Sonsuz Ark/ Evrensel Çerçeveye Yolculuk
Europe Needs a New Security Framework
Avrupa savunma ve güvenlik işbirliği için uygulanabilir bir çerçeve oluşturmanın, 2011 yılında faaliyetlerini durduran on üyeli eski Batı Avrupa Birliği (Western European Union ,WEU-BÖİ) benzeri bir yapının kurulmasını gerektireceği giderek daha açık hale geliyor. Birçoğu, zaten Avrupa Birliği ve NATO'ya sahip olduğumuzu ve birinin yapamadığını diğerinin yapabileceğini savunacaktır. Ancak bu argüman artık geçerli değil. Son gelişmeler, ne NATO'nun ne de AB'nin Avrupa'nın karşı karşıya kaldığı değişen zorlukları tam olarak karşılamaya uygun olmadığını açıkça ortaya koymuştur.
Ukrayna'yı ele alalım. Bir yandan, AB bu zor durumdaki ülkeye mali yardım sağlamada hayati bir rol oynuyor. Savunma sanayileri arasındaki işbirliğini hızla geliştirdi ve Ukrayna'nın nihai üyeliği için bir yol açtı. Öte yandan, sadece bir veya iki üye devletin kararlarını veto etmesi durumunda felç oluyor. Daha da kötüsü, NATO uzun zamandır Avrupa'nın toprak savunması için kilit öneme sahip, ancak ABD'nin ittifaka ve özellikle Avrupa güvenliğine olan bağlılığı, NATO ve AB üyesi Danimarka'nın egemen toprağı olan Grönland'a yönelik ABD emelleriyle açıkça ortaya konduğu gibi, giderek daha fazla şüphe altında. Sonuç olarak, NATO üye devletleri arasındaki diyalog, özellikle Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı konusunda, eskisi kadar önemli değil.
Bu nedenle, yeni ve gayri resmi çerçeveler şimdiden kenarda şekillenmeye başladı. Geçtiğimiz yıl boyunca, Ukrayna'ya desteği sürdürmek için ortaya çıkan gönüllüler koalisyonu giderek daha önemli hale geldi. Birçok kişi artık bunu büyük harflerle anıyor: Gönüllüler Koalisyonu (the Coalition of the Willing, CoW). ABD, çatışmaları sona erdirmek için tek taraflı olarak tutarsız çerçeveler izlerken, kilit Avrupa ülkeleri daha ciddi ve uzun vadeli bir politika belirlemek için bu yeni bayrak altında bir araya geliyor.
CoW'un belirgin avantajlarından biri, Rusya yanlısı başbakanı Viktor Orbán'ın AB düzeyindeki savaş tepkilerini sürekli olarak engellediği Macaristan'ı dışlarken, Birleşik Krallık ve Norveç'i içermesidir. İngiltere, Fransa ve Almanya'dan oluşan "E3" üçlüsü, gayri resmi liderliğiyle düzenli olarak bir araya gelerek, ne AB'nin ne de NATO'nun karşılayamadığı bir ihtiyacı karşıladığını göstermektedir.
Peki neden mantıklı bir sonraki adım olarak eski Batı Avrupa Birliği'nin yeni bir versiyonunu oluşturmayalım? Yaklaşık 15 yıl önce resmen feshedildiğinde, kalan işlevleri AB tarafından devralınmıştı ve AB'nin yetki ve yapısı güvenlik ve savunma politikasını da kapsayacak şekilde genişlemişti. Aslında, AB'nin Lizbon Antlaşması'ndaki karşılıklı savunma maddesi (Madde 42.7), Batı Avrupa Birliği antlaşmasından kopyalanmış ve Kuzey Atlantik Antlaşması'nın kolektif savunma maddesinden (Madde 5) daha ileri gitmiştir.
Ama sonra Brexit geldi. İngiltere, seçmenlerin dar bir çoğunluğunun, daha çalkantılı bir dünyada bile ülkelerinin yalnız başına daha iyi durumda olacağına inanması nedeniyle AB'den ayrıldı. On yıl sonra, bunun bir hata olduğu artık çok açık. İngiltere sadece daha küçük ve daha zayıf değil, aynı zamanda AB de öyle. Bir AB üyesi devlet olarak İngiltere, dünya sahnesinde önemli bir rol oynayan bir bloğun ortak politikalarının şekillenmesinde kilit bir rol oynamıştı. Ayrıldığında, bu önemli etki kaynağı kurudu.
Ancak Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaşın yarattığı zorluk göz önüne alındığında, İngiltere olmadan etkili bir Avrupa yanıtı şekillendirmek gerçekçi değildi. CoW'un temelleri zaten atılmışken, yeni E3 üçlüsü ortaya çıktı ve hızla stratejik önem kazandı. NATO, "Baba "yı (NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin ABD Başkanı Donald Trump için kullandığı utanç verici lakap) yatıştırmaya çalışmakla çok meşguldü ve AB, Macaristan ve Slovakya'nın engellemeleriyle mücadele etti.
Yeni Batı Avrupa Birliği fiilen zaten var olduğuna göre, bunu resmen kurumsallaştırmak mantıklı olmaz mıydı? En azından bu soru ciddi olarak ele alınmalıdır. Batı Avrupa'nın kilit ülkeleri – bu terimi nasıl tanımlarsak tanımlayalım – sadece Rusya ve Ukrayna politikalarını koordine etmek için değil, aynı zamanda Trump'ın Grönland'ın ilhakına karşı çıkan Avrupa ülkelerine ek gümrük vergileri uygulama duyurusuyla örneklendirilen Amerikan zorbalığına karşı koymak için daha sağlam bir çerçeveye ihtiyaç duyuyorlar.
Yeni bir Batı-Avrupa Birliği'ni (WEU) büyük yapılar ve aşırı karmaşık düzenlemeler inşa etmeden, AB veya NATO'yu daha fazla zayıflatmadan veya kopyalamadan kurumsallaştırmanın birçok yolu vardır. Önemli olan, Batı değerlerini savunmaya hala istekli olanların bir şeyler yapmasıdır. Trump'ın ikinci yönetiminin ilk yılı, Avrupa'yı bu hesaplaşmaya zorladı. Üç yıl daha varken, tereddüt etmek bir seçenek değil. Yeni bir WEU'nun kurulması gündemin en üst sıralarında yer almalı, çünkü Avrupa güvenliği bekleyemez.
Carl Bildt, Stockholm, 21 Ocak 2026, Project Syndicate
(Carl Bildt, İsveç'in eski başbakanı ve dışişleri bakanıdır.)
Ahmet Faruk, 26.02.2026, Sonsuz Ark, Çevirmen Yazar, Sonsuz Ark Çevirileri
- Sonsuz Ark'ta yayınlanan yazılardan yazarları sorumludur.
- Sonsuz Ark linki verilerek kısmen alıntı yapılabilir.
- Sonsuz Ark yayınları Sonsuz Ark manifestosuna aykırı yayın yapan sitelerde yayınlanamaz.
- Sonsuz Ark Yayınlarının Kullanımına İlişkin Önemli Duyuru için lütfen tıklayınız.