (sıralamadı), ben planladım. Algoritma problemi kodlamadı, ben kodladım. Öyleyse, çıktıyı kim üretti, ben mi yoksa makine mi?
Benzer bir kavramsal sorun, makinelerin 'düşündüğü' iddiaları için de geçerlidir. Fiziksel olarak konuşursak, yapay zeka, büyük bir bilgi işlem ortamında barındırılan bir algoritma yığınıdır. Yapay zeka kendi kendini tasarlamadı. Hatırladığım kadarıyla, 1970'lerde Carnegie Mellon Üniversitesi'nde tasarlandı. Yapay zeka kendi kendini inşa etmedi. Akademide ve daha sonra iş dünyasında bilgisayar bilimcileri tarafından parça parça inşa edildi. Yapay zeka kendi kendini kodlamadı. Yapay zeka geliştiricileri tarafından kodlandı. Ve yapay zekanın bağlı olduğu devasa fiziksel altyapı işçiler tarafından inşa edildi. Önemli olan nokta: Yapay zeka tamamen insanlar tarafından üretiliyor.
O halde soru şu: Yapay zekâ çıktısının, onu yaratmak için harcanan insan emeğinden daha fazlasını temsil ettiği nasıl düşünülüyor? Yapay zekâ çıktısını algoritmaların ürününden daha fazlası yapan süreç nedir? Cevap "bir şey" ise, sıralama algoritmalarından haberdar mısınız? Bu, bir görevi tamamlamak için bir dizi adımı izleyecek şekilde diğer kodları düzenleyen koddur. Tek bir talimat kümesinden çok adımlı süreçlerden geçen sıralı algoritmalar tasarladım ve kodladım. Çıktı akıl yürütmeye benziyor. Ve gerçekten de akıl yürütme. Ben kodladım. Modeller, kodladığım şeyi yaptı.
Yani, eğer bir dizi adım insanlar tarafından tasarlanmış, planlanmış ve insanlar tarafından yaratılmış ekipmanlar üzerinde başlatılmışsa, boyutları cansızlıktan canlılığa ne zaman geçer? Ya da daha basitçe, bir bilgisayarda bulunan bir algoritma yığını ne zaman düşünmeye, akıl yürütmeye, zekaya veya bilince sahip olur? Aslında, bunların herhangi birinin yapay zekayı tanımladığı iddiası bir kategori hatasıdır. Bir tepeden aşağı yuvarlanan bir taşın, görünmeyen fiziksel kuvvetler (örneğin yerçekimi) tarafından hareket ettirilmek yerine kendi kendine yuvarlandığı mı hayal edilir? Dolayısıyla, yapay zekanın akıl yürütebileceği iddiaları, temel fiziksel süreçlere ilişkin bilgisizlikten veya yanlış anlamadan kaynaklanmaktadır.
Dünyaya dönecek olursak, Batı'da 19. yüzyılın başlarından beri fabrika otomasyonunun ürünü mü ürettiği, yoksa fabrikayı otomatikleştiren insanların mı ürünü ürettiği konusunda bir tartışma sürüyor. Bir yandan otomasyon, ürünün kendiliğinden üretildiği izlenimini yaratıyor. Diğer yandan, otomasyon süreci insanlar tarafından yaratıldı ve aksi takdirde var olmazdı. Algoritmalar kullanarak üretim sürecini 'sıralama' yeteneğiyle birlikte, bu tartışmaya bir soyutlama düzeyi daha eklendi.
'Sıralama' modellerini tasarlayıp kodlayanların çoğu, bu kavramı anlamakta zorlanıyor. Bu modeller, bir modelin nasıl 'düşündüğüne' dair talimatlardır. Soru: Bir model sadece talimatları takip ederken nasıl 'düşünüyor'? Cevap: Düşünmüyor. Sadece talimatları takip ediyor. Yapay zeka kullanıcılarına mantık yürütme gibi görünen şey, insan kodlayıcılar tarafından modele kodlanmış mantık yürütmedir. Mantık yürütme gibi görünmesinin nedeni, takip ettiği talimatların mantık yoluyla oluşturulmuş olmasıdır. Yazılı talimatların yerine getirilmesidir. Başka bir şey değil.
Bu soru aynı zamanda politiktir çünkü cevabı Batı'da gelir dağılımını belirler. Otomatik bir fabrika biçimindeki 'sermaye' çıktıyı üretiyorsa, elde edilen gelir sermayeye, yani kapitaliste mi aittir? İşçiler önce otomatik fabrikaları kurmasaydı, otomasyon süreci olmazdı. Politik cevap, işçilerin bu ürüne ücret yoluyla olan taleplerini sona erdirmekti. Ancak, işçiler emekleri karşılığında tek seferlik ödemeler (ücretler) alırken, kapitalist bu emeğin kârını işçiler çalıştığı sürece elde eder.
Yapay zekâ ile bu soru, en azından kavramsal olarak, yeniden gündeme geliyor. Yapay zekâyı ister düşünen bir makine, ister birbiriyle ilişkili algoritmalar yığını olarak algılarsak algılayalım, işçiler tarafından inşa edildi. Yapay zekâ kendi kendini tasarlamadı. İşçiler tarafından tasarlandı. Bu, nasıl çalıştığına dair önemli bir ipucu. Yapay zekâ, insan düşüncesini simüle eden bir makine üretme arzusuna dayanarak insan işçiler tarafından inşa edildi. Ancak dijital alem kapalı bir sistemdir. Tüm yapay zekâ 'bilgisi' insanlar tarafından aracılık edilmiştir. Yapay zekânın Kartezyen çerçevesinde, yapay zekânın dünyaya doğrudan erişimi yoktur. O, deyim yerindeyse, Kartezyen "kavanozdaki beyin"dir.
Yapay zekânın doğası hakkındaki tartışmaların paradokslarından biri, yapay zekâ modellerinin kendilerini 'kelime düzenleyicileri ve kelime sıralayıcıları'nın varyasyonları olarak tanımlamalarıdır. Bir an için 'sıralayıcılar' kelimesine odaklanalım. Tekrar belirtmek gerekirse, bir sıralayıcı çok aşamalı bir sürecin sırasını belirler ve yürütür. Yapay zekânın devreye girmesiyle çok aşamalı bir süreç başlatılır. Kelimeler ve ifadeler belirlenir ve yapay zekâ eğitim setlerinde bulunan benzer kelimeler ve ifadelerle eşleştirilir. Ardından, sıralama işlemi, kelimelere ve ifadelere insan tarafından belirlenen anlamlarını atamak için modelleri çalıştırır.
Anlaşılması gereken önemli nokta, ne sıralayıcının ne de daha geniş yapay zeka modelinin üzerinde işlem yapılan kelimeleri ve ifadeleri anlamamasıdır. Kelimelerin anlamı, yani semantiği, insanlar tarafından oluşturulur ve bir önbellekte saklanır. Burada sıralama, eşleştirilen kelimelere ve ifadelere semantik bağlam sağlamak için (insan tarafından tanımlanan) anlamların kelimelerle eşleştirilmesidir. Açık olmak gerekirse, yapay zeka hiçbir şeye 'karar vermez'. Algoritmik talimatları izler. Yapay zeka ne yapacağına ne de nasıl yapacağına karar verir. Bu, insanlar tarafından onun için yazılır.
Google Yapay Zeka Sohbet Botu'nun Yapay Zekayı Gökdelene Benzetmesi:
Buradaki ayrım, bir dizi adımı harekete geçirmek için matematiksel modelleri kodlamak ile modellerin kendi başlarına akıl yürütmesi fikri arasındadır. Yapay zekânın yüzeysel analizinde eksik olan şey, bu sürecin ne kadar büyük ve karmaşık olduğudur. Geliştiriciler 1970'lerden beri ciddi anlamda bir 'düşünen makine' inşa ediyorlar. Yapay zekâyı çalıştırmak için gereken altyapı, modern bir gökdelenin altyapısına yakındır. Henüz cevaplanmamış soru şudur: Yapay zekâ buna değer mi? Maliyetlerini haklı çıkaracak, yaygın olarak düşünülen hayati bir yeni teknoloji mi? Yoksa çevresel ayak izi gezegeni yok edecek, ara sıra ilgi çekici bir oyuncak mı?
Son zamanlarda kamuoyunda yapılan tartışmalarda, yapay zekanın düşünmeden matematik problemlerini nasıl çözebileceği sorusu kafa karışıklığına yol açtı. Fizikteki "iş" kavramını ele alalım. Bu konuyu düşünenlerin hayal ettiği şey, yalnız matematikçilerin odalarda oturup matematik bulmacalarının çözümlerini düşünmeleridir. Ancak sınırsız işlem gücüyle, optimizasyon programları, bir problemin akla gelebilecek her yinelemesini saniyeler içinde çözmek için kaba kuvvet hesaplama yöntemini kullanabilir. Yapay zeka kullanıcılarının görmediği şey ise, perde arkasında sonuç üreten gökdelenler kadar büyük bir altyapının varlığıdır.
Bu muazzam işlem gücü yapay zekanın değerini göstermiyor mu? Hayır. Bu, teknolojinin doğasına iniyor. Teknolojinin bir açıklaması, bir fayda sağlamasıdır. Diğeri ise, insanların iş yapma biçimini değiştirmesidir. Bir yandan, yürümek yerine arabalarla uzun mesafeleri hızlıca kat edebiliyoruz. Öte yandan, birçoğumuz artık günde üç saatimizi trafikte arabada oturarak geçiriyoruz. Peki, arabalar bir fayda mı? Bazı yönlerden evet, bazı yönlerden hayır. Kesin bir fayda sağlamadıkları, yani henüz kesin bir sonuca varılmadığı ortada.

Resim: Hugo filminde yer alan otomatın iç yapısı. Sahte insanların mekanik inceliği, dişlilerde görülebilir. Düşünce, daha ince dişlilerin otomatları insana daha yakın hale getireceği yönündeydi. Geriye dönüp bakıldığında, otomatın insana daha yakın olmaktan ziyade daha iyi bir robot olarak görülebileceği gerçeği, yapay zekayı anlamak için önemli bir içgörüdür. Yapay zeka dijital bir robottur. Düşünmeye veya akıl yürütmeye bir kapı stoperinden daha yakın değildir. Kaynak: dickgeorgecreatives
Eğer bir yerden bir yere hızlıca ulaşmalarını sağlayacak bir makine isteyip istemediklerini sorsanız, çoğu Batılı muhtemelen evet cevabını verecektir. Eğer günde üç saatlerini trafikte arabada oturarak geçirmek isteyip istemediklerini sorsanız, çoğu Batılı muhtemelen hayır cevabını verecektir. Ancak ikincisi, birincisinin doğrudan sonucudur. Kapitalizm böyle işler. Bize bir fayda sunulur. Mevcut durumda, bir yerden bir yere hızlıca seyahat etme yeteneği. Ancak neredeyse anında, bu 'faydanın' sosyal sonuçları, fayda sunulduğu sırada hayal bile edilemeyen bir yüke dönüşür.
Şu anda birçok Amerikalı, yapay zekanın düşünebileceğinden ve işlerimizi elimizden alacağından endişe duyuyor. Ancak endişelenmemiz gereken şey, yapay zekanın düşünememesidir. Bu, iş gücünün vasıfsızlaştırılmasının bir başka katmanıdır. Şunu düşünün: Yapay zeka 'sanatı' sanatsızdır. Yapay zeka 'düşüncesi', Pentagon'un AEI'ye (Amerikan Girişim Enstitüsü) derlediği bir araya getirilmiş bilgeliktir. Yazılan her yapay zeka sorgusu, sera gazı emisyonlarını türümüz için intihar anlamına gelen seviyelere çıkarır. Ve yapay zeka 'çözümleri', karbon yakalama gibi tekrarlanan aldatmacalardır. Önerilen çözümlerin tümü, sorunları daha da kötüleştirme olasılığı daha yüksektir.
Yapay zekâ kullanıcıları 'düşüncenin' yapay zekâ sonuçları ürettiğini hayal ederken, aslında uygulanan şey iştir. Buradaki iş, atların çekme gücünün içten yanmalı bir motorun ürettiği güce kaba bir şekilde dönüştürülmesi olan beygir gücü kavramına benzer. Yalnız başına oturup düşünen bir matematikçiyi hatırlayın. Şimdi, kapasite açısından 10.000 insanın bir milyon yıl boyunca çalışmasına eşdeğer bir yapay zekâ programı çalıştırdığınızı hayal edin. Böyle bir senaryoda birçok karmaşık sorunun cevaplanabileceğini düşünebiliriz.
Google Gemini Yapay Zeka Çıktısı
10.000 insan bir milyon yıl boyunca çalışsaydı, bu insanlık tarihinin en büyük girişimi olurdu. Ve insanların sınırlı yaşam sürelerine sahip olduğu göz önüne alındığında, bu düşünce deneyi tamamen kavramsaldır. Dahası, yapay zeka matematikçilerin yöntemlerini kullanmaz. Bir ormandaki metaforik bir ağacı niteliklerine göre (matematikçi) izole etmek yerine, yapay zeka ormandaki diğer tüm ağaçları keserek ayakta kalan ağacın çözüm olduğunu ilan eder (optimizasyon).
Yapay zekânın metodolojisi, matematik problemlerini çözmenin farklı bir yolunu temsil ediyor ve bu yol birkaç düzine matematikçinin ilgisini çekebilir, ancak hesaplama maliyeti Ay'a inişle eşdeğerdir. Eğer 10.000 insan gerçekten matematik problemlerini çözmekle görevlendirilseydi, özerklik ve bunun sosyal kaynakların iyi bir kullanımı olup olmadığı soruları ortaya çıkardı. Yapay zekânın, birkaç içeriden kişinin kârının ötesinde değer kattığı iddiası, ancak çevresel ve sosyal maliyetler sorusunun gizlenmesi/önemsizleştirilmesiyle mümkün olmaktadır.
Bir mikrosaniyede bir milyar permütasyonu çalıştırma yeteneği, yapay zekayı çok güçlü bir araç haline getiriyor. Peki, yapay zekanın bir mikrosaniyede bir milyar permütasyonu çalıştırabildiği bir dünya, aynı dünyanın yapay zeka olmadan nasıl daha iyi olduğu sorusu akıllara geliyor. Bu soru sosyal bir cevap gerektiriyor ve sosyal cevap, yapay zekanın sosyal maliyetlerinin açık ve eksiksiz bir şekilde anlaşılmasından ortaya çıkmalıdır. Yapay zekaya yapılan sosyal yatırımı haklı çıkarmak için çözülen matematiksel problemlere işaret etmek yeterli değil. Soru şu: Aynı kaynaklarla (fırsat maliyetleri) başka neler başarılabilir?
Yapay zekâ, eleme yöntemiyle matematik problemlerini çözdü. Tekrar ediyorum, bu matematikçilerin çalışma şekli değil. Neden? Çünkü yapay zekâ, insanların sahip olmadığı hesaplama teknolojisini kullanıyor. Hatırlayın, bir araba bizi bir yerden bir yere yürümekten daha hızlı götürebilir. Ancak arabaların yaygınlaşması, uyanık olduğumuz saatlerin önemli bir bölümünü trafikte geçirmemize neden oldu. Yapay zekâ, belirli soru türlerini çözmek için kaba kuvvet hesaplama yöntemini kullanabilir. Ama bunlar gerçekten cevaplanması gereken sorular mı? Yoksa cevaplamak bir tür kitlesel eğlence mi?
Yapay zekâ sürecinin bir diğer gizli kısmı da dilin işlevselleştirilmesidir. Yapay zekâ, insan düşüncesinin anlambilime (biçim ve anlam) uydurulmuş sözdiziminden kaynaklandığı varsayımıyla tasarlandı. Ancak işlevselleştirme, anlamın biçimsel olarak pekiştirilmesine yol açar. 'Demokrasi' terimini ele alalım. Batı söyleminde çeşitli bağlamlarda yaygın olarak kullanılır, örneğin ekonomik demokrasi. Ancak terimi işlevsel hale getirmek için, sadeleştirilmeli ve istikrarlı hale getirilmelidir.
Açık olmak gerekirse, bu, okunduğu gibi duygusal bir yaklaşım değil. 'Hristiyanlık' terimini ele alalım. Son bir araştırmaya göre 45.000 Hristiyan mezhebi var. Bu, mevcut bağlamda ne anlama geliyor? Hristiyanlığı, Mesih'e inananlar olarak tanımlamak, Hristiyanlar arasında 'Mesih'e inanmak'ın ne anlama geldiği konusunda 45.000 farklı görüşü ortadan kaldırıyor. Siyasi açıdan bakıldığında, bu 45.000 farklı görüşü yok sayarak, muhtemelen gerçeği yansıtmayan bir birlik iddiasında bulunuyor.
Tekrar ediyorum, bu bir tartışma değil. Dilin anlamını kontrol eden, dili de kontrol eder. Zen Ekonomisi'nden bir örnekte, ekonomistler ekonomik refahın bir ölçüsü olarak Hane Halkı Geliri diye bir şey kullanırlar. Bu sezgisel olarak mantıklı görünse de, pratikte 'hane halkı' tanımlanmalı, 'gelir' tanımlanmalı ve terimler Hane Halkı Geliri olarak yeniden birleştirilmelidir. Semantik sorun mu? Birbirinden farklı onlarca tanım varken, tam olarak 'Hane Halkı Geliri' ifadesini kullanan kişiler, maddi olarak farklı kavramlardan bahsediyor olma eğilimindedir.
Bir kullanıcı Hane Halkı Geliri hakkında yapay zeka sorgusu çalıştırdığında, yapay zeka insanlar tarafından oluşturulan ve anlamsal önbelleğe (depolama alanı) yerleştirilen anlama başvurur. Ancak yapay zeka internet arama işlevlerinin yerini aldığı için, yaygın olarak anlaşılan kelimelerin önceden var olan tanımları, yapay zeka tarafından basitleştirilmiş (işlevselleştirilmiş) tanımlarla sistematik olarak değiştiriliyor. Bu basitleştirme, her konuda yanlış olan bir fikir birliği hissi yaratıyor. Dilsel çeşitlilik söylemden ortadan kaldırılıyor. Bu farklılıkların her biri bir dünya görüşünü temsil ediyor.
Çok şey açıkladığı için sürekli geri döndüğüm bir ifadeyle söylemek gerekirse, herhangi bir istatistiksel sonuç, değişkenlerin yeniden tanımlanmasıyla geçersiz kılınabilir. Hane Halkı Geliri'nin operasyonelleştirilmiş bir versiyonu, tanıma bağlı olarak aynı anda hem yükselebilir hem de düşebilir. Neden? Çünkü tanımlar kendi işleyiş mantığını içerir. Bir hane halkı tek bir aile mi, bir evin tüm sakinleri mi yoksa başka bir şey mi? Gelir, ücret geliri mi, bir hane halkının tüm kaynaklardan elde ettiği tüm para mı yoksa başka bir şey mi? Tanımlar değiştikçe, bunlara dayalı sonuçlar da değişir.
Teknik tanımları tarih boyunca geriye doğru izlediğim zamanlarda (örneğin ekonomide fayda kavramı), aynı konu hakkında yazdıklarını iddia eden kişilerin anlamlarının birbiriyle uyumsuz olduğunu gördüm. Fayda kavramında, terim matematiksel modellerle temsil ediliyordu; yani, henüz işlevselleştirilmemiş olmasına rağmen işlevselleştirilmiş gibi düşünülüyordu. Bu durum, ekonomistlerin bilimsel davrandığı iddialarını inandırıcı olmaktan çıkardı. Uyumsuz fikirleri titiz bir mantıksal süreçten (matematik) geçirmek, fikirlerin uyumsuzluğunu azaltmaz.
Oluşturduğum modellerde, model mantığını temsil eden süreç matematiksel olarak yazılmıştır. Bunu ifade etmenin başka bir yolu da, modelin mantığının kodlamaya gömülü olmasıdır. Örneğin, Hata Düzeltme modellerinde, durağan yerel ortalamalar (durağan olmayan küresel ortalama) ve ortalamaya geri dönen süreçlerin öncülleri gömülüdür. Olayların sıralanma şekli de benzer bir gömme yoluyla gelir. Önemli olan nokta: Bir modelin akıl yürütüyormuş gibi görünmesi, onu kodlayan insanların kodlama sırasında akıl yürütmüş olmalarından kaynaklanmaktadır.
Yine benzetme yoluyla, yapay zeka kullanıcılarının gördüğü şey, metaforik olarak uçurumdan aşağı yuvarlanan bir arabadır. Görmedikleri şey ise, bunun gerçekleşmesine neden olan perde arkası planlama ve eylemlerdir. Dolayısıyla, yapay zeka kullanıcıları karmaşık bir çıktı gördüklerinde, 'basit bir kelime ve kelime öbeği sayma makinesinin' bunu üretemeyeceğini düşünürler. Aslında, kelime ve kelime öbeği sayma motoru, yapay zeka kullanıcıları için büyük ölçüde görünmez olan bir olaylar dizisinin (sıralama) bir parçasıdır. Model mantığını görmemeleri, onun var olmadığı anlamına gelmez.
İşte işin can alıcı noktası: Yapay zekâ sürecini anlıyorsanız, burada hiçbir gizem yok. Görünüşe göre, yapay zekânın karşılaştığı birçok büyük probleme, nispeten basit içgörüler kullanarak matematiksel çözümler üretebildim. Ancak bu bağlamda matematiğin istediğim gibi çalışması için sıralama gerekiyor. Ve bu sıralama, matematiğin olması gerektiği gibi çalışmasını sağladı. Sadece matematiğe bakan biri bağlamı anlamazdı. Ve bağlam sağlandığında, daha küçük çözümler daha büyük çözümlere katkıda bulunur.
Bu açıklamaların okuyucular için anlamlı olup olmadığını bilmiyorum. Süreci anlamanın en basit yolu, sıralama yoluyladır: 1) Yapay zeka geliştiriciler tarafından yaratılmıştır. Ne kendini tasarlamış ne de kendini yaratmıştır. 2) Dolayısıyla, yapay zekadan kaynaklanan her şey, onu yaratan insanların ürünüdür. 3) Tüm model akıl yürütmesi, yapay zeka geliştiricileri tarafından yerleştirilen mantıktan kaynaklanır. 4) Yapay zeka algoritmik talimatlardan çalıştığı için, model mantığı yapay zeka modelinin çalışmasıyla ortaya çıkar. Kullanıcılar model çıktısını görür, ancak algoritmik talimatları görmezler.
Yapay zekâda 'düşünme' ve 'düşünce' kavramlarını bir kenara bırakmak kolaydır. Soru şu: Bu düşüncenin yapay zekâ içindeki coğrafi konumu nedir? Yapay zekânın 'beyni' yoktur, zihin olarak işaret edilebilecek bir konumu yoktur. Çıktısı, birlikte hareket eden en az birkaç yüz modelin ürünüdür, yani bir süreçtir. Ve bir yapay zekâ modelinin tamamı 'beyin' olarak düşünülebilirken, yapay zekâ hafıza süreci, eğer varsa, matematikseldir. Kelimelerin ve ifadelerin sıralanmasından, yani arabanın uçurumdan 'kendi kendine sürmesi'ne benzer bir süreçten ortaya çıkar.
Ama araba kendi kendine uçurumdan aşağı yuvarlanmadı. Arabanın uçurumdan aşağı yuvarlanmasına yol açan bir dizi olay planlandı ve ardından harekete geçirildi. Araba kendi kendine satın alınmadı, uçuruma doğru yönelmedi, gaz pedalına taş koymadı veya vitese geçmedi. Araba cansız bir nesne olarak kabul edilir. Yine de, onu kullanan bir insan olmadan, uçurumdan aşağı fırlatıldı. Durumu değerlendiren çoğu insan, arabanın uçurumdan aşağı yuvarlanmasına neden olan bir dizi eylemden dolayı benim arabayı uçurumdan aşağı fırlattığım sonucuna varacaktır.
Hâlâ yapay zekanın düşündüğünü, akıl yürüttüğünü, zekâya veya bilince sahip olduğunu hayal eden herkes, model mantığıyla zaman geçirmeli ve bu süreçte algoritmik talimatların tam olarak nerede bağımsız bir düşünce sürecine dönüştüğünü açıklamalıdır. Bazılarının bunu anlamak için çalışmamış olması, onu sihirli yapmaz. Ve eğer bunun sihir olduğunu düşünüyorsanız, endüstriyel ekipmanlarda benzer sihir başka nerede bulunur? Otonom araçlar kendi kendilerini sürmezler. Algoritmik talimatları izleyen aptal makinelerdir. Bu teoriyi test etmek için, onları algoritmalardan ayırın.
Rob Urie, 6 Temmuz 2026, CounterPunch
(Rob Urie, sanatçı ve politik iktisatçıdır. Zen Ekonomisi adlı kitabı CounterPunch Books tarafından yayınlanmıştır.)
Eyüp Kaan, 16.11.2026, Sonsuz Ark, Çevirmen Yazar, Sonsuz Ark Çevirileri
- Sonsuz Ark'ta yayınlanan yazılardan yazarları sorumludur.
- Sonsuz Ark linki verilerek kısmen alıntı yapılabilir.
- Sonsuz Ark yayınları Sonsuz Ark manifestosuna aykırı yayın yapan sitelerde yayınlanamaz.
- Sonsuz Ark Yayınlarının Kullanımına İlişkin Önemli Duyuru için lütfen tıklayınız.




