10 Temmuz 2021 Cumartesi

SA9289/MT2: İran İslam Cumhuriyeti'nin Sonu

 Sonsuz Ark/ Evrensel Çerçeveye Yolculuk

Sonsuz Ark'ın Notu:
Çevirisini yayınladığımız analiz, Siyaset Bilimi profesörü, Stanford Üniversitesi'nde İran Çalışmaları Programı Direktörü ve Hoover Enstitüsü'nde araştırma görevlisi İranlı-Amerikalı tarihçi ve yazar Abbas Malekzadeh Milani'ye aittir ve 18 Haziran 2021'de yapılan İran Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde rejimin temsilcisi olarak Cumhurbaşkanı seçilen Seyyid İbrahim Reisi'nin otuz yıl önce yaklaşık 4.000 muhalifin öldürülmesindeki rolü nedeniyle insanlığa karşı suç işlemekle suçlanmasına odaklanmakta, Reisi'nin seçilmesinin arka planını irdelemekte ve Joe Biden yönetiminin İran'la nasıl ilişki kurması gerektiğini öğütlemektedir. Milani'nin, "ABD, İran rejimini değiştirme sorumluluğunu ne kabul edebilir ne de kabul etmelidir. Bu kararı sadece İran halkı verebilir ve vermelidir. Ancak ABD'nin İslam Cumhuriyeti ile yapacağı herhangi bir müzakere, Amerika'nın ve İran halkının uzun vadeli çıkarlarının İslami bir hilafetle değil, yalnızca modern bir demokrasiyle gerçekleştirilebileceğini kabul etmelidir." şeklindeki cümlesi, terör ve darbe destekçisi Türkiye kökenli-Amerikan vatandaşı benzerlerinin ABD yönetimine öneremeyeceği bir tanım aralığındaki vatanseverliğe de işaret etmektedir.
Seçkin Deniz, 10.07.2021, Sonsuz Ark


The End of the Islamic Republic
"Seyyid Ebrahim Raisi'nin İran cumhurbaşkanlığı seçimlerindeki zaferi, on yıllardır ilk kez ülkenin bütün güç ağını rejim muhafazakarlarının kontrolüne veriyor. Ancak görünürdeki güç konsolidasyonunun arkasında, ülkenin yapısal zorlukları kötüleştikçe artan iç karışıklıklar beliriyor."

İran'da 18 Haziran'da yapılan cumhurbaşkanlığı seçimi, İslami rejim tarihindeki en saçma seçimdi; çoğunlukla “seçim darbesi” olarak adlandırılan 2009 seçimlerinden bile daha saçma. Bu bir seçimden çok, önceden bildirilen bir ölümün vakayinamesiydi; anayasanın cumhuriyetçi ilkelerinden geriye kalan çok az şeyin ölümü. Ancak seçim, en saçma olmasının yanı sıra, İslam Cumhuriyeti'nin en önemli sonucu olabilir.

Kazanan Seyyid Ebrahim Raisi (Seyyid İbrahim Reisi), otuz yıl önce yaklaşık 4.000 muhalifin öldürülmesindeki rolü nedeniyle insanlığa karşı suç işlemekle suçlanıyor. Uluslararası Af Örgütü, bu suçlardan dolayı Raisi'nin soruşturulması için çoktan çağrıda bulundu. Yeni seçilen cumhurbaşkanı, suçlamalarla ilgili sorulara, George Orwell'in bile yüzünü kızartacak bir şekilde yanıt verdi ve bu cinayetlerde insan haklarını savunduğu için övülmesi gerektiğinde ısrar etti.

Hiç favori aday için bir folyo görevi görecek bu kadar rengarenk bir ekip seçilmemişti. Rejim, seçime kadar İran'ın eski Yargı erki başkanı olan Raisi'ye büyük bir destek sağlamak için bütün güçlerini seferber etti. Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney, oy vermeyi dini bir görev ve boş oy kullanmayı günah ilan ederken, din adamları boykot savunucularını sapkınlar olarak kınadı. Ancak resmi sonuçlara göre bile, uygun seçmenlerin %51'i oy kullanmadı ve oy verenlerin dört milyondan fazlası boş oy kullandı. Açıklanan sonuçlarla oynandığına dair iddialar var ve seçimi boykot etmeye yönelik güçlü bir hareket, sonucu statükoya karşı sanal bir referandum olarak ilan etti bile.

Anayasanın cumhuriyetçi unsurlarına rağmen, gerçek güç her zaman Dini Liderin elinde olmuştur. 1979 İslam Devrimi'nden bu yana, neredeyse tüm seçimler – ilk birkaç yıldakiler hariç – değişen derecelerde tasarlanmıştı. İslam Cumhuriyeti her zaman modern bir cumhuriyetten çok geleneksel bir İslam devletine daha yakın olmuştu. Ancak Raisi'nin seçilmesinden sonra, İran'ı, hiziplerin iktidarı bölmek için yönetilen seçimlerde rekabet ettiği rekabetçi bir otoriter rejim olarak bile adlandırmak zor olacak.

Bu seçim sadece cumhurbaşkanlığıyla ilgili değildi, aynı zamanda bir sonraki Dini Liderin seçimiyle de ilgiliydi. Hamaney 82 yaşında ve uzun süredir prostat kanseriyle mücadele ediyor. Bazıları planın, Hamaney'in oğlu Mojtaba (Mücteba)'yı bir sonraki Dini Lider olarak atamak ve bu şekilde işi kalıtsal hale getirmek (ve İran'ı halifeliğe yaklaştırmak) olduğuna inanıyor. Bu senaryoda Raisi, Mojtaba'nın yükselişini sağlayan esnek cumhurbaşkanı olacaktır. Ancak diğerleri, Raisi'nin Hamaney'in belirlenmiş halefi olduğunu düşünüyor.

Bu önemli belirsizliğe rağmen, iki şey açık görünüyor. Birincisi, her iki aday da İran ve bölge için kötü haber. Mojtaba, yıllardır babasının fiili genelkurmay başkanı olan ve daha da önemlisi, İslam Devrim Muhafızları'nın acımasız istihbarat güçleriyle yakın bağları olan karanlık bir şahsiyettir. Ve Raisi'nin yargıdaki kanlı sicili kendisi için de geçerli. İkincisi, siyasi, ekonomik, kültürel, askeri ve istihbarat gücü olan Devrim Muhafızları, Hamaney'in halefinin seçilmesinde söz sahibi olacak.

Daha genel olarak, yapısal zorluklardan – kuraklık, COVID-19, çökmekte olan bir finansal sistem, cinsiyet ayrımcılığına son verilmesini talep eden kararlı bir kadın hareketi ve gençler arasında artan hoşnutsuzluk dahil –zayıf düşen rejimin yurtiçinde ve yurtdışında kaslarını esnetmekte olduğu da açıktır. Rejim'in bu zorluklara verdiği yanıt, vatandaşlarına karşı devam eden vahşet, çifte vatandaşları pazarlık fişleri olarak kullanmak, uranyum zenginleştirmede hızlı bir artış ve rejim vekilleri tarafından Irak'taki ABD güçlerine daha fazla saldırı oldu.

Raisi, ABD ile devam eden müzakereler, resmi olarak Kapsamlı Ortak Eylem Planı (CPOA) olarak bilinen 2015 İran nükleer anlaşmasının bazı versiyonlarını yeniden işler hale getirdiğinde görevde olacak. Yeniden canlandırılan JCPOA, eski ABD Başkanı Donald Trump'ın 2018'de anlaşmadan çekilerek yeniden uyguladığı yaptırımların bir kısmına son verecekti. Trump yönetiminin “azami baskı” politikası sıradan İranlılara zarar verirken, rejimi de zayıflattı. Eğer insan hakları İran ile yapılacak herhangi bir yeni anlaşmanın önemli bir parçası değilse, yaptırımların sona ermesinden elde edilecek kazanımlar rejimin en katı unsurlarını güçlendirecektir. ABD için, hileli bir rejimle müzakere etmek ihtiyatlı bir politikadır, ancak bu tür rejimleri normalleştirmek Amerika'nın uzun vadeli çıkarlarına zarar verir.

ABD'de İran ile ilgili tartışmalar, sıklıkla “rejim değişikliği” savunucuları ve “yatıştırıcılar” arasında yapay bir bölünmeye dönüştü. Başkan Joe Biden yönetimi müzakereleri yürütürken her iki tarafın etkilerinden kaçınmalıdır. Ancak İran haklı olarak ABD'yi bağlayıcı bir anlaşmadan tek taraflı olarak vazgeçtiği için eleştirirken, ABD Hamaney'in ABD ile müzakerelerde doğrudan sorumluluk almasını talep etmelidir. Hem Dışişleri Bakanı Mohammad Javad Zarif'e hem de eski Cumhurbaşkanı Hassan Rouhani'ye göre, Hamaney JCPOA müzakerelerinin her adımında yer aldı, ancak gölgede kaldı ve hatta yandaşlarının Trump çekilmeden çok önce anlaşmaya saldırmasına izin verdi.

ABD, İran rejimini değiştirme sorumluluğunu ne kabul edebilir ne de kabul etmelidir. Bu kararı sadece İran halkı verebilir ve vermelidir. Ancak ABD'nin İslam Cumhuriyeti ile yapacağı herhangi bir müzakere, Amerika'nın ve İran halkının uzun vadeli çıkarlarının İslami bir hilafetle değil, yalnızca modern bir demokrasiyle gerçekleştirilebileceğini kabul etmelidir. Ülkenin ciddi yapısal sorunları, yalnızca İran toplumunun tüm katmanlarını, özellikle kadınları ve İran diasporasını içeren ulusal bir uyumla çözülebilir.

Raisi'nin seçilmesi, Hamaney ve müttefiklerinin tam tersi yönde hareket ettiğini gösteriyor ve bu da önümüzdeki aylarda ve yıllarda iç karışıklığı neredeyse garanti ediyor. İran'a yönelik ihtiyatlı ve etkili bir ABD stratejisi, bu gerçeği hesaplarının merkezine yerleştirmelidir.

Abbas Milani, Palo Alto, 22 Haziran 2021, Project Syndicate

(Abbas Malekzadeh Milani, İranlı-Amerikalı bir tarihçi ve yazardır. Milani, Siyaset Bilimi misafir profesörü ve Stanford Üniversitesi'nde İran Çalışmaları Programı Direktörü ve Hoover Enstitüsü'nde araştırma görevlisidir.)


Mustafa Tamer, 10.07.2021, Sonsuz Ark, Çeviri, Çeviri-Analiz, Onlar Ne Diyor?

Mustafa Tamer Yayınları




Sonsuz Ark'tan

  1. Sonsuz Ark'ta yayınlanan yazılardan yazarları sorumludur. 
  2. Sonsuz Ark linki verilerek kısmen alıntı yapılabilir.
  3. Sonsuz Ark yayınları Sonsuz Ark manifestosuna aykırı yayın yapan sitelerde yayınlanamaz.
  4. Sonsuz Ark Yayınlarının Kullanımına İlişkin Önemli Duyuru için lütfen tıklayınız.

 

Hiç yorum yok :

Seçkin Deniz Twitter Akışı