19 Eylül 2021 Pazar

SA9370/SD2186: Yükselen Cihat: Afgan Başarısızlığı Afrika'da Tekrarlanacak mı?

Sonsuz Ark/ Evrensel Çerçeveye Yolculuk

Sonsuz Ark'ın Notu:
Aşağıda çevirisini yayınladığımız analiz, 2015 ve 2019 yılları arasında Sahel (Burkina Faso, Mali) gazetesinin muhabirliğini yapan, Prix Varenne 2017'yi kazanan, 2019 Bayeux Savaş Muhabirleri Ödülü'ne aday gösterilen Fransız Gazetesi Le Monde muhabiri Morgane Le Cam'a aittir ve ABD'nin Afganistan'dan çekilirken yaşananlara bakarak Fransa'nın Afrika'dan çekilişi sonrası SAHEL-Afrika ülkelerindeki durumun benzer sonuçlarla karşılaşacağını tespit ederek, buna engel olmak için yerel siyasi aktörlere sorumluluk verilmesi gerekliliğini netleştirmeye odaklanmaktadır. Yazarın, Taliban-GSIM karşılaştırması yaparak Şeriat isteyen Cihatçılar şablonunu sık sık tekrarlaması, utanç verici sömürgeci ve işgalci bir etiketleme yapma çabası dikkat çekicidir. Batılıların, özellikle Fransızların CIA-Pentagon'un gölgesinde dünyanın her yerinde ve özellikle halen sömürge vergisi aldıkları 14 Afrika ülkesinde ne aradıklarının sorgulandığı dönemde 'terör' üreterek kalış sürelerini uzatmaya çalıştıkları açıktır. El Kaide-DAEŞ Amerikan yapımı birer aparat iken Afrika'daki birçok terör örgütünün özellikle Amerikan CIA ve Fransız DGSE yapımı olduğu barizdir. Batılıların işgal ettikleri ve sömürdükleri ülkeleri terörle istikrarsızlaştırdıkları halde teröre karşı operasyon adı altında kukla yönetimler kurdukları, halkları da mülteci olmaya zorladıkları gerçeği sabittir. 5 Eylül'de Gine'de arsızca darbe yaptıran Fransa Cumhurbaşkanı Macron'un, Sarkozy ve Obama'nın kurduğu terör örgütü DAEŞ'in ve CIA'in kurduğu terör örgütü PKK'nın her yerini kana buladığı Kuzey Irak Kürt Bölgesel yönetimini neden ziyaret ettiği, Suriye'de PKK ve DAEŞ'e beton ve finansman desteği veren La Farge Şirketi'nin bugün Fransa'da neden terörizme finansman desteği vermekle yargılandığı sorusu bütün fotoğrafı ortaya koymaktadır. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Mali'deki Barkhane Operasyonunu 2022'nin ilk çeyreğinde sonlandıracaklarını duyurmuş ancak bölgeden çekilmeyeceklerini eklemişti. Fransa'nın liderliğindeki (Adını Sahel'deki Touareg etnik grubunun kullandığı "Takoba" kılıcından alan) Takuba gücünde, İsveç, Estonya, İtalya, Belçika, Hollanda, Portekiz ve Çekya'dan 500'e yakın asker görev yaparak terör üretmeye devam edecek. Sömürgeci, katil ve terörist Fransa özgürlüğünü isteyen Afrika'dan kovulmaktadır, bu kovulmayı hızlandıran da Türkiye'dir. Macron'un Türkiye düşmanlığının temel sebebi de budur. İslamcı-Şeriatçı (!) Taliban, ABD tarafından Komünist-Ateist Çin'in kontrolüne verilmiştir ve Çin, Afganistan'ın yeni kabinesini ve ülkede asayişin sağlanmasını memnuniyetle karşıladıklarını açıklayarak, 31 milyon dolarlık insani yardım ve 3 milyon doz aşı sözü vermiştir. Afrika'da da yapmaya çalıştıkları tam olarak budur.
Seçkin Deniz, 19.09.2021

Jihad Rising: Will Afghan Failure Repeat Itself In Africa?

"Mali'de ve Kuzey ve Batı Afrika'nın başka yerlerinde, El Kaide grupları Fransız ordusunun yardımıyla geride tutuldu. Kabil'deki fiyaskoyu izledikten sonra, gelecekte bir çekilme olacağına dair korkular artıyor."

İyad Ag Gali, Afganistan'daki Taliban zaferini kutlamak için Kabil'in düşmesini beklemedi. El Kaide'nin Batı Afrika şubesinin (İslam ve Müslümanları Destekleme Grubu veya GSIM) cihatçı lideri, Kasım 2019'dan beri konuşmadığı için 10 Ağustos'ta uzun sessizliğini bozdu. Bir sesli mesajda, "Afganistan İslam Emirliği, işgalci ABD güçlerinin ve müttefiklerinin geri çekilmesi için." Geri dönüşün "yirmi yıllık sabrın doruk noktası olduğunu" söyledi.


ABD askerleri, 18 Ağustos'ta Kabil havaalanında Afgan aileleri tahliye ediyor. U.S Marines/ ZUMA

Taliban'ın amansız saldırısının kuzey ve batı Afrika'daki Sahel bölgesinin uzak noktalarında yankılanması tesadüf değil. GSIM 2017'de kurulduğunda, Iyad Ag Ghali sadece El Kaide'ye değil, aynı zamanda Afgan İslamcılarına da biat etti. Taliban ve Sahel savaşçıları aynı kumaştan kesilmiş. Brüksel'deki Kent Üniversitesi Uluslararası Çalışmalar Okulu'nda araştırmacı olan Yvan Guichaoua, "El Kaide matrisinin bir yan ürünü olan ayaklanma alanındaki bilgi birikimini paylaşıyorlar" diyor. "Onların da aynı nihai amacı var: Şeriat kanununun uygulanması."

Afganistan'ın yeniden Taliban kontrolüne geçmesini yakından takip edenler bölgede sadece GSIM cihatçıları değildi. 16 Ağustos'ta Malililer, Afganların Kabil havaalanından havalanırken askeri uçaklara sarılmış görüntülerini görmekten özellikle rahatsız oldular. Son on yıldır Mali, bazen El Kaide, bazen de DAEŞ-IŞİD ile bağlantılı cihatçıların tehdidi altında yaşıyor. Bu, Mali hükümetinin talebi üzerine ve Birleşmiş Milletler'in yetkisi altında Ocak 2013'te başlatılan bir Fransız terörle mücadele müdahalesine (önce "Serval" Operasyonu, ardından "Barkhane Operasyonu") rağmen gerçekleşti.

Fransız birliklerine yönelik kamuoyu giderek daha düşman hale gelse de, olası bir güç boşluğu korkusu devam ediyor. Malili ünlü avukat Cheick Oumar Konare,15 Ağustos'ta Africable'da yayınlanan bir televizyon tartışmasında, "Afganistan'dan yardım istemeden kaçan Amerikalılar gibi, Mali'deki Fransızlar ve barış gücü askerleri de bir gün kaçacak ve bizi terör tehdidiyle karşı karşıya bırakacaklar" dedi.

Geçen yıl bir darbeyle devrilen "IBK" olarak bilinen İbrahim Boubacar Keïta'nın Maliye dışişleri bakanı olarak görev yapan Tiébilé Drame, "Hâlâ zaman varken, bu Afgan başarısızlığından ders alalım" diyor. "Kabil havaalanından alınan görüntüler bize ne gibi dersler veriyor? Eylemciler yıllardır düzenli olarak yabancı birliklerin çekilmesi çağrısında bulundular ve ironik bir şekilde savaş ağalarının taleplerini de tekrarladılar. Ancak gerçekle yüzleşmeliyiz. Yabancı birlikler yararlı bir iş çıkarıyor. Aceleci, koordinasyonsuz bir gidişin sonuçlarının ne olacağını şimdi anlamalı."

Ama bu senaryo gündemde değil. Afganistan'daki ABD'nin aksine, Fransa Sahel'den ayrılmak üzere değil. Başkan Emmanuel Macron, 10 Haziran'da Barkhane misyonunun dış operasyon olarak sona erdiğini duyursa da, Fransız askeri varlığının Sahel'deki "derin bir dönüşümü" yerini alacak. 2021 sonunda çekilmenin başlangıcı kademeli olacak. Askerlerin en az %40'ını ilgilendirecek olsa da (şu anda bilinmeyen bir tarihte), teröre karşı uluslararası mücadele çerçevesinde faaliyet gösteren 2.500 ila 3.000 asker sahada kalacak.


Kasım 2019'da Burkina Faso, Tofalaga'da Barkhane birliklerine operasyon — Fotoğraf: Philippe De Poulpiquet/Maxppp/ZUMAZUMA

Ancak, kuzey Mali'deki (Timbuktu, Kidal ve Tessalit) Fransız askeri üslerinin 2022 yılına kadar kapatılması endişe verici. 2012'de savaşın başlangıcında, Malili askerler bazı pozisyonlarını cihatçı ve isyancı gruplar koalisyonuna terk etmek zorunda kaldılar. Bu şu soruyu sormayı gerekli kılıyor:

10 yıl sonra, Fransız üsleri kapatıldığında bu kasabalar cihatçılar tarafından geri mi alınacak? 

Mali ordusu, dokuz yıllık Batı desteğine (yani eğitim, silah, finansman) rağmen, etkisini güneye doğru yayan bir düşmanla hala rekabet edemiyor gibi göründüğü için bu konu birçok gözlemcinin zihninde.

10 Ağustos'taki konuşmasında Iyad Ag Ghali, zaferin yakın olduğunu savunarak Fransa'nın "acı başarısızlığına" dikkat çekti. Bununla birlikte, Taliban'dan birkaç önemli yönden farklı olduğu için GSIM için savaş bitmedi. Faslı düşünce kuruluşu Yeni Güney Politika Merkezi'nden Araştırmacı Rida Lyammouri, grubun "[1996'dan 2001'e kadar Kabil'de iktidarda olan] Taliban'ın hükümet deneyimine sahip olmadığını ve şu an için çok sınırlı bir halk tabanına sahip bir cihatçı isyanın lideri olduğunu" açıklıyor. Diğer bir tezat ise, GSIM'in Pakistan ile Taliban gibi komşu bir devletin sarsılmaz desteğine sahip olmamasıdır.

Bağlamlar ve meseleler farklı olsa da, Batı müdahaleciliği yine de aynı tuzağa düşüyor gibi görünüyor. Paris I Üniversitesi'nde siyaset bilimi profesörü ve aynı zamanda Mali kurumları hakkında araştırma yapan Afganistan uzmanı Gilles Dorronsoro, "İster organizasyonlar hakkında özel bilgi eksikliği, ister yanlış yorumlar olsun: uzmanlar büyük resmi göremiyorlar" diyor. "Aynı kuruluşlar Mali'de olduğu gibi Afganistan'da da değerlendirmeler yapıyor ve genellikle aynı sonuçlara varıyorlar. Devre kapalı. Sorunun bir kısmı, uzmanların demokratik kurumlar inşa etmekten ziyade karar vericileri nasıl entegre ettikleri ve ne kadar fon alabilecekleri ile yargılanmasıdır."

Fransız Uluslararası İlişkiler Enstitüsü'nde araştırmacı olan Elie Tenenbaum da, toplumsal ilerlemeyi baltalayan bir "savaş ekonomisinin" etkilerini suçluyor. "Uluslararası yardım, bu ülkelerin kendisini yönetecek kadar güçlü bir devlete veya hükümete sahip olmamasına rağmen aniden arttı. Bu, yolsuzlukta bir artışa neden oldu, özellikle ordular içinde yayılan ve teröristlerle mücadeleyi daha da karmaşık hale getiren bir lanet."

Yvan Guichaoua, sivillerin o kadar hayal kırıklığına uğramış hissettiklerini ve hatta inançlarından çok inandırıcı bir siyasi alternatifin yokluğundan İslamcı kampa geçtiklerini söylüyor. "Yönetim sorunları konusunda diğer tarafa baktık. Yine de bu hükümetler kendi nüfusları tarafından büyük ölçüde itibarsızlaştırıldı" diye açıklıyor.

"Halkın gerçek özlemlerine karşılık gelen yeni siyasi güçler ortaya çıkmalı. Bu Batı için korkutucu, çünkü onları ille de kontrol edemeyecekler ve fikirleri İslamcıların fikirlerine benzer olabilir, ancak bunlar Batı için korkutucu. Afgan krizinden Sahel'de yararlı olabilecek bir ders çıkarmadan önce, sadece yeterli bir karşı ağırlık sağlayabilenler" diyor Elie Tenenbaum: "Hırslarınızda mütevazı olun. Kendi çıkarlarını korumaya daha fazla odaklanan uluslararası aktörler, nüfuzlarınızı yeteri kadar azaltın. Gerisi yerel aktörlere bağlı olmalıdır."

Morgane Le Cam, 24 Ağustos 2021,  World Crunch-Le Monde 

(Morgane Le Cam,  Le Monde muhabiridir. 2015 ve 2019 yılları arasında Sahel (Burkina Faso, Mali) gazetesinin muhabirliğini yapmıştır. Prix Varenne 2017'yi kazanmış, 2019 Bayeux Savaş Muhabirleri Ödülü'ne aday gösterilmiştir.)

Seçkin Deniz, 19.09.2021, Sonsuz Ark, Çeviri, Çeviri ve Yansımalar



Sonsuz Ark'tan
  1. Sonsuz Ark'ta yayınlanan yazılardan yazarları sorumludur. 
  2. Sonsuz Ark linki verilerek kısmen alıntı yapılabilir.
  3. Sonsuz Ark yayınları Sonsuz Ark manifestosuna aykırı yayın yapan sitelerde yayınlanamaz.
  4. Sonsuz Ark Yayınlarının Kullanımına İlişkin Önemli Duyuru için lütfen tıklayınız.

Hiç yorum yok :

Seçkin Deniz Twitter Akışı