Sonsuz Ark/ Evrensel Çerçeveye Yolculuk
"ABD'de yapılan geniş kapsamlı bir araştırma, 65-79 yaş arası yetişkinlerde düşük likopen alımı ile şiddetli periodontitis riskinin artması arasında güçlü bir ilişki olduğunu ortaya koydu."
Could a Tomato Nutrient Help Prevent Severe Gum Disease in Older Adults?
Yeni araştırmalar, domateslerde yaygın olarak bulunan bir besin bileşiğinin yaşlı yetişkinlerde diş eti sağlığıyla bağlantılı olabileceğini öne sürüyor.
Diş Eti İltihabı. Ülser Hastalığı. (Görsel: Shutterstock)
Yakın zamanda yayınlanan bir araştırmaya göre, Amerika Birleşik Devletleri'nde yeterli likopen tüketmeyen yaşlı yetişkinlerin şiddetli periodontitis geliştirme riski çok daha yüksek. Bulgular 65 ila 79 yaş arası yetişkinler için geçerli olup, risk seviyelerinin hem ırka hem de cinsiyete bağlı olarak değiştiğini göstermektedir. Araştırma, The Journal of Nutrition, Health and Aging dergisinde yayımlanmıştır.
Araştırma, Connecticut'taki New London'da bulunan Connecticut College İnsan Gelişimi Bölümü'nden Katherine Kwong liderliğinde gerçekleştirildi. Kwong, Tulane Üniversitesi, Kaliforniya Üniversitesi San Diego, Yunnan Üniversitesi, Güney Illinois Üniversitesi ve Louisiana Eyalet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Merkezi'nden araştırmacılarla birlikte çalıştı.
Araştırmacılar, Ulusal Sağlık ve Beslenme Araştırması'na (2009–2014) katılan 1.227 katılımcının sağlık ve beslenme verilerini inceledi. Analiz, bu yaş grubunda diş eti hastalığının yaygın olduğunu gösterdi. Katılımcıların neredeyse yarısı, yani %48,7'si, bir tür periodontitis hastasıydı. Aynı zamanda, %77,9'u domates ve diğer kırmızı meyvelerde yaygın olarak bulunan bir karotenoid olan likopeni yeterince almıyordu.
Likopen ve Periodontitis Arasındaki İlişki
Araştırmacılar, yaş, cinsiyet, ırk, sigara içme durumu ve eğitim düzeyi gibi faktörleri hesaba kattıktan sonra, likopen alımı ile diş eti sağlığı arasında güçlü bir bağlantı buldular. Yeterli miktarda likopen tüketen yaşlı yetişkinlerin şiddetli periodontitis geçirme olasılıkları çok daha düşüktü. Bu olasılık, yetersiz alım yapan katılımcılarda görülenin yaklaşık üçte biri kadardı.
Çalışma ayrıca, şiddetli diş eti hastalığından en çok kimlerin etkilendiği konusunda da belirgin farklılıklar ortaya koydu. Erkeklerin kadınlara göre şiddetli periodontitis geçirme olasılığı daha yüksekti ve diğer gruplara kıyasla Hispanik olmayan siyahi yetişkinlerde de daha yüksek oranlar gözlemlendi.
Başlıca bulgular şunlardır:
- Yeterli likopen alımı, şiddetli periodontitis olasılığının azalmasıyla ilişkilendirildi (olasılık oranı 0,33; %95 güven aralığı 0,17–0,65).
- İspanyol olmayan siyahi yetişkinlerde, İspanyol olmayan beyaz yetişkinlere göre şiddetli periodontitis görülme olasılığı daha yüksekti (olasılık oranı 2,82; %95 güven aralığı 1,46–5,45).
- Kadınlarda şiddetli periodontitis görülme olasılığı erkeklere göre daha düşüktü (olasılık oranı 0,27; %95 güven aralığı 0,14–0,55).
İspanyol olmayan beyaz yetişkinler arasında hem kadın cinsiyeti hem de yeterli likopen alımı daha düşük riskle ilişkilendirildi.
İspanyol olmayan siyahi yetişkinler arasında aynı likopen ilişkisi gözlemlenmedi; bu da risk modellerinde farklılıklar olduğunu düşündürmektedir.
Sonuçlar ve Gelecekteki Araştırmalar
Yazarlar, bulguların diyetle alınan likopenin yaşlı yetişkinlerde şiddetli diş eti hastalığını önlemede önemli ve değiştirilebilir bir faktör olabileceğini öne sürdüğünü belirtiyor. Bununla birlikte, çalışma kesitsel olduğu için nedensellik belirlenemez.
Çalışma ayrıca periodontal hastalıkta ırk ve cinsiyet eşitsizliklerini de vurguluyor; Hispanik olmayan siyahi yetişkinler ve erkeklerde şiddetli hastalığın daha yüksek oranda görüldüğü belirtiliyor. Yazarlar, gelecekteki önleme stratejilerinin ırk ve cinsiyete özgü diyet müdahalelerini dikkate almasını öneriyor ve likopen alımının artırılmasının hastalık riskini veya ilerlemesini azaltıp azaltmadığını incelemek için uzunlamasına veya randomize kontrollü çalışmalar yapılmasını talep ediyor.
Connecticut College, 17 Ocak 2026, SciTechDaily
Mustafa Tamer, 11.03.2026, Sonsuz Ark, Çeviri, Bilim ve Teknoloji, Aklın Merdivenleri
Referans: Ashraf Rateb, Bridget R. Scanlon, Yadu Pokhrel ve Alexander Sun tarafından yazılan “2002–2024 Döneminde GRACE veKatherine Kwong, You Lu, ZhuoHuan Li, Susu Luo, Zhaoyu Huang, Zhong Chen, Na Zhao ve Tung-Sung Tseng tarafından yazılan “Likopen, Irk ve Periodontitis: Yaşlılarda Eşitsizlikler”, 13 Aralık 2025, Beslenme, Sağlık ve Yaşlanma Dergisi. DOI: 10.1016/j.jnha.2025.100759
- Sonsuz Ark'ta yayınlanan yazılardan yazarları sorumludur.
- Sonsuz Ark linki verilerek kısmen alıntı yapılabilir.
- Sonsuz Ark yayınları Sonsuz Ark manifestosuna aykırı yayın yapan sitelerde yayınlanamaz.
- Sonsuz Ark Yayınlarının Kullanımına İlişkin Önemli Duyuru için lütfen tıklayınız.