Sonsuz Ark/ Evrensel Çerçeveye Yolculuk
The global $1 trillion mental health problem needs more funding
Şizofreni teşhisi konulan bir hastanın en büyük endişelerinden biri, karşılaşabileceği damgalanmaydı: "Toplumumda normal biri olarak algılanmayı kaybedeceğim; kimse akıl hastalığı hakkında konuşmak istemiyor. Bu moda bir konu değil."
.Şizofreni hastalarına yardım eden uluslararası kuruluşların üyeleri de ne yazık ki ayrımcılığın sıklıkla sağlık hizmetlerine de yansıdığını fark etmişlerdir. "Bir doktora gittiğinizde şizofreniyle yaşadığınızı belirtir ve ardından fiziksel bir ağrı için yardım isterseniz, doktor ağrının gerçek olup olmadığını sorgulayacaktır," diye açıklıyorlar.
Bu deneyimler benzersiz değil. 2025 Birleşmiş Milletler Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar (NCD'ler) Yüksek Düzeyli Toplantısı öncesinde, ruh sağlığı yüküne ve bakımda yaşanan eksikliklere ışık tutmak için Economist Impact'e birincil araştırma yaptırdık. Ve Boehringer Ingelheim tarafından görevlendirilen Economist Impact'in "Ruh sağlığı bakımını yeniden düşünmek: yeni yaklaşımlardan yararlanmak" raporuna göre, damgalanma, ruh sağlığı sorunlarından etkilenenlerin destek alamamasının ve alamamasının başlıca nedenlerinden biridir.
Dünya genelinde ruh sağlığı sorunlarıyla yaşayan yaklaşık bir milyar insanın yalnızca tahminen %30'u ihtiyaç duydukları yardıma erişebiliyor. Ancak uzmanların da belirttiği gibi, "hastalık yükü istatistiklerinin göstermesi gerekenden" daha az kaynak mevcut.
"Damgalanma, ruh sağlığı alanındaki politika zorluklarını daha da artırıyor."
Economist Impact'in raporuna göre, farklı derecelerde olsa da, damgalanma incelenen tüm ülkelerde bir sorun olmaya devam ediyor. Örneğin, birçok hasta destek aramaktan utanabilir veya çekinebilir, bu da hayati önem taşıyan tedavinin gecikmesine neden olabilir.
Ancak bu içselleştirilmiş damgalanmayı daha da vurgulayan şey, dışsal ayrımcılıktır. Bu, yalnızca kamuoyu algısını değil, aynı zamanda Birleşmiş Milletler'in zihinsel sağlığı iyileştirme ve intihar oranlarını azaltma amaçlı Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi 3.4 (SKH) gibi küresel planlara fon sağlama taahhüdünü de içerir.
Pandemiden bu yana ruh sağlığı konusundaki tartışmalar artmış olsa da, rapor, ülkelerin sağlık bütçelerinin ortalama %2'sinden daha azını ruh sağlığına ayırdığını ortaya koydu. Bir uzman şu yorumu yapıyor: "Ruh sağlığı son derece damgalanmış bir konu ve bunun sonucunda siyasi olarak çok daha karmaşık bir hal alıyor."
İnovasyonu mümkün kılmak: Hassas tıbbın "kaçınılmazlığı"
Mevcut tahminler, en yaygın ruh sağlığı sorunlarının yıllık ekonomik etkisinin 1 trilyon ABD doları olduğunu gösteriyor. Bu rakamın altı yıl içinde 6 trilyon ABD dolarına ulaşması bekleniyor. Ancak yeniliklerin çoğu hala yaygın uygulamaya geçemiyor.
Kanser tedavisi gibi alanlarda gerçeğe dönüşen kişiselleştirilmiş ve hassas bakım, çoğu hasta için hala erişilemez durumda. Hala gerekli olmakla birlikte, bazı semptomları hafifletmeye yönelik genelleştirilmiş tedavi yaklaşımı, hastaların en ağır semptomlarını, bireysel tercihlerini, aile öyküsünü, geçmiş tedavi yanıtlarını ve eşlik eden hastalıklarını dikkate almıyor.
Ruh sağlığı sorunlarıyla yaşayan birçok kişi genellikle diğer kronik fiziksel hastalıklarla da yaşıyor. Şizofreni hastalarının birden fazla kronik hastalığa sahip olma olasılığı iki katından fazla olmakla kalmıyor, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), ciddi ruh sağlığı sorunları olan kişilerin "ortalama olarak genel nüfustan 10 ila 20 yıl daha erken, genellikle önlenebilir fiziksel hastalıklardan öldüğünü" bildiriyor.
Amacımız, hastaların yaşamlarını önemli ölçüde iyileştirmektir ve bunu ancak kişisel deneyimlerini ve günlük gerçekliklerini merkeze alarak başarabiliriz. Hastanın çeşitli ve bireysel ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak, tedavinin bütünsel olarak faydalı olmasının yanı sıra, en iyi sonuçları elde etmek için tedaviye devam etme olasılığını da artırır.
Daha iyi sonuçlar için ortaklık kurmak
Ancak, kişiselleştirilmiş ve hassas bakım hala büyük ölçüde erişilemez durumda. Raporda, birçok ülkenin kamu sektörünün en yeni yaklaşımları finanse etmeye gücü yetmediği belirtilirken, ruh sağlığı hizmetlerine yatırım yapan şirketlerle iş birliği yaparak, risk paylaşımı yoluyla yeni uygulamaların geliştirilmesi, test edilmesi ve uygulanması, yenilikçi bakıma daha fazla erişim sağlayabilir.
Ciddi ruhsal hastalıklarla yaşayan insanları desteklemeye kararlıyız; dünya genelinde bulaşıcı olmayan hastalıklarla yaşayan insanlar için sağlık inovasyonuna 35 milyar euro yatırım yapmayı planlıyoruz. Ve devam eden araştırmalarımız sayesinde, ortaklarımızla birlikte hastaların ve ailelerin üzerindeki yükü hafifletmeye yardımcı olan çığır açan terapiler ve dijital çözümler üzerinde çalışıyoruz.
İnsanların ciddi ruh sağlığı sorunlarının belirtilerine yönelik kişiselleştirilmiş çözümlere sahip olduğu bir geleceğe bakıyoruz.
"Zihinsel sağlık hizmetlerini yeniden düşünmek: yeni yaklaşımlardan yararlanmak" başlıklı araştırma Boehringer Ingelheim tarafından yaptırılmıştır.
Seçkin Deniz, 17.02.2026, Sonsuz Ark, Çeviri, Çeviri ve Yansımalar
Takip et: Next Sosyal @seckin_deniz
- Sonsuz Ark'ta yayınlanan yazılardan yazarları sorumludur.
- Sonsuz Ark linki verilerek kısmen alıntı yapılabilir.
- Sonsuz Ark yayınları Sonsuz Ark manifestosuna aykırı yayın yapan sitelerde yayınlanamaz.
- Sonsuz Ark Yayınlarının Kullanımına İlişkin Önemli Duyuru için lütfen tıklayınız.