Sonsuz Ark/ Evrensel Çerçeveye Yolculuk
"Aşırı işlenmiş gıda tüketimi, birçok kişinin fark ettiğinden çok daha tehlikeli olabilir. Günde yaklaşık dokuz porsiyon tüketen kişilerin, çok az tüketenlere kıyasla ciddi kalp rahatsızlıkları geçirme riski %67 daha yüksek."
Eating Ultra-Processed Foods Could Raise Your Heart Risk by 67%
Aşırı işlenmiş gıdaların tüketimi, kalp krizi, felç ve ölüm riskini önemli ölçüde artırır; her porsiyon tehlikeyi daha da yükseltir.
(Görsel: Shutterstock)
Amerikan Kardiyoloji Koleji'nin Yıllık Bilimsel Oturumunda (ACC.26) sunulan araştırmaya göre, düzenli olarak yüksek miktarda ultra işlenmiş gıda tüketen kişilerde ciddi kalp sorunları riski çok daha yüksek. Günde dokuz porsiyondan fazla tüketenlerin, günde yaklaşık bir porsiyon tüketenlere göre büyük kalp krizi geçirme olasılığı %67 daha fazla. Ultra işlenmiş gıdalar arasında cips, kraker, dondurulmuş yemekler, işlenmiş etler, şekerli içecekler, kahvaltılık gevrekler ve ekmekler gibi birçok yaygın paketlenmiş ve hazır ürün yer alıyor.
Çalışma ayrıca, her ek porsiyonla birlikte riskin de istikrarlı bir şekilde arttığını ortaya koydu. Ultra işlenmiş gıdaların her ek günlük porsiyonu, kalp krizi, inme veya koroner kalp hastalığı veya inmeden ölüm olasılığında %5'ten fazla bir artışla ilişkilendirildi. Bu bağlantı, diğer ırksal gruplara kıyasla Siyahi Amerikalılar arasında daha güçlü görünüyordu.
Houston'daki Texas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Merkezi'nde kardiyoloji uzmanı ve çalışmanın baş yazarı olan Dr. Amier Haidar, "Aşırı işlenmiş gıdalar kalp hastalığı riskinin artmasıyla ilişkilidir ve bu ürünlerin çoğu pratik, hızlı tüketilebilen yemek veya atıştırmalık seçenekleri gibi görünse de, bulgularımız bunların ölçülü tüketilmesi gerektiğini göstermektedir" dedi.
ABD'de Yapılan Büyük Bir Araştırma Artan Endişeleri Doğruluyor
Bu araştırma, ABD'li yetişkinlerden oluşan çeşitli bir grupta ultra işlenmiş gıda tüketiminin kalp hastalığıyla nasıl ilişkili olduğunu inceleyen ilk büyük ölçekli çalışmalardan biridir. Sonuçlar, çoğunluğu Avrupa'da yürütülen önceki çalışmalarla tutarlıdır ve daha geniş bir popülasyondaki risklere ilişkin ek bilgiler sağlamaktadır.
Analiz, kalp hastalığı öyküsü olmayan ve Çok Etnikli Ateroskleroz Çalışması'na (MESA) katılan 45-84 yaş arası 6.814 yetişkini kapsadı. Araştırmacılar, her katılımcının günlük olarak ne kadar ultra işlenmiş gıda tükettiğini tahmin etmek için gıda anketleri kullandılar. Gıdaları, işlenmemiş veya minimum düzeyde işlenmiş (örneğin, mısır koçanı) ile ultra işlenmiş (örneğin, mısır cipsi) ve orta düzeyde işlenmiş (örneğin, mısır nişastası ve konserve mısır) olmak üzere dört kategoriye ayıran NOVA sınıflandırma sistemini uyguladılar.
En yüksek tüketim oranına sahip katılımcılar günde ortalama 9,3 porsiyon ultra işlenmiş gıda tüketirken, en düşük tüketim oranına sahip katılımcılar ortalama 1,1 porsiyon tüketmiştir. En düşük tüketim oranına sahip grupla karşılaştırıldığında, en yüksek tüketim oranına sahip grupta koroner kalp hastalığı veya inmeden ölme veya ölümcül olmayan kalp krizi, inme veya canlandırma gerektiren kalp durması gibi olaylar yaşama riski %67 daha yüksek bulunmuştur.
Diğer faktörler dikkate alındıktan sonra bile risk devam etmektedir.
Haidar, "Bu çalışmada birçok faktörü kontrol altına aldık," dedi. "Günlük tükettiğiniz kalori miktarına, genel beslenme kalitenize bakılmaksızın ve diyabet, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve obezite gibi yaygın risk faktörlerini kontrol altına aldıktan sonra bile, aşırı işlenmiş gıda tüketiminin yüksek olmasıyla ilişkili risk yaklaşık olarak aynı kaldı."
Bu bulgular, aşırı işlenmiş gıdalarla bağlantılı tehlikelerin yalnızca aşırı kalori veya yetersiz beslenmenin ötesine geçebileceğini düşündürmektedir. Gıdaların işlenme biçimi, temel besin içeriğinin yanı sıra kalp sağlığında önemli bir rol oynayabilir.
Genel olarak, her ek porsiyon, olumsuz kardiyak olay riskinde %5,1'lik bir artışla ilişkilendirildi. Bu artış, Siyahi Amerikalılar arasında daha yüksekti; porsiyon başına %6,1'lik bir artış gözlemlenirken, Siyahi olmayan bireylerde bu oran %3,2 idi. Araştırmacılar, bazı topluluklarda hedefli pazarlama ve daha az işlenmiş gıdalara erişimin sınırlı olmasının, tüketim ve sağlık sonuçlarındaki bu farklılıklara katkıda bulunabileceğini belirtti.
Çalışmanın Sınırlamaları ve Olası Biyolojik Etkileri
Araştırmacılar birkaç sınırlamayı kabul ettiler. MESA çalışması başlangıçta özellikle ultra işlenmiş gıda tüketimini ölçmek için tasarlanmamıştı ve diyet verileri katılımcıların kendi bildirimlerine dayalı anketlerden elde edilmişti. Tüketim, tek tek gıda maddelerini takip etmek yerine porsiyonlar üzerinden ölçülmüştü.
Çalışma doğrudan biyolojik mekanizmaları araştırmamış olsa da, önceki araştırmalar birkaç olası açıklamayı öne sürmektedir. Aşırı işlenmiş gıdalar genellikle yüksek kalorili, ilave şeker ve yağ içerir ve tokluk hissini ve metabolizmayı etkileyebilir. Bu faktörler kilo alımını, iltihaplanmayı ve iç organlarda yağ birikimini teşvik edebilir; bunların hepsi kalp hastalığı riskini artırır.
Beslenme Seçimleriyle Riski Nasıl Azaltabilirsiniz?
Haidar, hem gıda seçimlerine hem de beslenme etiketlerine dikkat etmenin önemini vurguladı. Etiketler, işlenmiş gıdalarda genellikle sade yulaf ezmesi, kuruyemişler, baklagiller ve taze veya dondurulmuş ürünler gibi seçeneklere kıyasla daha yüksek miktarlarda bulunan ilave şeker, tuz, yağ ve karbonhidratlar hakkında önemli bilgiler sağlar.
ACC, JACC'de 2025 tarihli Özlü Klinik Rehber raporunu yayınlayarak, daha sağlıklı seçeneklerin tüm tüketiciler için daha görünür, erişilebilir ve ulaşılabilir olmasını sağlamak amacıyla standartlaştırılmış bir ambalaj önü etiketleme sistemini destekledi.
Bu araştırma aynı anda JACC Advances dergisinde de yayımlandı.
Amerikan Kardiyoloji Koleji, 17 Mart 2026, SciTechDaily
Mustafa Tamer, 08.04.2026, Sonsuz Ark, Çeviri, Bilim ve Teknoloji, Aklın Merdivenleri
Referans: 17 Mart 2026, JACC Advances. DOI: 10.1016/j.jacadv.2025.102516
- Sonsuz Ark'ta yayınlanan yazılardan yazarları sorumludur.
- Sonsuz Ark linki verilerek kısmen alıntı yapılabilir.
- Sonsuz Ark yayınları Sonsuz Ark manifestosuna aykırı yayın yapan sitelerde yayınlanamaz.
- Sonsuz Ark Yayınlarının Kullanımına İlişkin Önemli Duyuru için lütfen tıklayınız.