Sonsuz Ark/ Evrensel Çerçeveye Yolculuk
Who Wrote the Bible?
"Bilim insanları yüzyıllardır bu konuyu araştırıyor, ancak birçok soru hâlâ cevapsız kalıyor."
Yüzyıllar boyunca milyarlarca insan İncil'i okudu. Bilginler hayatlarını onu incelemeye adarken, hahamlar, din adamları ve rahipler de sayfalarından yorumlama, öğretme ve vaaz verme üzerine yoğunlaştılar.
BackyardProduction/Getty Images
Dünyanın önde gelen iki dini olan Yahudilik ve Hristiyanlığın yanı sıra diğer inançların da kutsal metni olan İncil, özellikle Batı dünyasında edebiyat üzerinde eşsiz bir etkiye sahip olmuştur. Yaklaşık 700 dile çevrilmiştir ve kesin satış rakamlarına ulaşmak zor olsa da, dünyanın en çok satan kitabı olarak kabul edilmektedir .
Ancak İncil'in yadsınamaz etkisine rağmen, kökenleri üzerindeki gizemler hâlâ devam etmektedir. Varoluşunun üzerinden neredeyse 2000 yıl geçmesine ve İncil bilginlerinin yüzyıllarca süren araştırmalarına rağmen, çeşitli metinlerini kimin yazdığını, ne zaman yazıldığını veya hangi koşullar altında yazıldığını hâlâ kesin olarak bilmiyoruz.
Eski Ahit: Tek Yazar Teorisi
Eski Ahit veya Yahudi Kutsal Kitabı (Tevrat), Tanrı'nın dünyayı ve insanlığı yaratmasıyla başlayan, yaklaşık bin yıllık bir süre zarfında İsrail halkının tarihini anlatır ve hem Yahudiler hem de Hristiyanlar için dini yaşamın temelini oluşturan öyküleri, yasaları ve ahlaki dersleri içerir.
En az 1000 yıldır hem Yahudi hem de Hristiyan geleneğinde, İncil'in ilk beş kitabı olan Yaratılış, Çıkış, Levililer, Sayılar ve Tesniye'nin (ki bunlar birlikte Tevrat (İbranice "öğretim") ve Pentateuch (Yunanca "beş tomar") olarak bilinir) tek bir yazar tarafından yazıldığı kabul edilmiştir. Bu tek yazarın, İsrailoğullarını Mısır'daki esaretten kurtaran ve onları Kızıldeniz'den geçirerek Vaat Edilmiş Topraklara götüren İbrani peygamberi Musa olduğuna inanılıyordu.
Ancak İncil okuyucuları neredeyse başından beri, Musa'nın Beş Kitabı olarak adlandırılan eserde Musa'nın kendisinin şahit olmasının mümkün olmadığı şeyler olduğunu fark etmişlerdir: Örneğin, kendi ölümü Tesniye kitabının sonlarına doğru yer almaktadır. MS 3. ve 5. yüzyıllar arasında kaydedilen Yahudi kanunlarının derlemesi olan Talmud'un bir cildi, bu tutarsızlığı, Musa'nın İsrailoğullarının lideri olarak halefi olan Yeşu'nun Musa'nın ölümüyle ilgili ayetleri yazmış olabileceği şeklinde açıklayarak ele almıştır.
Yale İlahiyat Fakültesi profesörü ve "Tevrat'ın Yazılışı: Belgesel Hipotezi Yeniden Ele Almak " kitabının yazarı Joel Baden, "Bu, birçok görüşten sadece biri," diyor. "Ama zaten şu soruyu soruyorlar: [Musa'nın] bunları yazmış olması mümkün müydü, yoksa değil miydi?"
17. yüzyılda Aydınlanma Çağı başladığında, çoğu din bilgini Musa'nın yazarlığı fikrini ve İncil'in tek bir yazarın eseri olabileceği fikrini daha ciddi bir şekilde sorgulamaya başlamıştı. İlk beş kitap çelişkili, tekrarlayan materyallerle doluydu ve çoğu zaman metnin tek bir bölümü içinde bile İsrailoğullarının öyküsünün farklı versiyonlarını anlatıyor gibiydi.
Baden'in açıkladığı gibi, bu karışıklığın "klasik örneği" Nuh ve tufan öyküsüdür (Yaratılış 6:9). "Okuyorsunuz ve 'Nuh'un gemiye kaç hayvan aldığını bilmiyorum' diyorsunuz," diyor. "Bu cümlede her hayvandan iki tane diyor. Bu cümlede ise bazı hayvanlardan iki tane, herhangi bir hayvandan 14 tane alıyor." Benzer şekilde, metin tufanın süresini bir yerde 40 gün, başka bir yerde 150 gün olarak kaydediyor.
Eski Ahit: Çeşitli Yazar Okulları
İncil'in çelişkilerini, tekrarlarını ve genel tuhaflıklarını açıklamak için, günümüzdeki çoğu bilim insanı, içerdiği öykülerin ve yasaların yüzyıllar boyunca sözlü olarak, düzyazı ve şiir yoluyla aktarıldığı konusunda hemfikirdir. MÖ 7. yüzyıl civarından başlayarak, farklı yazar grupları veya ekolleri bunları farklı zamanlarda yazıya dökmüş, daha sonra (muhtemelen MÖ 1. yüzyılda) bugün bildiğimiz tek, çok katmanlı eserde birleştirilmiştir.
Bilim insanlarının İncil'in ilk beş kitabını oluşturduğu (Tevrat) konusunda hemfikir olduğu üç ana kaynak bloğundan ilkinin, bilim insanlarının "P" olarak adlandırdığı bir grup rahip veya rahip yazar tarafından yazıldığına inanılıyor. İkinci kaynak bloğu ise "D" olarak biliniyor; bu da Tesniye kitabının büyük çoğunluğunun yazarı/yazarları anlamına geliyor. Baden, "İkisi aslında önemli bir şekilde birbirleriyle ilişkili değil," diye açıklıyor, "sadece ikisi de kanunlar veriyor ve İsrail'in erken tarihinin bir öyküsünü anlatıyor."
Baden de dahil olmak üzere bazı bilginlere göre, Tevrat'taki üçüncü büyük kaynak bloğu, Tanrı için kullandıkları kelimeye göre adlandırılan iki farklı, eşit derecede tutarlı okula ayrılabilir: Yahve ve Elohim. Elohim adını kullanan hikayeler "E" olarak sınıflandırılırken, diğerleri "J" (Yahve'nin Almanca çevirisi olan Jawhe'den) olarak adlandırılır. Diğer bilginler, rahiplik dışı materyal için iki tam kaynak konusunda hemfikir değildir. Bunun yerine, Baden'e göre, çok daha kademeli bir süreç görüyorlar; bu süreçte, çok sayıda küçük kaynaktan gelen materyal daha uzun bir süre boyunca katman katman bir araya getirilmiştir.
İsa hangi dili konuşuyordu?
Tarihçiler ve akademisyenler İsa'nın hayatının birçok yönü hakkında tartışırken, çoğu onun esas olarak hangi dili konuştuğu konusunda hemfikirdir.
12.-13. yüzyıllara ait, İncil yazarları Luka ve Matta'nın İncilleri yazmasını tasvir eden bir resim. DeAgostini/Getty Images
Eski Ahit (Tevrat), İsa Mesih'in doğumuna kadar geçen yaklaşık bin yıllık süre zarfında İsrailoğullarının öyküsünü anlattığı gibi, Yeni Ahit de (İncil) İsa'nın doğumundan ve öğretilerinden ölümüne ve daha sonra dirilişine kadar olan yaşamını kaydeder; bu anlatı Hristiyanlığın temelini oluşturur. İsa'nın çarmıha gerilmesinden (İncil'e göre) yaklaşık kırk yıl sonra, MS 70 civarında, Hristiyan inancında merkezi belgeler haline gelecek olan, anonim olarak yazılmış dört yaşam öyküsü ortaya çıktı. İsa'nın en sadık dünyevi öğrencileri veya havarileri olan Matta, Markos, Luka ve Yuhanna'nın adını taşıyan dört kanonik İncil, geleneksel olarak İsa'nın yaşamı, ölümü ve dirilişinin görgü tanığı anlatımları olarak kabul edildi.
Ancak yüzyılı aşkın bir süredir, bilim insanları genel olarak İncillerin, Yeni Ahit'in birçok kitabı gibi, aslında kendilerine atfedilen kişiler tarafından yazılmadığı konusunda hemfikirdir. Aslında, Hristiyanlığın temelini oluşturan hikayelerin önce sözlü olarak aktarıldığı ve nesilden nesile aktarıldığı, daha sonra toplanıp yazıya döküldüğü açıkça görülmektedir.
İncil bilgini Bart Ehrman, "İsa, Kesintiye Uğradı " adlı kitabında şöyle yazıyor: "İncillerin başlıklarına isimler eklenmiştir ('Matta'ya göre İncil')... Ancak bu başlıklar, editörler ve katipler tarafından okuyuculara farklı versiyonların arkasındaki otoritelerin kimler olduğunu bildirmek amacıyla sonradan eklenmiştir."
Geleneksel olarak, Yeni Ahit'in 27 kitabından 13'ü, Şam yolunda İsa ile karşılaştıktan sonra Hristiyanlığı kabul eden ve Akdeniz dünyasında inancın yayılmasına yardımcı olan bir dizi mektup yazan Havari Pavlus'a atfedilirdi. Ancak bilim insanları artık Pavlus'un mektuplarından sadece yedisinin gerçekliği konusunda hemfikirdir: Romalılar, 1 ve 2 Korintliler, Galatyalılar, Filipililer, 1 Selanikliler, Filemon. Bunların MS 50-60 yılları arasında yazıldığına inanılıyor ve bu da onları Hristiyanlığın bilinen en eski kanıtı yapıyor. Daha sonraki mektupların yazarları, Pavlus'un takipçileri olabilir ve Pavlus, eserlere gerçeklik kazandırmak için onun adını kullanmış olabilir.
Milattan sonra 4. yüzyıla gelindiğinde, Hristiyanlık Batı dünyasında baskın din olarak yerleşmiş ve Yeni ve Eski Ahitler en kutsal metinleri haline gelmişti. Kökeniyle ilgili gizem ve yazarlığı hakkındaki süregelen karmaşık tartışmalara rağmen, İncil, gelecek yüzyıllarda dünya çapında milyonlarca insanın hayatında ve inancında daha da merkezi bir rol oynayacaktı.
Sarah Pruitt, Yayınlanma tarihi: 17 Temmuz 2020, Son Güncelleme: 28 Mayıs 2025, History
(Sarah Pruitt, 2005'ten beri History.com'a sık sık katkıda bulunan bir yazardır ve tarihin en ünlü kaybolmalarından bazılarını anlatan Breaking History: Vanished! (Lyons Press, 2017) adlı kitabın yazarıdır.)
Mustafa Tamer, 24.07.2026, Sonsuz Ark, Çeviri, Çeviri-Analiz, Onlar Ne Diyor?
- Sonsuz Ark'ta yayınlanan yazılardan yazarları sorumludur.
- Sonsuz Ark linki verilerek kısmen alıntı yapılabilir.
- Sonsuz Ark yayınları Sonsuz Ark manifestosuna aykırı yayın yapan sitelerde yayınlanamaz.
- Sonsuz Ark Yayınlarının Kullanımına İlişkin Önemli Duyuru için lütfen tıklayınız.