Sonsuz Ark/ Evrensel Çerçeveye Yolculuk
"İlkel jeller, hücreler oluşmadan çok önce karmaşık kimyasal reaksiyonlara olanak sağlayarak molekülleri yoğunlaştırıp koruyabilirdi."
Scientists Uncover Gel-Like Structures That May Have Sparked Life on Earth
Yüzeye bağlı jeller, Dünya'da ve muhtemelen başka yerlerde yaşamın yerleşmesi için gereken yapı ve kimyayı sağlamış olabilir.
Prebiyotik Jel İlk Teori İnfografiği. Kaynak: Nirmell Satthiyasilan
Yaşam ilk nasıl şekillendi? Japonya, Malezya, İngiltere ve Almanya'dan bir grup bilim insanı, cevabın, ilk hücrelerin ortaya çıkmasından çok önce yüzeylere yapışan yapışkan jellerde yatabileceğini öne sürüyor.
Bulguları, Dünya'da yaşamın nasıl ortaya çıktığına dair yeni bir düşünme biçimi sunuyor ve aynı zamanda yaşamın diğer dünyalarda nasıl ortaya çıkabileceğine dair hayallerimizi de genişletiyor.
Araştırma yakın zamanda ChemSystemsChem dergisinde yayımlandı.
Yaşamın kökeni, bilimin en kalıcı gizemlerinden biri olmaya devam ediyor. Yaşamın oluşumunun en erken anlarını doğrudan gözlemlemek imkânsız olsa da, araştırmacılar kimya, fizik ve jeolojiye dayalı gerçekçi senaryolar oluşturmaya devam ediyor.
Hiroşima Üniversitesi'nde profesör ve makalenin ortak başyazarı olan Tony Z. Jia, "Birçok teori biyomoleküllerin ve biyopolimerlerin işlevine odaklanırken, bizim teorimiz bunun yerine jellerin yaşamın kökenindeki rolünü ele alıyor" diyor.
"Prebiyotik Jel-Öncelikli" Çerçevenin Tanıtımı
Ekip, önerdikleri "prebiyotik jel öncelikli" modelde, yaşamın yüzeye bağlı jel matrislerinde (modern mikrobiyal biyofilmlere benzeyen yapışkan, yarı katı maddeler) nasıl başlamış olabileceğini açıklıyor. Bu biyofilmler, kayalarda, gölet yüzeylerinde ve hatta yapay malzemelerde yaygın olarak bulunan ince mikrobiyal katmanlardır.
Yumuşak madde kimyasından ve modern biyolojiden edinilen bilgilerden yararlanan çalışma, bu tür ilkel jellerin, ilk hücrelerin ortaya çıkmasından çok önce, erken kimyasal sistemlerin giderek daha karmaşık hale gelmesi için gerekli yapıyı ve işlevi sağlamış olabileceğini savunuyor.
Prebiyotik jeller, molekülleri yakalayıp düzenleyerek, moleküler konsantrasyon, seçici tutunma ve çevresel tamponlama sağlayarak yaşam öncesi kimyadaki temel engelleri aşmış olabilir. Bu jeller içinde, erken kimyasal sistemler proto-metabolik ve kendi kendini kopyalayan davranışlar geliştirmiş ve biyolojik evrimin zeminini hazırlamış olabilir.
Malezya Ulusal Üniversitesi (UKM) Uzay Bilimleri Merkezi'nde araştırma görevlisi ve çalışmanın ortak başyazarı olan Kuhan Chandru, "Bu, yaşamın kökeni araştırmalarının uçsuz bucaksız coğrafyasındaki birçok teoriden sadece biri," diyor. "Ancak, jellerin rolü büyük ölçüde göz ardı edildiğinden, dağınık çalışmaları, ilkel jelleri tartışmanın ön saflarına koyan tutarlı bir anlatıda birleştirmek istedik."
Dünya Dışında Yaşam Arayışına Yönelik Sonuçlar
Araştırmacılar, bu fikri astrobiyolojiye de taşıyarak, benzer jel benzeri sistemlerin başka gezegenlerde de var olabileceğini öne sürüyorlar. Bu potansiyel "kseno-filmler", her bölgede benzersiz bir şekilde bulunan farklı kimyasal yapı taşlarından oluşan biyofilmlerin dünya dışı analogları olabilir. Bu bakış açısı, yaşam tespit misyonlarının bir sonraki hedefinin belirli kimyasallar yerine yapılar olabileceğini öne sürerek, bilim insanlarının Dünya dışında yaşam arama yöntemlerinin kapsamını genişletiyor.
Ekip, basit kimyasallardan oluşan bu jellerin erken Dünya koşullarında nasıl oluşmuş olabileceğini ve bu jellerin ortaya çıkan kimyasal sistemlere hangi özellikleri sağlamış olabileceğini araştırarak modellerini deneysel olarak incelemeyi planlıyor.
Makalenin ortak birinci yazarı ve UKM'de eski stajyer olan Ramona Khanum, "Ayrıca çalışmalarımızın, bu ve diğer yeterince araştırılmamış yaşam kökenleri teorilerini daha fazla araştırmaları için alandaki diğer kişilere ilham vermesini umuyoruz!" diyor.
Finansman: Leeds Üniversitesi Araştırma Hareketlilik Fonu, Alexander von Humboldt Vakfı, Japonya Bilimi Geliştirme Derneği, Mizuho Bilimi Geliştirme Vakfı
Hiroşima Üniversitesi, 4 Aralık 2025, SciTechDaily
Mustafa Tamer, 14.01.2026, Sonsuz Ark, Çeviri, Bilim ve Teknoloji, Aklın Merdivenleri
Referans: Ramona Khanum, Nirmell Satthiyasilan, Navaniswaran Tharumen, Terence P. Kee, Christian Mayer, P. Susthitha Menon, Tony Z. Jia ve Kuhan Chandru, 19 Kasım 2025, ChemSystemsChem. DOI: 10.1002/syst.202500038
- Sonsuz Ark'ta yayınlanan yazılardan yazarları sorumludur.
- Sonsuz Ark linki verilerek kısmen alıntı yapılabilir.
- Sonsuz Ark yayınları Sonsuz Ark manifestosuna aykırı yayın yapan sitelerde yayınlanamaz.
- Sonsuz Ark Yayınlarının Kullanımına İlişkin Önemli Duyuru için lütfen tıklayınız.