onsuz Ark/ Evrensel Çerçeveye Yolculuk
Ecocide!
National Geographic Society'ye göre: “İnsan ayak izi, Dünya tarihinin en yıkıcı güçlerinden biridir ve gezegeni eşi benzeri görülmemiş bir ölçekte temelden değiştirmektedir. İnsanlık, kaynakları yenilenebileceklerinden çok daha hızlı tüketmekte, bu da hızlı çevresel bozulmaya, kitlesel biyoçeşitlilik kaybına ve birçok bilim insanının yeni bir jeolojik çağ olarak sınıflandırdığı iklim değişikliklerine yol açmaktadır.”
NASA tarafından çekilen görsel.
Oysa gezegen gülümsüyor, hem de kocaman bir gülümsemeyle. Kim bilir ne zamandan beri ilk defa bu kadar mutlu? İnsanlar onun kıymetli ekosistemlerini korumak için önlemler alıyor. Dünya topluluğu, gezegenimizi tahrip etmeyi suç haline getirerek, insan kaynaklı istismarın tam boyutunun farkına varıyor.
Finlandiya Sosyal Demokrat Partisi (SDP), 2026 SDP Parti Kongresi'nde ekolojik yıkımın suç sayılmasını destekledi. Finlandiya'nın en büyük partisi haline gelen SDP, ekolojik yıkım olarak bilinen kitlesel çevre tahribatını suç sayacak güçlü bir ulusal, bölgesel ve uluslararası çerçeveyi destekliyor.
Aldıkları kararda, doğanın büyük ölçekli tahribatının insan sağlığı, geçim kaynakları, doğal kaynaklar ve gıda üretimi üzerindeki olumsuz sonuçlarına dikkat çekiliyor.
İnsan ayak izi 1,75 Dünya'yı tüketiyor.
Aslında, gezegen söz konusu olduğunda, yardım ne kadar erken gelirse o kadar iyi olur. Sonuçta, küresel ölçekte önde gelen, bilim yanlısı bir araştırma kurumu ve ülkenin ölçüm, kalibrasyon ve kamu güvenliği standartları için lider ulusal laboratuvarı olarak büyük saygı gören ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü'ne ("NIST") göre: "Mevcut tüketim hızımızı desteklemek için 1,75 Dünya'ya ihtiyacımız var! Bu sürdürülemez ve değişiklikler yapmalıyız... Yaşayacağımız tek gezegende sürdürülebilir bir gelecek sağlamak istiyorsak, döngüsel bir ekonomiye geçmeliyiz ." ( Mevcut Tüketimimizi Desteklemek İçin İkinci Bir Dünya'ya İhtiyacımız Var. 'Döngüsel' Düşünürsek Daha İyisini Yapabiliriz , NIST, 19 Nisan 2023)
İnsan ayak izinin tükettiği "1,75 dünya" miktarı, hata payına neredeyse hiç yer bırakmıyor. Bu nedenle, aşırı kalkınmayı ve/veya anlamsız suistimali önlemeye yardımcı olmak için evrensel bir ekosid yasası çok daha alakalı ve gerekli hale geliyor; örneğin, fosil yakıt CO2 emisyonları gezegeni kızarmış ve şişmiş bir fırına dönüştürüyor. Bu aşırı, anlamsız ve gereksiz. Yine de, CO2 emisyonları, dünya genelindeki rekor sıcaklıklarla birlikte her yıl düzenli olarak yeni rekor seviyelere ulaşıyor.
Bu bağlamda, BM hava durumu ajansı 14 Ocak 2026'da şu uyarıda bulundu: "Küresel ısınmada rekor seviyelere ulaşan 11 yıllık seri devam ediyor."
Birleşmiş Milletler Meteoroloji Ajansı'nın açıklamasına destek olarak, Uluslararası Enerji Ajansı ( IEA ), artan küresel ısınmanın kaynağı hakkında şu raporu yayınladı: “Toplam enerjiyle ilgili CO2 emisyonları 2025 yılında yaklaşık 145 milyon ton (Mt) artarak, 2019 seviyelerinin %5 üzerinde, yaklaşık 38,4 milyar ton (Gt) ile yeni bir zirveye ulaştı. Bu artış, atmosferik CO2 konsantrasyonlarının yaklaşık 427 ppm (milyonda parça) ile rekor seviyeye ulaşmasıyla aynı zamana denk geldi; bu da 2024 yılına göre yaklaşık 2,4 ppm daha yüksek ve sanayi öncesi seviyelerin yaklaşık %50 üzerinde.”
Ama dürüst olmak gerekirse, çok önemli bir soru sorulmalı ve cevaplanmalı: Daha iyi bir yol varken, atmosferi kirleten ve gezegeni ısıtan fosil yakıtları neden yakıyoruz? Sonuçta, basit bir çözüm var; fosil yakıt yakma çılgınlığının bir çıkış yolu var: Dünyanın "Paydaş Kapitalizmi"nin zirvesi olan Dünya Ekonomik Forumu'na göre : "Dünya ülkelerinin çoğu %100 yenilenebilir enerjiyle çalışabilir." İşte bu!
Ekolojik yıkımı önlemeye yönelik yasalara destek; Hızla büyüyen bir hareket
“Finlandiya'nın SDP'si, ekolojik yıkımı önlemeye yönelik yasaların geliştirilmesine kendini adamış dünya çapındaki diğer birçok siyasi parti, milletvekili ve hükümete katılıyor. Dünyanın dört bir yanında yeni ulusal yasa tasarıları ortaya çıkıyor, bölgesel alanda önemli ilerlemeler kaydediliyor ve bir dizi ileri görüşlü devlet, ekolojik yıkımı uluslararası bir suç haline getirme önerisini destekliyor.” (Stop Ecocide International)
Önemli bir nokta olarak, Thomson Reuters Vakfı'na göre, en az 27 ülke ekolojik yıkımı ciddi bir suç olarak değerlendiren bir yasa çıkarmayı düşünüyor.
Mauritius Eko-yıkımı Suç Sayıyor
Mauritius, 18 Nisan 2026 tarihinden itibaren resmi olarak ekolojik yıkımı yerel bir suç olarak desteklemektedir. Kara para aklama ve mali suçlarla mücadele yasasında yer alan bu hüküm, ekolojik yıkımı , ciddi ve yaygın veya uzun vadeli çevresel hasar olasılığının yüksek olduğunu bilerek işlenen yasa dışı veya kasten yapılan bir eylem olarak tanımlamaktadır ; bu ifade, Stop Ecocide Vakfı tarafından 2021 yılında oluşturulan Bağımsız Uzmanlar Paneli'nin önerdiği tanımı yakından yansıtmaktadır .
Stop Ecocide International CEO'su Jojo Mehta ile röportajdan (kısa bölümler)
“Ekosistem yıkımı, doğaya verilen en ciddi, yaygın ve uzun süreli zararı ifade eder. Dünya çapında çevre yasaları ve düzenlemeleri mevcut olsa da, bunlar büyük ölçüde parçalı, eksik ve yetersizdir. Kuruluşumuz, ekolojik yıkımı suç haline getirecek yasaları ilerletmek için çalışmaktadır; bu da canlı dünyaya verilen en ciddi zararın suç olarak ele alınması anlamına gelir. Ekosistem yıkımını ceza hukukuna dahil etmek, yalnızca çeşitli hukuk sistemine temel destek sağlamakla kalmayacak, aynı zamanda boşlukları doldurmaya ve büyük çevresel zararlara karşı çok daha güçlü bir caydırıcılık oluşturmaya da yardımcı olacaktır.” (Ekosistem Yıkımını Suç Haline Getirmek: Stop Ecocide International CEO'su Jojo Mehta ile Bir Söyleşi, Georgetown Uluslararası İlişkiler Dergisi , Georgetown Üniversitesi, 4 Aralık 2025)
Jojo Mehta, Oxford ve Londra üniversitelerinden mezun olup , BM konferanslarına, diplomatik forumlara ve TIME, The Guardian ve The New York Times gibi uluslararası medyaya katkıda bulunmuştur.
“Ekosistem yıkımı yasasının hızla kabul edilmesindeki en önemli faktörlerden biri, 2021 yılında görevlendirilen bir taslak hazırlama programının sonucu olan tanımın kendisidir. Tanım, belirli faaliyetlere veya sektörlere değil, zarar düzeyine odaklanmaktadır. Ceza hukukunun işleyişine benzer şekilde, bir katil, yöntemine göre değil, sonucuna göre tanımlanır. Ekosistem yıkımı tanımı, belirli faaliyetleri yasaklamaktan ziyade, neden olunan zararı vurgular. Endüstriyel balıkçılığı veya maden çıkarımını yasaklamaz; bunun yerine, aşılmaması gereken bir zarar eşiği belirler. Bu yaklaşım, herhangi bir sektörü dışlamadan en iyi uygulamaları teşvik eder ve bu da yapıcı diyaloğu kolaylaştırmada son derece yardımcı olmuştur. Dolayısıyla, ekosistem yıkımını desteklemeye hazır olmayan ülkeler olsa da, açıkça karşı çıkan çok fazla ülkeyle karşılaşmadık.” (Aynı kaynak)
Finans Sektörüne Destek
“Özellikle ilgi çekici olan, yatırım dünyasından gelen tepkiler oldu. Uluslararası Kurumsal Yönetim Ağı, birkaç yıl üst üste BM İklim Konferanslarına hükümetlere ekolojik yıkımı önlemek için yasal düzenlemeler yapmaları yönünde tavsiyelerde bulunan açıklamalar sundu. Çevresel bozulmanın bir risk faktörü olduğunu kabul ediyorlar. Giderek daha istikrarsız hale gelen bir dünyada, yatırımcıların sermayelerinin on yıl sonra da değerini koruyacağından emin olmaları gerekiyor. Çevreye ciddi zarar veren bir şirket, gelecekteki bir yükümlülüğü temsil eder.” (Aynı kaynak)
Ekosistem yıkımına ilişkin yasaları destekleyen veya ciddi çevre suçlarını kapsayan yasalara sahip ülkeler şunlardır: Vietnam, Fransa, Kazakistan, Tacikistan, Belarus, Moldova, Şili, AB, Özbekistan, Kırgızistan, Gürcistan, Ukrayna, Ermenistan, Belçika, Rusya. Rusya'nın yasası şu şekildedir: “Hayvan veya bitki alemlerinin kitlesel olarak yok edilmesi, atmosferin veya su kaynaklarının kirlenmesi ve ayrıca ekolojik bir felakete neden olabilecek diğer eylemlerin işlenmesi, 12 ila 20 yıl arasında hapis cezasıyla cezalandırılır.” ( Mevcut ve Önerilen Ekosistem Yıkımı Yasaları, Ekosistem Yıkımı Yasası)
Ancak, bir kanunu kitapta gösteriş amaçlı kullanmak başka, onu uygulamak bambaşka bir şeydir. Örneğin, kaynaklara göre Rusya, Rus Ceza Kanunu'nun 358. maddesi (Ekolojik Yok Etme) uyarınca bugüne kadar kimseyi mahkum etmemiştir. Benzer yasalara sahip birçok başka ülke de şüphelidir.
Bütün bunlar, insanlığın toprağı nasıl yiyip bitirdiğine dair muazzam ayak izine geri dönüyor; istismara karşı koruma sağlamaya yönelik yaptırımlar yetersiz kalıyor, çünkü 1998'de kabul edilen Uluslararası Ceza Mahkemesi Roma Statüsü, yalnızca savaş zamanında ekolojik yıkım suçunu ele alıyor, barış zamanında değil. Açıkçası, ekolojik yıkımın gerçekten uygulanabilmesi için Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin güncellenmesi gerekiyor.
Büyük Aşırı Atılım
“Dünya, toprak, su, enerji, biyoçeşitlilik ve diğer kaynakların kullanımına ilişkin sosyo-kültürel uygulamalarda büyük bir revizyon yapılmadan gelecekteki insan nüfusunu, hatta bugünkü nüfusu bile sürdüremez.” (Corey JA. Bradshaw, Küresel İnsan Nüfusu Dünyanın Taşıma Kapasitesini Aştı , Çevre Mektupları, 27 Mart 2026)
Çalışma, 2,5 milyarı "en uygun sürdürülebilir nüfus" olarak belirtiyor.
Artan Nüfus Ekoloji Yasasını Gerektiriyor
Fransız avukat ve 2021 ekokırım önerisi üzerinde çalışan panelistlerden biri olan Valérie Cabanes, "Bağımlı olduğumuz ekosistemleri yok ederek, uygarlığımızın temellerini yıkıyor ve gelecek tüm nesillerin yaşam koşullarını ipotek ediyoruz" dedi. "Bu, insanlığa karşı suçlardan, soykırım veya saldırganlık suçlarından daha az ciddi değildir." (Dünya Ekonomik Forumu)
Ekolojik yıkım, tüm dünya savaşlarının toplamından daha büyük bir savaş ilanıdır. Yaptırım uygulanması hiç bu kadar önemli olmamıştı.
“Önümüzdeki birkaç yılda alınacak kararlar, insan faaliyetleri sonucunda yeryüzündeki varlığımızın bildiğimiz şekliyle devam edip etmeyeceğini veya çökeceğini belirleyecektir.” (Dünya Ekonomik Forumu Uzman Ağı, BM Çevre Programı ile ortaklaşa)
"Önümüzdeki birkaç yıl" çok yakında.
Robert Hunziker, 19 Haziran 2026, CounterPunch
(Robert Hunziker Los Angeles'ta yaşayan, EMEA, Kuzey Amerika ve Asya Pasifik bölgelerinde liderlik, müşteri yönetimi, portföy yönetimi ve sigorta kabulü alanlarında küresel deneyime sahip bir sigorta yöneticisidir.)
Seçkin Deniz, 13.10.2026, Sonsuz Ark, Çeviri, Çeviri ve Yansımalar
Takip et: Next Sosyal @seckin_deniz
- Sonsuz Ark'ta yayınlanan yazılardan yazarları sorumludur.
- Sonsuz Ark linki verilerek kısmen alıntı yapılabilir.
- Sonsuz Ark yayınları Sonsuz Ark manifestosuna aykırı yayın yapan sitelerde yayınlanamaz.
- Sonsuz Ark Yayınlarının Kullanımına İlişkin Önemli Duyuru için lütfen tıklayınız.