Sonsuz Ark/ Evrensel Çerçeveye Yolculuk
Cumhurbaşkanı Macron'un reformist gündemi tükendi.
Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Fransa acınacak halde. Ülke, sürdürülemez bir ekonomik modelden muzdarip ve cumhurbaşkanının Paris'teki hükümeti bu konuyu tartışmaktan bile aciz görünüyor, hatta bu konuda bir şey yapmaktan bile aciz. Fransa'nın mevcut zorlukları göz önüne alındığında bunu hatırlamak zor olabilir, ancak çok da uzun zaman önce değil, ülke ekonomik ve mali sorunlarını hafifletmek için adımlar atıyordu. Ne yazık ki, o an geride kaldı. Dolayısıyla beklentiler pek iç açıcı değil.
Resim: Federico Pestellini / Shutterstock.com.
Macron, 2017'de Fransa cumhurbaşkanı olarak göreve başladığında, ihtiyaç duyulan ekonomik ve mali reform gündemini beraberinde getirmişti. İlk adımları, çalışma ve vergi yasalarında değişiklikler yapmaktı. Bu reformlar daha sağlıklı bir ekonomiye olanak sağladığında, ülkenin mali yapısını düzene koymak ve böylece ülkenin siyasi ekonomisini daha sağlam bir zemine oturtmak için ek adımlar atacağına söz verdi. O dönemde, bu hedefleri takip etme yetkisi varmış gibi görünüyordu.
Macron, göreve gelir gelmez birçok tarihi reformu hayata geçirdi. İnovasyonu ve yatırımı teşvik ederek ekonomiyi canlandırmak için hükümeti, külfetli ve aşırı karmaşık vergi mevzuatını yatırım gelirleri üzerinden sabit %30'luk bir vergiyle değiştirdi. Fransa'nın gayrimenkul dışı varlıklara uyguladığı özel vergiyi kaldırdı. İşgücü cephesinde, yeni yasalar küçük ve orta ölçekli firmalara ulusal sendika liderleri yerine yerel sendika liderleriyle müzakere etme imkânı vererek daha fazla esneklik sağladı. Ayrıca, firmalara işe alım ve işten çıkarma kararlarında daha fazla özgürlük tanıyarak istihdam fırsatları yarattı.
Önceki yasa, firmaların haklı bir sebep olsa bile çalışanları işten çıkarmasını neredeyse imkânsız hale getirdiğinden, Fransız işverenler uzun süredir tam zamanlı işe alım konusunda isteksiz davranmışlardı. Şirket yöneticileri, bordrolarında istenmeyen çalışanlarla kalma riskini göze almaktansa, büyüme fırsatlarını kaçırmış veya işgücü ihtiyaçlarını karşılamak için giderek daha fazla kısa süreli iş sözleşmelerine başvurmuşlardı. Bu uygulama, çalışan eğitimini engelleyerek üretkenlik artışlarını engellemişti.
Solun, sendikaların ve iyi durumdaki işçilerin kitlesel protestolarına rağmen, reformlar yasalaştı ve Fransız ekonomisine fayda sağlamış gibi göründü. Bu reformların uygulanmasının ardından ekonomik büyüme 2016'daki %0,8'den 2019'da %2'ye yükseldi. Fransa'nın istihdam durumu da iyileşti.
Ülkenin genel işsizlik oranı, 2016'da ülke işgücünün %10'undan, COVID-19 pandemisinin ekonomiyi altüst etmesinden hemen önce yaklaşık %7,2'ye düştü. Genç işsizliği ise reformlar yürürlüğe girmeden önceki %25'lik yüksek seviyesinden 2019'da yaklaşık %20'ye düştü. İşgücü verimliliği artışı, reformlardan önceki beş yılda yıllık ortalama %0,6'dan, reformları takip eden üç yılda yıllık %0,8'e yükseldi. Bu rakamlar bazı ekonomilerde pek de kıskanılacak bir durum olmasa da, Fransa bağlamında oldukça anlamlıydı.
Macron, o dönemde bu reform turunun yalnızca bir başlangıç olduğunu açıkça belirtmişti. Fransa, gösterişli refah devletini desteklemeye devam edecekse, kamu harcamalarını kontrol altına almak için daha fazla büyüme yanlısı değişikliğe ve mali reformlara ihtiyaç duyacaktı. Bu tür değişiklikler olmadan, siyasi-ekonomik model sürdürülebilir değildi. Macron, Almanya'nın sosyal refahının "artık sürdürülebilir olmadığını" söylediğinde, yakın zamanda seçilen Alman Şansölyesi Friedrich Merz kadar açık sözlü olmamıştı. Yine de, Fransa'nın da aynı gemide olduğuna açıkça inanıyordu ve bu, Macron'u motive etti.
Ancak Fransız siyaseti değişti ve artık reform üretemiyor veya hatta hiç hareket edemiyor. Macron'un eski yönetimi, bir zamanlar göründüğü kadar güçlü olmadığı için, Fransa parlamentosu Ulusal Meclis'teki nüfuzunun neredeyse tamamını kaybetti. Parlamentoda bir tarafta, Macron'un reformlarına başından beri karşı çıkan Sol'un etkisi varken, sağda, babasının şovenist ve Yahudi karşıtı partisinden çok daha medeni olmasına rağmen Marine Le Pen'in Ulusal Birleşme Partisi, ekonomik veya mali reformları düşünmek yerine, güçlü isyanını AB ve göçmen karşıtı tutumlarla ilerletmeyi tercih ediyor gibi görünüyor.
Macron, iki yıl içinde beşinci başbakanını atadı. Gündemi ivme kaybetti ve Fransız hükümetinin harcamalarını kademeli olarak 62'den 64'e yükselterek, yine de Avrupa ortalaması olan 65'in altında kalacak şekilde, Fransız emeklilik yaşını kademeli olarak yükseltmek suretiyle Fransız hükümetinin harcamalarını marjinal olarak yavaşlatacak mütevazı bir reformu rafa kaldırmak zorunda kaldı.
Ulusal Meclis'in yapısı göz önüne alındığında, Fransa'nın yakın gelecekte ülkenin mali veya ekonomik zayıflıklarını gidermek için bir şey yapabileceği oldukça şüpheli, özellikle de savunma harcamalarına ilişkin yeni taahhütler mevcut bütçesel ve ekonomik baskıları daha da artıracağı için. Fransa'da işlerin düzelmeden önce çok daha kötüye gitmesi gerektiği öne sürülüyor. Bu durum, bir zamanlar cesur reformlarının boşa gittiğini ve daha önemli ve güçlü bir Fransa hayallerinin suya düştüğünü görmek zorunda kalan Macron için moral bozucu.
Milton Ezrati, 22 Ekim 2025, The National Interest
(Milton Ezrati, Buffalo Üniversitesi İnsan Sermayesi Çalışmaları Merkezi'ne (SUNY) bağlı The National Interest'te yardımcı editör ve New York merkezli iletişim şirketi Vested'ın baş ekonomistidir. Son kitapları arasında Thirty Tomorrows: The Next Three Decades of Globalization, Demographics, and How We Will Live ve Bite-Sized Invest yer almaktadır.)
Eyüp Kaan, 17.11.2025, Sonsuz Ark, Çevirmen Yazar, Sonsuz Ark Çevirileri
- Sonsuz Ark'ta yayınlanan yazılardan yazarları sorumludur.
- Sonsuz Ark linki verilerek kısmen alıntı yapılabilir.
- Sonsuz Ark yayınları Sonsuz Ark manifestosuna aykırı yayın yapan sitelerde yayınlanamaz.
- Sonsuz Ark Yayınlarının Kullanımına İlişkin Önemli Duyuru için lütfen tıklayınız.