SA7335/KY49-İTIĞLI156: Sudan’da “Bir Şeyler” Oluyor

"Türkiye ile iyi ilişkileri olan Sudan’ın, her zaman dostumuz olan Sudanlıların akl-ı selim içinde hareket ederek Sudan’ı siyasi karışıklıklara sürüklemeden hele bir iç savaşa geçilmeden her kesimin kabul edeceği ortak bir çözümle geçişi sağlamaları önem taşıyor."

Sudan’da geçen Salı akşamından itibaren gösteriler yapılmaya başlandı. Arapların yoğun olarak bulunduğu Atbara şehrinde başlayan gösteriler, Sennar, Kadarif, Nyala, Kordofon, Bahri, Omdurman ve Hartum’a kadar yayıldı. Otuzun üzerinde Sudanlı gösterilerde hayatını kaybetti. Ümmet Partisi, Demokratik İttifak Partisi ve Komünist Parti’nin liderlerinin de aralarında bulunduğu 17 üst düzey muhalefet lideri gözaltına alındı.

SA7322/KY49-İTIĞLI155: Sudan’da İsyan Sesleri

"Sudan’da Beşir’in devrilmesini, sadece bir yönetim değişikliği şeklinde algılamak yanlış. Çünkü Sudan’ın temsil ettiği derin anlamlar var. Bu yüzden sudan konusunda temkinli olunmalı, aceleci yaklaşımlardan uzak durulmalı."

Sudan’da bir süredir Atbara şehri başta olmak üzere yönetime karşı isyan sesleri yükseliyor. Halk Omdurman, Hartum, Dongola, Sennar, Kadarif, Port Sudan olmak üzere sokaklarda. Gösterilerde güvenlik güçlerinin müdahalesi sonucu onlarca kişi hayatını kaybetti. Bu gösteriler devam ederse belki de yüzlerce kişi hayatını kaybedebilir.

SA7303/KY49-İTIĞLI154: Beşir’in Suriye Ziyaretinin Arkasında Neler Var?

"Sudan halkı, güney Sudan’ın ayrılmasına, ekonomik sıkıntılar yaşamalarına rağmen Beşir’e desteklerini devam ettirdiler, Acaba şimdi ne yapacaklar? Göreceğiz…"

Sudan Devlet Başkanı Ömer el-Beşir, Suriye’ye kısa süren bir ziyarette bulundu. Ömer el-Beşir, 2011’de Suriye’de iç savaşın başladığı günden beri Şam’ı ziyaret eden ilk Arap lider oldu.

Sudan Haber Ajansı (SUNA), ziyarette öne çıkan başlıkların iki ülke arasındaki karşılıklı ilişkilerin geliştirilmesi, bölgedeki gelişmelerin ele alınması şeklinde olduğunu bildirdi. Fakat bu görüşmenin söylenenden daha uzun sürdüğü ve birçok konunun ele alındığı daha sonra ortaya çıkacaktır. Bu ziyaretin sadece Sudan adına yapılmadığı çok açık. Beşir’in Suudi Arabistan’ın bilgisi dâhilinde Suriye iç savaşında yeni roller kapmaya çalışan Arap ülkeleri adına da orada olduğu bir gerçek.

SA7291/KY49-İTIĞLI153: Bo-Kaap’ın Pastel Kokan Evleri

"Bo-Kaap Anadolu’daki bir mahallemizden farksızdır. İskilip, Safranbolu evlerinden çok farkı yoktur. Mardin’de, Kayseri’de, Biga’da bir mahallede ne varsa, Bo-Kaap’ta da aynısı vardır. Bo-Kaap ölmesin, yok olmasın, Köleliğe direnen Bo-Kaap, apartheid’e direnen Bo-kaap şimdi zincirlere vurulmuşsa, bizim çaresizliğimizden değil midir?"

Güney Afrika’ya, Cape Town’a geldiğinizde mutlaka görmek isteyeceğiniz yerlerin başında gelir Bo-Kaap Mahallesi. Bu mahallenin neredeyse 250 yıllık sakinleri hep Müslümanlar olagelmiştir. Sadece Güney Afrika’nın değil Sahra Altı Afrika’sının da en eski mahallesi olan Bo-Kaap’ta hayat ilk günkü gibi devam etmektedir.

Bo-Kaap Mahallesinin en önemli özelliği rengarenk evlere sahip olmasıdır. Kırmızı, sarı, yeşil, mavinin tüm yansımalarını bulacağınız Bo-Kaap’ta sanki hayatın bu pastel renklerden ibaret olduğunu sanırsınız. Evlerin pastel rengarenkleri sizin dünyanızı genişletir, huzur ve barışın yakınlığını hissedersiniz.

SA7272/KY49-İTIĞLI152: Batı Sahra Sorunu Çözülebilir mi?

"Batı Sahra sorunun çözülmesi, bölgede istikrar ve güvenliğin sağlanması anlamına geliyor. Daha güçlü bir Mağrip birliğinin ekonomik ve siyasi olarak güçlenmesi anlamına geliyor. Fas ve Cezayir’in Afrika’nın yeni parlayan yaldızları olacağı anlamına geliyor. Dahası yıllardır ötelenen barışın filiz bulması anlamına geliyor."

20. yüzyıldan 21 yüzyıla girerken İslam dünyası çözülemeyen birçok sorununla yüzleşmek zorunda kaldı. Filistin en önemli meselelerimizden biriydi ve İsrail’in neden olduğu sorun bir türlü çözülemedi. Keşmir, Arakan, Uygur, Ogedan, Batı Sahra’da bizden kaynaklanmayan nedenlerle karşılaştığımız sorunları çözmede yetersiz kaldık. 

Belki en umut verici Moro sorununun çözülmesine yönelik çabalardı son yıllarda. Türkiye’nin de arabulucusuyla Moro’da önemli aşamalar edinildi ve yüzyıla yakındır devam eden Müslümanların varlığı, kendi geleceklerini belirleme hakkı başta Filipinler olmak çevre ülkeler tarafından kabul edilir bir duruma geldi.

SA7259/KY49-İTIĞLI151: Siyah İşçilerin Onuru, Beyaz Çiftçilerin Fakirliği

"Yeni kuşak siyah gençler, toprağın öneminden bihaberler. Batılı gibi olmak için, onlar gibi yaşayarak refah seviyesine ulaşacaklarını zannediyorlar. Toprağa hakim olmadan egemen olamayacaklarını, sürekli yoksulluğa mahkum olacaklarının farkına varamıyorlar."

Başta Güney Afrika olmak üzere Zimbabwe, Zambiya, Namibya ve Malavi’ye, Avrupa’dan gelenler çiftçi ve köylülerdi. Bu beyaz adamların tek derdi geniş topraklara sahip olmak ve hayatta kalmak için ekip biçmekti. Avrupa’nın alt orta sınıfını oluşturan bu insanlar, burjuvaya karşı öfkeden çok bir imrenme içindeydiler. Onlar da sahip olacakları yeni topraklarda kendi burjuva sistemlerini kuracak ve sınıf atlamış olacaklardı.

SA7241/KY49-İTIĞLI150: Sarı Yeleklilerden Gezi Çıkmaz!

"Artık küresel kapitalizm son çırpınışlarını oynuyor, mazlum ve mağdurların sesi, Filistin’in, Somali’nin, Arakan’ın sesi daha gür ve güçlü duyulacak. Çünkü tarihe yön verenler egemen küresel güçler değil, zincirleri kırabilen yoksunların onurlu direnişidir."

Türkiye’de Gezi Parkı eylemleri olduğunda Güney Afrika’daydım. Güney Afrika basının ciddi bir şekilde gezi olaylarını yansıttığını fark ettim, özellikle de beyaz Avrupalı göçmen Yahudilerin finanse ettiği görsel ve yazılı basında. Hatta Johannesburg’ta PKK sempatizanlarından oluşan bir grup Gezi Parkı protestolarına destek için gösteri dahi yapmıştı. Türkiye’den binlerce kilometre uzaklıktaki bir ülkenin Türkiye’ye bu kadar ilgi göstermesi, sıradan basın trafiğinden farklı, tuhaf bir durumdu.

SA7228/KY49-İTIĞLI149: İsrail’in Afrika’daki Yeni Oyun Kuruculuğu

"Afrika’nın İsrail’le iş birliğine ihtiyacı yok. İsrail’den gelecek sözde yardımların yarın silah olarak, bölünme olarak kendilerine dönme olasılığı var. Hiçbir İslam ülkesi, Suud yönetiminin İsrail’i meşrulaştırma oyununa payanda olmamalı ve İsrail dışında Türkiye gibi gerçek dostları ile yakınlaşmasını sürdürmelidir."

Çad Devlet Başkanı İdris Debi’nin İsrail ziyareti, Afrika için bir dönüm noktası olacak gibi görünüyor. İsrail’in Afrika’ya yeniden dönüşünün başladığını söyleyebiliriz. Neredeyse 40 yıldan fazla bir süredir İsrail’le diplomatik ilişkisi bulunmayan Çad’ın bu hamlesi diğer Afrika ülkeleri için de bir örneklik teşkil edecektir. Kırılgan Afrika-İsrail ilişkilerinin daha görünür bir şekil alacağı anlaşılıyor.

SA7208/KY49-İTIĞLI148: Gabon Devlet Başkanına Ne Oldu?

"Gabon Devlet Başkanı’nın kaybının arkası sadece Suudi Arabistan’la ilgili bir durum da değil. İsrail, Fransa ve İngiltere arasında bir güç çekişmesini de ürünü. İsrail Başbakanı Netanyahu boşuna demiyor “Afrika’nın ciğerlerine gireceğiz” diye."

Orta Batı Afrika’nın küçük ülkelerinden Gabon Devlet Başkanı Ali Bango bir süredir kayıp. Daha doğrusu hangi ülkede olduğu belli değil. 24 Ekim’de “Geleceğe Yatırım Girişimi” konferansına katılmak için Riyad’a giden Ali Bango’nun durumu meçhul. Suudi yetkililer kalp rahatsızlığı geçiren Gabon devlet başkanının hastaneye kaldırıldığı ve durumunun ciddi olduğu konusunda açıklama yaptılar.

Bir süre sonra Kamerun basını Ali Bango’nun ölmüş veya felç geçirmiş olduğu iddiasında bulundu. Suudi yetkililer, 11 gün sonra yeni bir açıklama yaparak devlet başkanının durumunda iyileşme görüldüğünü, bilincinin yerinde olduğunu ve konuşmaya başladığını söylediler.

SA7193/KY49-İTIĞLI147: Sessiz Direnişin Romanını Yazmak

"Achebe’nin romanlarını farklı kılan Afrika insanının sömürgecilere değil kendilerine bakmaları, kendilerini yargılamalarıdır. Sömürgecilere karşı çok açık bir tavır almadığı için eleştirilse de, onun yaklaşımı sömürüye uğrayan halklardır."

Nijerya edebiyatı deyince benim aklıma gelen ilk isim Chinua Achebe’dir. Afrika edebiyatı ondan söz etmeden eksik bir edebiyat olarak kalır. Achebe bir roman yazarı olarak tanınsa da aslında o Afrika ruhunu bütün yönleriyle temsil eden bir düşünce ve aksiyon adamıydı.

Achebe’nin tüm dünyada tanınmasını sağlayan Things Fall Apart “Parçalanma” adlı romanıdır. Haklı ününü de bu kitapla yapan Achebe, Afrika’nın ruhunu tüm dünyaya bu eseri ile tanıtmıştır. Parçalanma aslında canlı cesetler gibi yaşanmışlıkları anlatmaktadır. Romanda siyah adamın yaptıklarına karşı sessiz bir öfke vardır. Ayrımcılığın, inkâr etmenin yok saymanın getirdiği anlayış parçalanmalara neden olmuş, Afrika’nın en yaşanması zor ülkelerinden birini ortaya çıkarmıştır.

SA7174/KY49-İTIĞLI146: Yemen İçin Acele Edilmeli

"Yemen krizinin çözümünde Suudi yönetiminin ikna edilmesi yeterli mi? Kesinlikle değil. İran’ın da ikna edilmesi gerekmekte. Fakat Suriye’de savaşın sona erdirilmesinde İkna edilemeyen İran’ın, Yemen’de ikna edilmesi zor görünmekte."

Yemen’deki iç savaşa Suudi Arabistan ve müttefikleri ile birlikte İran’ın müdahil olması olayı içinden çıkılmaz bir duruma dönüştürdü.

Savaşın aslında iki aktörü var; biri Suudi yönetimi diğeri ise İran. Bu iki devlet yerel müttefiklerini kullanarak birbirlerine karşı savaşı devam ettiriyorlar. Sonucunda ise feci bir insanlık dramı yaşanıyor Yemen de. On binlerce sivil hayatını kaybederken yüzbinlerce Yemenli yaşadıkları yerleri terk etmek zorunda kalıyor. Krizin daha da kötü tarafı ise, neredeyse 18 milyon insanın açlık tehlikesi ile karşı karşıya kalması.

SA7159/KY49-İTIĞLI145: Güney Afrika’da Yeni Bir Apartheid Dönemi mi Başlıyor?

"Türkiye’nin apartheid rejimi tamamı ile sona erdirmiş Güney Afrika ile beraberliği, gökkuşağı ulusunun ve bizim daha da güçlenmemizi, ileriye gitmemizi sağlayacaktır. Güney Afrika’yla beraber olmak Afrika’daki sorunların büyük bir kısmını çözmek, karşılıklı refah ve kalkınmayı sağlamak anlamına geliyor."

Afrika kıtasını özetleyen ülke hangisidir denilse tereddütsüz Güney Afrika derim. Güney Afrika, Afrika’nın kalbi değildir ama başıdır, koludur. Güney Afrika’yı anlamadan Afrika’ya bütüncül bir şekilde bakamayız, anlayamayız. Her defasında Güney Afrika’nın Türkiye için önemini belirtiyorum ama karşılık buluyor mu, bu konuda emin değilim.

SA7140/KY49-İTIĞLI144: Birleşik Arap Emirlikleri Tehlikeli Sularda Yüzüyor!

"BAE barış adı altında yeni düşmanlıkları yaratacak politikasında yalnız değil. ABD, İngiltere, İsrail, Suudi Arabistan ve Mısır’la birlikte çalışmaktalar. Kızıldeniz, ABD ve İngiltere’nin himayesinde bir Suud-Emirlik gölüne dönüştürülmek istenmekte. Öncelikli amaç Kızıldeniz’de güvenli bir bölge oluşturmak ve ticaret ağını sağlamlaştırmak."

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) giderek Doğu Afrika ve Yemen’de hayati rol oynamaya başladı. BAE’nin bu kadar şımarıkça bölgede aktif hale gelmesinde İngiltere ile kurmuş olduğu uzun yıllara dayanan politik duruşu ve Suud yönetimi ile iş birliği içerisinde hareket etmesinin önemli bir etkisi var.

Özellikle Doğu Afrika’ya yalnız siyasi amaçlar için gelmiyor, liman antlaşmalarından ekonomik yatırımlara, televizyon filmlerinden askeri üslere kadar çok alanda etkin olmaya çalışıyor. Şimdilerde Afrika boynuzunda merkezi Etiyopya’nın başkenti olan Addis Ababa’da bir televizyon istasyonu kurma hazırlıkları yapıyor. Öteden beri birçok BAE merkezli televizyon kanalı seyrediliyor Arapça olarak. Yalnız yeni konsept Amharik dilinde bir yayına başlamak.

SA7127/KY49-İTIĞLI143: 'TRT Afrika' da Gerekli

"Sömürgecilerin inşa ettikleri dilin yerine yeni bir dil oluşturmanın yolu basın yayını kullanmaktan geçer. Gösteren değil gösterilen bir dünyada yaşıyoruz. Gösterilenin en büyük handikap sürekli sizi pasif dil kullanmaya ikna etmektedir. Gelin Afrika’da bir televizyon kuralım ve Afrikalıların sesini dünyaya duyuralım…"

İngiliz yayın kanalı BBC, geçen hafta pazartesi Kenya’nın başkenti Nairobi’de bir ofis açtı. Bu büro şimdiye kadar Afrika’da açılan en büyük yayın merkezi olup içinde yüzlerce kişinin çalıştığı Afrika’yı ikinci yayın merkezine dönüştürerek bir özellik gösteriyor.

BBC aynı zamanda İngiltere dışındaki en büyük merkezini buraya kuruyor. Bu Afrika’yı sözde önemseyen ama pratikte pek de bir şey yapmayan bizler için gereksiz görülebilir. Çünkü Afrika hala bizim zihnimizde fakirliğin, yoksunluğun, insani yardımların yapılması gerekli olan bir bölge. Yardım kuruluşlarımızın bile çoğunluğu yardım bağışları için Afrikalı çocukları, kadınları göstermiyor mu?

SA7109/KY49-İTIĞLI142: Kampala’da Maskeli Balo Seyretmek

"Afrika’da bizim duruşumuz çok net gözükmüyor. Modern bir Batılı devlet imgesi daha fazla temsil ediliyor. Oysaki Afrikalı modernist yanlısı sömürgeciliğin bataklığından kurtulamayan elit iradeci ve entelektüellerin isteyebileceği durum. Cumhurbaşkanımız Erdoğan her fırsatta bizim Batılılar gibi olmadığımızı hatırlatmasına rağmen, birileri ısrarla Türklerin beyaz ırk olduğunu ortaya koymak istiyor."

Afrika ülkelerinde resepsiyonların farklı bir yeri vardır. Çünkü Türklerin bir buluşma yeridir resepsiyonlar. Ülkenin farklı yerlerinde, binbir zorlukla görev ve iş yapanlar resepsiyonlar vasıtasıyla bir araya gelir; o günü, büyükelçiliklerin düzenlediği programlarla en iyi şekilde geçirmeye çalışırlar.

Afrika’da bulunduğum 7 yıl içerisinde resepsiyonlara hep katıldım. Bazen bize çok yabancı ritüellere de tanıklığım olmuşsa da genelde, Türkiye’deki kutlamalardan pek farklı değildi. Yalnız bolca içki tüketildiğini, hatta Türkiye’de Cumhurbaşkanımız “bizim milli içeceğimiz ayran” dediği zamanlarda düzenlenen bir resepsiyonda katılımcılara “bizim içkimiz rakıdır” şeklinde ülkemizin çeşitli yerlerinden getiren rakı koleksiyonlarının sergilendiğine tanık oldum. Ben bir tane rakı markası olduğunu sanırken meğerse onlarca rakı varmış bunu da resepsiyonlardan öğrendim.

SA7093/KY49-İTIĞLI141: Afrika’nın Yeni Politik Gücü, Kadınlar mı?

"Etiyopya’da kadın Cumhurbaşkanı seçilmesini iyi niyetli bir okumaya tabi tutmak gerekir, ama asıl üzerinde durulması gereken Müslümanların ülkenin hemen hemen yarısını oluşturmalarına rağmen hala yönetim ve bürokraside yeterince temsil edilmemeleri."

Abiy Ahmed’in Etiyopya’da başbakan olması ile ülke tarihinin en hızlı politik değişimleri gerçekleşmeye başladı. Henüz siyasetle sınırlanan bu değişimde bürokrasi önemli rol oynarken ekonomide ise eski alışkanlıkların devam ettiği görülüyor. Genç Etiyopya Başbakanı Güney Afrika’da Mandela’nın yaklaşık 10 yılda gerçekleştirebildiği değişiklikleri 6 aya sığdırabildi.

SA7074/KY49-İTIĞLI140: Türkiye’nin “İnsan Merkezli” Dış Politikası Kazanacak

"Bölgenin insan hakları savunucusu tek ülkesi Türkiye, insanı merkeze koyan politikası ile gurur duyulabilecek hakikatleri söyleyen bir rol oynuyor."

Birkaç ay önce dünya medyasında Türkiye ile ilgili genellikle olumsuz bir hava vardı. ABD ve bazı Avrupa ülkelerinin etkisi ile Türkiye’ye karşı negatif yaklaşımlar özellikle medyada ön plandaydı. Küresel ekonomik saldırganlığının da yansımasıyla çaresiz ve bitkin gösterilen Türkiye’ye karşı değişik çevreler eteklerindeki taşı dökerek başta insan hakları, ekonomik gidişat olmak üzere her açıdan eleştiri bombardımanına tuttular.

SA7059/KY49-İTIĞLI139: Orta Afrika’da İslam Ortadan Kaldırılmak İsteniyor

"Orta Afrika ülkelerinde İslam sürekli geriliyor. Tabi ki bunun en önemli nedeni sömürge dönemi siyasi anlayışın devam etmesi ve siyasilerin etnik çatışmayı dini çatışmalara kaydırmak istemesi."

Orta Afrika ülkelerinin en büyük sorunu geçen yüzyılda etnisite iken, şimdilerde din sorun haline gelmeye başladı. Özellikle Müslümanlara karşı uygulanan baskı ve şiddet din değiştirmeleri de beraberinde getirdi. Şimdilik sınırlı gibi gözükse de ileriki dönemlerde Müslümanların diğer dinlere geçişi daha hızlı olacak gibi görünüyor.

SA7039/KY49-İTIĞLI138: Suud’un Yeni Liberalizm Arayışı

"Suud’un yeni liberalimin de özgürlüklerin insan haklarının olmadığını olamayacağını Kaşıkçı cinayeti gösterdi. Çünkü neoliberalizmin geleneğinde zaten özneyi güçlendirmek değil yok etmek eğilimi vardır. Devlet gücünü Kaşıkçı olayında olduğu gibi hem muhaliflere hem de bölgesel aktörlere göstermek istenmiştir."

Soğuk savaşın sona ermesi ile birlikte liberalizm küresel dünyanın güneyinde daha görünür olmaya başladı. ABD’nin ve kıta Avrupa’sının dayattığı liberal ve neoliberal fikirler, ülkelerin siyasi yapıların belirlenmesinde temel bir işlev edindi.

Apartheid yönetime karşı mücadele etmiş Güney Afrikalı komünistler ve sosyalistler bile liberalizmi bir devlet politikası olarak benimsemeye başladılar. Bir bakıma kapitalist dünyanın gerisinde kalmış ülkeler, liberalizmi kalkınma, gelişmişlik, insan hakları ve adalet bağlamında sihirli bir değnek görerek, ona yaslanmaya çalıştılar.

SA7024/KY49-İTIĞLI137: Sömürgeciliğin Faydaları Var mı?

"Sömürgecilik hiçbir zaman Afrika toplumunun faydasına olmamıştır. Afrika’ya getirdiği medeniyet, Hıristiyanlık, ticaret bir farkındalık yerine kimliksizleştirme ve kültürsüzleşmeyi de beraberinde getirmiştir. 250 farklı etnik topluluğun İngiliz ya da Fransız etnisitesinin mirası ile kendilerini ifade etmeleri sömürgeciliğin ne kadar da kötü bir şey olduğunu hatırlatmıyor mu?"

Afrika kıtasını duyduğumuzda hemen aklımıza sömürgecilik gelir. Afrika dünyada en fazla sömürge saldırısına uğramış bölgedir. Etiyopya ve Liberya’nın bir bölümünü saymazsak sömürgeleştirilmeyen toprak parçası kalmamış gibidir.

Sömürgecilik Afrika’dan çok şey götürdüğü malum. Peki Afrika’ya ne getirdi bu sömürgecilik illeti? Afrika’da önemli sayıda entelektüel sömürgeciliğin kötü yönleri olduğu kadar faydaları da olduğu konusunda müttefiktirler. Mesela Afrika’ya sömürgeciliğin getirdiği iyiliğin Hıristiyanlık olduğu düşünülür. Hıristiyanlık sayesinde Afrika’nın Tanrı’yı keşfettiğine inanılır. Oysaki Hıristiyanlık Afrika’ya sömürgecilikle ulaşmamıştır, Avrupa’dan önce Hıristiyanlık Afrika’da yayılmaya başlamış, özellikle Mısır ve Etiyopya’da Hıristiyanlığın yayılması daha erken bir dönemde ve hızlı bir şekilde gerçekleşmiştir.