onsuz Ark/ Evrensel Çerçeveye Yolculuk
Trump Gives the Country an Economics Lesson on Tariffs
Trump, devasa gümrük vergilerini ilk olarak 2 Nisan'da, yani "Kurtuluş Günü"nde duyurdu. Bu, Amerika Birleşik Devletleri'nin üretim kapasitesini yeniden inşa etmesinin başlangıcı olacaktı. Kurtuluş Günü'nden bu yana ekonomi 60.000 imalat işini kaybetti, fabrika inşaatı en az yüzde 5 azaldı ve enflasyon yüzde 3,0'e yükseldi.
Trump yönetiminin 2 Nisan 2025'te açıkladığı karşılıklı gümrük vergileri – Kamu Malı
Ayrıca, Trump'ın gümrük vergilerini yabancıların değil, buradaki işletmelerin ve tüketicilerin ödediği de açıktır; Trump'ın sandığı gibi yabancılar değil. İthalat fiyatları Kurtuluş Günü'nden beri yükseldi. Bunlar, Trump'ın gümrük vergilerini uygulamaya koymasından önce ithal ettiğimiz malların fiyatlarıdır. Eğer ihracatçılar gümrük vergilerini karşılıyorsa, ithalat fiyat endeksinin önemli ölçüde düşmesi gerekirdi. Veriler bunun doğru olmadığını gösteriyor.
Bu, ekonomi hakkında neredeyse hiçbir şey bilmeyen bir başkan tarafından tasarlanmış, iyi düşünülmemiş bir dizi gümrük vergisinden ne bekleyeceğimize dair ders kitaplarında yer alan örneklerin neredeyse aynısı. Eğer amaç, Trump'ın iddia ettiği gibi, imalat sektöründeki işleri geri getirmekse, o zaman çelik veya alüminyum gibi ara mallara gümrük vergisi uygulamamak en mantıklı seçenek olurdu.
Bu ürünleri kimse doğrudan tüketmiyor; bunlar otomobil ve uçak gibi şeylerin üretiminde kullanılan girdilerdir. Trump, bu girdilerin iç piyasa fiyatını yükselterek ABD imalat sektörünü daha az rekabetçi hale getiriyor.
Tarifelerin keyfi niteliği de bir sorun. Trump, Hindistan'ın kendisini Nobel Barış Ödülü'ne aday göstermemesi nedeniyle Hindistan'a yüksek bir tarife uygulamak veya Brezilya hükümetinin arkadaşını darbe girişiminden dolayı yargılaması nedeniyle Brezilya'dan gelen mallara %50 tarife uygulamak gibi şeyler yaptığında, şirketlerin planlama yapması zorlaşıyor.
Bu durum, genel yatırım zayıflığını ve ekonomiye olan iş dünyası güven eksikliğini açıklıyor. Ancak ADP'nin son iş verileri, Trump'ın bize verdiği bir başka gümrük vergisi dersini de ortaya koyuyor.
Veriler, büyük firmalar sağlıklı bir hızda iş yaratmaya devam ederken, küçük firmaların son üç ayın her birinde iş kaybettiğini gösteriyor. Eylül ayında, 1-50 kişiyi istihdam eden firmalar 40.000 kişiyi işten çıkardı. 50 ila 499 kişiyi istihdam eden firmalar 20.000 iş kaybetti. Bu arada, 500'den fazla kişiyi istihdam eden firmalar 33.000 iş ekledi.
Ekim ayında ise ilgili rakamlar sırasıyla 10.000 iş kaybı, 21.000 iş kaybı ve 73.000 iş artışıydı. Kasım ayında ise en küçük firmalar 120.000 iş kaybetti, orta ölçekli firmalar 51.000 iş kazandı ve en büyük firmalar 39.000 iş ekledi.
Bu durum, en büyük firmaların iyi durumda olduğu, daha küçük firmaların zorlandığı ve en küçük firmaların ise sanki bir durgunluk dönemindeymiş gibi işten çıkarmalar yaptığı bir tablo çiziyor. Bu, ders kitaplarında yer alan gümrük vergileriyle ilgili tipik ekonomi öyküsüne çok benziyor.
Apple gibi en büyük firmalar, CEO'larını Trump'la görüşmeye gönderip gümrük vergisi indirimi için rüşvet verebiliyorlar. Daha küçük firmaların ise benzer anlaşmalar yapacak parası ve bağlantıları yok. Sonuç olarak, girdilerinin çoğunun fiyatlarının keskin bir şekilde arttığı bir ekonomide hayatta kalmakta zorlanıyorlar. Ayrıca, Trump istediği zaman gümrük vergilerini daha da artırabileceği veya rakipleri için gümrük vergilerini düşürebileceği için, bundan sonra ne olacağını da bilmiyorlar. Bu durum, iş yapmak için iyi bir ortam oluşturmuyor.
Bu belirsizlik kısa vadede büyümeyi ve istihdamı yavaşlattı, ancak uzun vadede daha da büyük etkileri olması muhtemel. Başarıya giden yol, yenilik ve verimlilikten ziyade Donald Trump'ın beğenisini kazanmaya bağlı olduğunda, güçlü bir ekonomi ve sağlam bir büyüme için temel oluşturmaz.
Bu, dünyanın dört bir yanındaki birçok ülkede tekrar tekrar gördüğümüz bir hikaye. Belki de hikayenin gerçekten çarpıcı olan tek yanı, kanıtların burada bu kadar çabuk ortaya çıkmış olmasıdır. Donald Trump ekonomiyi yönetmekte çok iyi olmayabilir, ancak temel ekonomi konusunda olağanüstü bir öğretmen olduğunu kanıtladı.
Bu yazı ilk olarak Dean Baker'ın Beat the Press blogunda yayınlanmıştır.
Dean Baker, 9 Aralık 2025, CounterPunch
(Dean Baker, Washington DC'deki Ekonomi ve Politika Araştırma Merkezi'nde (the Center for Economic and Policy Research) kıdemli ekonomist olarak görev yapmaktadır.)
Eyüp Kaan, 26.01.2026, Sonsuz Ark, Çevirmen Yazar, Sonsuz Ark Çevirileri
- Sonsuz Ark'ta yayınlanan yazılardan yazarları sorumludur.
- Sonsuz Ark linki verilerek kısmen alıntı yapılabilir.
- Sonsuz Ark yayınları Sonsuz Ark manifestosuna aykırı yayın yapan sitelerde yayınlanamaz.
- Sonsuz Ark Yayınlarının Kullanımına İlişkin Önemli Duyuru için lütfen tıklayınız.