Sonsuz Ark/ Evrensel Çerçeveye Yolculuk
Parallel Worlds: An Interview with Artist, Gaku Tsutaja
Hiroşima'daki atom bombası kubbesinin, yani topyekün yıkımın korunmuş bir kalıntısının önünde, İran'a karşı savaşa karşı düzenlenen bir protestoda Gaku Tsutaja ile karşılaşmam mantıklıydı. Haziran 2025'ti ve dünya, On İki Gün Savaşı'nda İsrail'in İran'ın nükleer tesislerine yaptığı sürpriz saldırılara tanık oluyordu. Tsutaja, Hiroşima Şehir Çağdaş Sanat Müzesi'ndeki "Anılar ve Nesneler Arasında" sergisinin açılışı için şehirdeydi.
İran'da uranyum zenginleştirme tesisleri bombalanırken, bombanın üzerinden 80 yıl geçmesini anlatan bir sanat eseri düşünmek absürt görünüyordu... yine de bunlar içinde yaşadığımız absürt koşullar. Sekiz ay sonra, 2026 İran Savaşı yeni şiddet seviyelerine tırmanırken ve nükleer felakete yaklaşırken, geçmişin ve bugünün karmaşasında, farklı zaman dilimlerinde buluşan iki sanatçı olarak bu röportaj sorularını ele aldık.
Tsutaja'nın çalışmaları, ne yazık ki, nükleer felaketin korkunç olasılığının her an yeryüzünde asılı kaldığı şu günlerde her zamankinden daha güncel. Amerikan nükleer programının çarpık ve işkence dolu bölümlerini metafor, motif ve manga tarzı çizimler, animasyonlar ve heykel enstalasyonlarına dönüştürmekte ustadır. Çalışmaları, Amerikan ve Japon emperyalizminin en ham ve kasıtlı olarak gizlenmiş yönlerinden bazılarını ele alıyor: uranyum madenciliği ve bunun Kongo ve Amerikan yerli topraklarındaki mirası ; İmparatorluk Japon Ordusu'nun 731. Birimi ve insan üzerinde yaptığı tıbbi deneyler; Japon-Amerikanların hapsedilmesi ; Marshall Adaları'ndaki hidrojen bombası testleri; Nagasaki'deki Nishiyama Barajı'nın en yüksek radyasyon seviyesine sahip kara yağmurla dolması; Monsanto'nun plütonyum bombası ateşleyicileri, Ajan Turuncu, sığır büyüme hormonu, beyaz fosfor bombaları... ve diğer birçok insanlığa yönelik çevresel vahşet.
Bu suçların üzerinden henüz bir yüzyıl bile geçmeden, Japonya'nın giderek artan faşizmi, göçmenlik, artan savunma harcamaları ve İsrail ile daha yakın ilişkiler konusunda Trumpvari politikaları sinsi bir şekilde yansıtan ilk kadın başbakan Takaichi tarafından yönetiliyor. Japonya'nın Trump rejiminin uşağı olarak gösterildiği bu "en iyi arkadaşlar" senaryosu, Hiroşima'nın arka planında yıllarca geliştirildi. Obama-hibakusha kucaklaşmasından , Hiroşima Barış Parkı ve Pearl Harbor Ulusal Anıtı Kardeş Parkı Anlaşması'na (eski ABD'nin Japonya Büyükelçisi Rahm Emmanuel tarafından arabuluculuk yapıldı) kadar, Japonya'nın savaş zamanı düşmanı rolü resmen geçmişte kaldı. Tsutaja'nın çalışması, bu faşist ittifaka bir ayna tutarak, her zamankinden daha hızlı bir şekilde kayboluyor gibi görünen geçmiş emperyalist savaşların kabuslarını hatırlatıyor.
Memory Bug: Blood Bed (Hafıza Böceği: Kan Yatağı), 2023 Sumi mürekkebi ve grafit, kağıt üzerine 35,6 x 27,9 cm. © Gaku Tsutaja; Ulterior Gallery, New York'un izniyle.
Sanatçının yakın zamanda Japonya'nın Kawasaki kentindeki Taro Okamoto Sanat Müzesi'nde düzenlenen II. Dünya Savaşı'nın 80. yıldönümü sergisinde ve Manhattan'daki Ulterior Galerisi'nde art arda gerçekleştirdiği sergiler, izleyicilerini laboratuvar önlükleri giymiş muhabbet kuşlarının çalışmalarını sürdürdüğü ve radyolardan propaganda yayıldığı alternatif bir diyara götürdü. Dev bir bambu kuş kafesi yapısının içinde, izleyiciler, atom bombalamalarında kullanılan dünyanın ilk yüksek irtifa nişan alma cihazı olan Norden bomba nişangahının prototipinden esinlenerek modellenen, genç bir çocuğun sesine sahip "Sisak" adlı bir robotun yer aldığı Pidgingo-no-Inko videosunu izliyorlar. Robot, silah geliştirme, hedefleme ve gözetleme sistemlerinin "gözler" silahı olarak tarihini, internet ve yapay zekayı da kapsayacak şekilde ele alıyor. Filistinli-Amerikalı bir arkadaşından esinlenerek modellenen maskeli bir başka karakter ise hem aktivist hem de vatandaş olarak yaşadığı siyasi baskıdan bahsediyor. Bu iki öykü eş zamanlı olarak gelişirken, diğer sesler de savaşlar ve acılar hakkında konuşup birbirlerini taklit ederek, imparatorluk ve egemen sınıf şiddetinin yöntemlerini ve kalıplarını, zaman içinde küresel ölçekte tekrarlanan ve biriken bir olgu olarak ortaya koyuyor.
İzleyiciler, kafesi hem içeriden hem de dışarıdan keşfetmeye ve ona dair algılarını yenilemeye davet ediliyor. İnsan dışı figürler –kuşlar, böcekler, memeliler, balıklar, bitkiler, nesneler ve silahlar– hikaye anlatıcıları olarak görev alıyor; başları başka yaratıklar veya nesnelerle değiştiriliyor, insan bedenleri tarihi figürler gibi giydiriliyor. Görünmeyen dünyanın sınırlarını zorlayan hipotezlerin sakinleri ve insanlığı sorgulayan anlatıcılar olarak karşımıza çıkıyorlar.
Kafesin girişine yakın bir yerde, savaş sonrası Amerikan Genel Karargahı (GHQ) işgali altındaki Japonya'ya uygulanan Basın Kodu sansür emrini; Hibakusha'ları araştıran ve 50.000'den fazla ceset üzerinde otopsi yapan Atom Bombası Kurbanları Komisyonu'nun (ABCC) kuruluşunu ve mirasını; ve Kore Savaşı'nın başlamasıyla Hiroşima'da ortaya çıkan savaş karşıtı hareketleri tasvir eden ONITAIJI: Fall adlı bir tablo asılıdır.
Pidgingo-no-Inko, 2025, 20 dakikalık video, set olarak yapı ve Risograf Baskı. Fotoğraf: Makoto Matsuno © Gaku Tsutaja; Taro Okamoto Sanat Müzesi, Kawasaki ve Ulterior Galerisi, New York'un izniyle. Onitaiji: Sonbahar, 2024. Pamuk tuval üzerine akrilik. 72 x 83 inç / 182,9 x 210,8 cm Özel Koleksiyon © Gaku Tsutaja; Taro Okamoto Sanat Müzesi, Kawasaki ve Ulterior Galerisi, New York'un izniyle.
Tsutaja'ya birçok sorum vardı; kendisi saatlerce dünya çapındaki Hibakusha'ların (nükleer saldırıdan sağ kurtulanların) tanıklıklarını dinlemiş , nükleer tesisleri ve arşivleri ziyaret etmişti. Son zamanlarda çalışmaları Gazze'deki soykırıma ve Filistin'in işgaline göndermeler içeriyordu. Kore Savaşı sırasında savaş karşıtı aktivistlerin savaş karşıtı broşürler dağıtmak için hayatlarını riske attığı bir sahne üzerinde çalışırken, İsrail tarafından yayınlanan tahliye uyarı broşürleri Gazze'ye yağmaya başladı. Hiroşima'yı çevreleyen sansür, başlangıçta Onitaiji adlı resim serisinin merkezindeydi , ancak Filistin'de gerçek zamanlı olarak gelişen olayları da dahil etmenin gerekli olduğunu düşündü.
“Hem Japon hem de ABD hükümetlerinin Hibakusha'ya karşı uyguladığı propaganda ve baskı tarihinin farkında olduğum için , ABD hükümetinin ve kitle iletişim araçlarının Filistin meselesine ilişkin haberlerinin absürtlüğünü hemen fark edebildim,” diye paylaştı. Ancak çalışmalarında Filistin'e atıfta bulunduktan sonra, Tsutaja, izleyicilerin siyasi açıklamalarından şikayet etmesiyle ilk sansür katmanıyla karşılaşmaya başladı. “Nükleer tema için bunu yaşamamıştım. Belki de nükleer mesele etrafındaki tabu sadece orduda veya hükümette yer alanlar için geçerlidir. Ama Filistin meselesi etrafındaki tabu herkese, özellikle de sanat dünyasındakilere uygulanıyor gibi görünüyor.” Yaratıcı ifade üzerindeki bu kontrol ve sınırlama eğilimini, kültürün Amerika Birleşik Devletleri'ndeki rolünün acı gerçekliği olarak görüyor: “Sessizlikle, otosansürle ve sanatsal kariyerlerin 'kamuoyu önünde infazıyla' karşı karşıya kalan bizler, kültürel alanda çalışan bizler, korkunç bir gerçekle yüzleşiyoruz: kültürün gücünün azalması. Şimdi, her zamankinden daha çok, bu duruma aktif olarak meydan okuyan sanat eserlerinin yükselişine ihtiyacımız var.”
Eserlerinizde nükleer tarih ve askeri bilime dair akıl almaz sayıda gönderme bulunuyor. Nükleer konuya ilk olarak nasıl ilgi duymaya başladınız?
Nükleer konulara olan ilgim 2016 yılında, eski bir inşaat mühendisi olan babamın Fukuşima Daiichi Nükleer Santrali yakınlarındaki önemli bir yolun restorasyonunu denetlemekle görevlendirilmesiyle başladı. Yıkıcı erimelerin üzerinden beş yıl geçmişti, korku ve endişe hakimdi ve Fukuşima'daki mevcut durumla ne kadar az ilgilendiğimi fark etmek beni şok etti. Korkuyu unutmanın korkusunu fark ettim. Babamın sağlığı için endişelenerek konuyu araştırırken, kitle iletişim araçlarının ve hükümet bilgilerinin ne kadar güvenilmez olduğunu ve kendimiz araştırmazsak ne kadar çok şeyin gizli kalacağını anladım. Bu, radyasyonun ve nükleer endüstrinin hem fiziksel hem de politik görünmezliğinin farkında olarak, araştırmaya dayalı çalışmalarımın başlangıcı oldu. O zamanlar, SUNY Purchase College'da MFA programında birinci sınıf öğrencisiydim ve kampüs, Trump yönetiminin ilk göreve başlaması nedeniyle sürekli bir kargaşa içindeydi. Sınıf arkadaşlarım ve profesörlerim siyaset ve endişe hakkında canlı tartışmalar yaparken, ben Fukuşima için endişeleniyordum.
Genellikle önce tarihi arşivleri, özellikle fotoğrafları araştırarak başlıyorum, ardından askeri ve nükleer tesisler ve eski yerleşim yerleri de dahil olmak üzere yerleri ziyaret ediyorum. Bu benim için önemliydi çünkü hayatımda bu tesisleri gerçekten görmemiştim. Ayrıca "resmi" anlatıları doğrulamak için müzeleri de ziyaret ediyorum. En heyecan verici araştırma, anlatılmamış hikayeleri ortaya çıkarmak için hayatta kalanlarla tanışmak ve röportaj yapmaktır. Onların aşırı deneyimlerini anlatan eşsiz sözleriyle karşılaştım ve bu da beni çizim yapmaya teşvik etti. Ayrıca, nükleer teknolojiler tarihçisi Robert Jacobs ve diğer uzmanlardan, tartışılacak en yeni yönleri ve analizleri kaçırmamak için tavsiyeler aldım.
Filistin konusunda, Gazze ve Mısır'daki bireyler ve ailelerle DM yoluyla iletişime geçmeye başladım. Zorlu koşullar hakkındaki sözlerini not aldım. Çoğu öğrenciydi ve hayallerini anlattılar. Bana yıkılmış evlerin fotoğraflarını ve bombalama ve insansız hava araçlarının seslerini gönderdiler. Bir protestoda tanıştığım Filistinli-Amerikalı bir aktivist benim için önemli bir figür haline geldi; ulusal sınırları aşan "Filistin sorununun gerçekliğini" somutlaştırıyordu. Filistin'i 70'ten fazla kez ziyaret etmiş bir Japon gazeteciyle yaptığım röportaj, devam eden durumu analiz etmeme yardımcı oldu. Benim için en etkili kitap Achille Mbembe'nin Nekropolitika'sıydı . Nükleer sömürgecilik sorununu anlamak için okumuştum ve daha sonra Mbembe'nin Filistin hakkında çok şey yazdığını fark ettim.
Bilginin muazzam hacmi karşısında bunalmadan önce, kendimi ellerimi ve gözlerimi hareket ettirmeye, kağıt, tuval veya ahşap üzerinde çalışmaya teşvik ediyorum. Çok fazla araştırma yaptıktan sonra bile, malzemelerle gerçekten bir şeyler inşa etmeye çalışana kadar birçok şey belirsiz kalıyor. Ve çizim yaptığımda, görüşüm çok daha keskinleşiyor. Bu, beni o belirsiz, muğlak alanlara ve net olmayan hatlara dikkatlice bakmaya ve onları hayal etmeye zorluyor, içlerinde neyin ortaya çıktığını anlamaya itiyor. Bu süreçte, çalışmayı ve bir sonraki araştırmamın yönünü dönüştüren beklenmedik fikirler arıyorum. Bu uygulama sayesinde, bilgiyle ve dünyayla tamamen bana özgü bir şekilde etkileşim kuruyorum.
Film, manga, roman, şiir, sanat gibi öykü anlatım biçimlerinin nükleer silahları ve savaşı nasıl tasvir ettiğini sürekli araştırıyorum. Savaş sonrası Tokyo'da büyümek ve ABD'de yaşamak arasında bir sanatçı olarak bakış açımı ve fikirlerimi geliştirdim. Basit bir şüphem var: Sevdiğim birçok manga ve film, radyasyonun harap ettiği, III. Dünya Savaşı sonrası ve yıldızlararası savaşlarla dolu bir dünyayı tasvir ediyor. Peki neden Japonlar, ben de dahil olmak üzere, gerçek savaş ve nükleer sorunların gerçekliğine karşı kayıtsız kalıyor? Popüler kültür, emperyalizmde propaganda aracı olarak çok önemli bir rol oynuyor; tıpkı Hollywood'un II. Dünya Savaşı'ndan beri hükümetle birlikte çalışması gibi. Kültüre ve kolektif bilincimizin onun tarafından nasıl şekillendirildiğine dair eleştirel sorgulama, çalışmalarımın önemli bir katmanını oluşturuyor.
Windov (Pencere), 2024. Kağıt üzerine sumi mürekkebi, 35,6 x 27,9 cm. Özel Koleksiyon. © Gaku Tsutaja; Ulterior Gallery, New York'un izniyle.
Son 20 yıldır New York'ta yaşayan bir Japon sanatçı olarak, sanatınızın Japonya'da ve Amerika Birleşik Devletleri'nde nasıl karşılandığı arasında bir fark görüyor musunuz? Eserlerinizde Japon izleyicinin ele almaya istekli olduğu ancak Amerikan izleyicisinin ele almadığı temalar veya fikirler var mı - ve bunun tersi de geçerli mi?
Siyasi temaları işleyen çalışmalarım için, Japonya ve ABD arasındaki farklılıklar, sanat ve toplum arasındaki ilişkiyle ayrılmaz bir şekilde bağlantılıdır. Geniş bir izleyici kitlesini etkilemek için birden fazla "giriş noktası" oluşturuyorum. Bazı Japonlar çağdaş sanatla aşina değil. Japonya'da manga ve anime, sohbeti ve kolektif bilinci artırmak için çok daha etkili araçlardır; memleketimdeki bu gerçeklik, hibrit sanatsal biçimlerimin önemli bir unsurudur. Kitlelere hitap etmek için ifademi basitleştirmiyorum; beklentileri alt üst eden, şaşkınlık uyandıran ve hayal gücünü harekete geçiren eserler yaratmaya çalışıyorum.
Hayvan karakterlerini kullanmam –milliyet ve ırk kategorisini aşmayı amaçlayan– ve küresel Hibakusha'yı (atom bombası kurbanı) dahil etmem , hem Amerikalı hem de Japon izleyiciler içindi. Japonya'da, atom bombalamalarından etkilenen bölgelerden gelmeyen herkesin bu konuda konuşmasının meşruiyetini sorgulama eğilimi vardır. Hem hükümet hem de halk, bombalamaların gerçekliğiyle yüzleşmekten kaçınmak için kasıtlı bir mesafe yaratır. Hiroşima'dan bir sanatçı arkadaşım beni cesaretlendirdi: "Hiroşima dışındaki insanlar da konuşmadıkça, bir şeyleri değiştirmek zor." Bu sözleri o zamandan beri çok değerli buluyorum. Çalışmalarım, "ötekilerle" bağlantı kurmak için yeni atılımlar yaratmayı amaçlıyor ve bazen bu "ötekiler" Japonlardır.
First Class (Birinci Sınıf), 2024. Kağıt üzerine sumi mürekkebi, 35,6 x 27,9 cm (14 x 11 inç). Özel Koleksiyon © Gaku Tsutaja; Ulterior Gallery, New York'un izniyle.
Öte yandan, ABD'de çağdaş sanat en güçlü türdür ve insanlar ve toplum üzerinde muazzam bir etkiye sahiptir. Sonuç olarak, politik içerikli sanat eserlerinin bolluğu söz konusudur. Ben de, eğer bir eser iyi işlenmiş ve ikna ediciyse, tartışmalı bir temaya sahip eserimin de kendine yer bulabileceğine inanıyorum.
2020 yılında, El Paso'daki Texas Üniversitesi'ndeki Stanlee ve Gerald Rubin Merkezi'nden bir proje siparişi aldım. ENOLA'NIN KAFASI , metal, ahşap ve kumaştan yapılmış, Enola Gay'in burun konisinin gerçek boyutlu bir kopyasının 56 dakikalık bir animasyon videosu için tiyatroya dönüştürüldüğü bir projedir. Video, nükleer tarihle ilgili 14 kahraman maskesiyle 47 çizim, heykel ve performanstan oluşmaktadır. Maskeler, Gigaku maske tekniği kullanılarak yapılmıştır. Gigaku, melez doğası İpek Yolu aracılığıyla Japonya'ya ulaşan ve sonunda 14.000 yıl önce uygulama dışı kalan eski bir maskeli tiyatro performans biçimidir. Bir zamanlar yok olmasına rağmen modern çağa kadar korunmuş olan bu kültürel mirastan yararlanarak, insanlığın çoktan yok olduğu bir "gelecekte" geçen bir anlatı oluşturdum. Rakip ulusların tarihsel olarak radyasyon hasarının gerçek boyutunu gizlediği gerçeğinin eleştirel bir incelemesi yoluyla, çalışma insan ırkının yok oluşunun altında yatan nedenleri araştırıyor. İnsan dışı kahramanlarla, bu çalışma savaşın sadece uluslar arasındaki bir çatışma değil, devlet ile vatandaşları veya sermaye ile halk arasındaki bir mücadele olduğunu ortaya koymayı amaçlıyor; bunu yaparken de Enola Gay tarafından sembolize edilen “zafer anlatısını” sorguluyor ve yeniden yazıyor. Hem büyük askeri üslerin bulunduğu Rubin Center'da hem de 2022 Hawaiʻi Trienali'nde büyük ilgi gördüm. Bir hafta sonra Rusya Ukrayna'ya tam ölçekli bir işgal başlattı ve küratör çalışmamı savaş karşıtı bir sembol olarak sergiledi. ENOLA'NIN BAŞI, Hawaiʻi Trienali'nden sonra Maruki Galerisi'ne taşınacaktı . Ancak Ukrayna savaşı başladığı için nakliye gecikti ve kurulum için son dakika değişikliği yapmak zorunda kaldım. Savaşın sergimi doğrudan engellediği ilk seferdi bu.
Ancak son iki yıldır, Filistin ve İsrail ile ilgili unsurları eserlerime dahil etmeye başladıkça, savaş karşıtı çalışmalarıma yönelik farklı gerilimler ortaya çıktı.
ENOLA’S HEAD (ENOLA'NIN BAŞI), 2021-22 Keten kumaş, karartma kumaşı, ahşap, elektrik borusu, plastik, eski tip gölgelik, eski tip pilot emniyet kemerleri, eski tip koruyucu başlık, eski tip sırt çantası, eski tip matara, cam şişeler, bambu, ayaksız koltuk arkalıkları, kaplumbağa kabuğu, geyik boynuzları, ahşap tozu, buğday unu, ahşap tutkalı, kenevir kumaş, kağıt hamuru, projektör, amplifikatör, hoparlörler, video 294 cm x 74 cm x 324 cm (Bu eser zeminden 30 cm yukarıda monte edilmiştir) Fotoğraf: Edgar Picazo Merino. ©Gaku Tsutaja; Texas Üniversitesi El Paso'daki Stanlee & Gerald Rubin Görsel Sanatlar Merkezi ve New York'taki Ulterior Galerisi'nin izniyle.
Gazze'deki soykırım konusunda kamuoyu önünde sesinizi yükselttiniz ve son heykel çalışmalarınızda Filistin'e göndermeler yaptınız; özellikle de Gazze'nin Mısır sınırındaki en güneydeki şehri olan ve İsrail ordusu tarafından tamamen yerle bir edilen "Refah" kelimesiyle boyanmış bir karton levha. Filistin'e verdiğiniz destek sanat dünyasında nasıl karşılandı?
Genellikle ülkeler veya yerler için kurgusal isimler yaratır, gerçek isimleri ise projeler veya silahlar için saklarım. Ancak "Rafah", protestolarda kullandığım pankartımın bir parçasıydı. Heykelin bir parçası olarak koparıp etrafa saçtığım, yağmurda ıslanmış, yırtık pırtık protesto pankartlarından biriydi. Ayrıca, Filistinli Amerikalı arkadaşımdan bir hatıra olarak bir daldan sarkan Netanyahu'nun yüzünün yırtılmış bir posteri de var. Bu heykel, hayali keşiş papağanlarının insan beynine yerleşmiş dev örümceği yok etmeyi simüle ettiği stratejik bir diorama. Gerçek dünya eylemlerini veya unsurlarını kurgusal anlatıma dahil etmek en sevdiğim yöntemlerden biri. Her zaman farklı katmanlar arasındaki sınırı zorlamak ve istikrarlı bölgeleri sarsmak istiyorum. Açılışta, konulara tutkuyla bağlı birçok insanla konuştum, ancak bazı bulanık ifadeler gördüm ve daha sonra dolaylı olarak birinin siyasi açıklamalarımın eseri mahvettiğini düşündüğünü duydum. Bu tepki yelpazesi, bölünmüşlüğümüzün durumunu yansıtıyor. Eserim konuşsun diye, bir gözlemci olmadığım için, eser aracılığıyla izleyiciyle diyalog kurmak benim için doğal bir durum. Hayvanlar, böcekler, alegoriler ve sembollerle dolu, kabul edilebilir bir tiyatro mekânında yer alan "Rafah" ise, bize paralel bir dünyayı, gerçekliğimizi hatırlatabilecek bir unsur olarak hizmet etti.
Sanat, film veya müzik sektörlerinde, İsrail'le ilgili siyasi açıklamalar konusunda, bilinçli veya bilinçsiz olarak, şaşırtıcı bir sessizlik hakim. Duygularımızı, düşüncelerimizi, insan haklarımızı ve ekonomimizi derinden etkileyen soykırımcı bir medeniyet hakkında sanatımızla ifade edebiliyorken, bunu siyasi sözlerle yapmamak nasıl bir durum? Sanat yoluyla kendinizi ifade edin, ama ağzınızı kapalı tutun? Sanatçıların kalması gereken bir alan mı var?
Birisi bana bu konuda konuşmamam gerektiğini söylediğinde, bu sadece toplumumuzun şu anda ruhlarımızı hapsettiğini gösteriyor. Siyasi açıklamalarım çalışmalarıma zarar vermemeli. Sözlerim, yaratım sürecinin ağırlığını omuzladığımda kendiliğinden ortaya çıktı: motivasyonu, yolculuğu ve insanlığa karşı işlenen sürekli suçların mevcut gerçekliği.
Details of Pidgingo-no-Inko: Project Head (Pidgingo-no-Inko detayları: Proje Başı), 2025'in detayları. © Gaku Tsutaja; Ulterior Gallery, New York'un izniyle.
Pidgingo-no-Inko: Project Head (Pidgingo-no-Inko: Proje Başı, 2025. Karma teknik, video, 20 dk. 2,1 metre x 2,1 metre x 1,3 metre ve 1,2 metre. © Gaku Tsutaja; Ulterior Gallery, New York'un izniyle.
Kendinizi savaş karşıtı veya nükleer karşıtı bir aktivist olarak görüyor musunuz?
Kendimi sanatçı olarak tanımlıyorum ve aktivist demekte tereddüt ediyorum. Ancak aktivistlerle tanışmak ve onların eylemlerini takip etmek, bir sanatçı olarak benim için önemli çünkü sanatçı olmanın sorumluluğu, mevcut güç yapılarını sorgulamak ve onları pekiştiren ritüelleri ortadan kaldırmaktır. Nükleer felaketlerin gizlenmesi hakkında bilgi edindiğimden beri, savaşları gerçekten nasıl durdurabileceğimiz veya durdurup durduramayacağımız konusu ilgimi çekiyor. Aktivizmi anlamadan savaşın yapısal doğasını ve potansiyel olarak nasıl ortadan kaldırılabileceğini tasvir edemem.
İlk nükleer karşıtı ve savaş karşıtı aktivistlerim Hibakusha'lardı . Hiroşima'da yaşayan ve ömür boyu aktivist olan ikinci kuşak bir Hibakusha'dan derinden etkilendim . Bana Japon savaş karşıtı aktivizminin arka planı hakkında çok şey öğretti. ABD'de çeşitli aktivistlerle tanıştım ve onların hikayelerini dinledim: Spokane'li bir kabile aktivist lideri ve eski bir uranyum madencisi; Hanford Sahası'nı izleyen bir gözlemci kuruluş olan "Hanford Challenge"ın direktörü; Hanford Sahası'nda çalışan eski bir işçi ve rüzgarın etkisine maruz kalan bir kişi; ve Bikini Atolü'nden Marshall Adaları'ndan bir aktivist. Onların ağır deneyimlerini ve miraslarını göz önünde bulundurarak hikayelerini sanatsal bir forma dönüştürme sürecinde, çalışmalarım ve ruhum olgunlaştı ve güçlendi.
Memory Bug: Peace Memorial Day (Hafıza Böceği: Barış Anma Günü), 2023 Sumi mürekkebi ve gesso, ahşap panel üzerine 85,7 x 65,7 x 4,1 cm © Gaku Tsutaja; Ulterior Gallery, New York'un izniyle
Eserlerinde militarizasyon, nükleer silahlar ve bitmek bilmeyen emperyalist savaşlar gibi konuları açıkça ele alan bir sanatçı olarak, stüdyonuzda olmak sizin için hiç zorlayıcı oluyor mu? Her gün tanık olduğumuz korkunç savaş senaryolarına rağmen sizi sanat yapmaya geri döndüren şey nedir?
Sıklıkla sabırsızlanıyorum. Fikirlerimi olabildiğince çabuk paylaşmak istiyorum. Ancak şu anda sert bir gerçekle karşı karşıyayız: Devlet gücü ve askeri-sanayi kompleksi gibi konulara meydan okumak için ortaya çıkan sayısız tarihsel ifade ve toplumsal harekete rağmen, dünya kaçınılmaz bir şekilde kötülüğe doğru sürüklenmeye devam ediyor. Bu nedenle –aktivizmin direnişin bir “ön cephesi” olarak gerekli olduğunu kabul ederken– sanat ve kültürün bu dünya için neler yaptığını düşünmem ve harekete geçmem gerekiyor. Nükleer konularla ilgilenmeye başladığımdan beri, savaş ve kültür arasındaki ilişkiyle meşgul oldum. İyi kurgulanmış propagandayla karşılaştığımda çok şok oluyorum. Filistin'deki kriz üzücü bir gerçeği ortaya çıkardı: Bu dinamikte rol oynayan sadece Hollywood değil, aynı zamanda avangardın kalesi olması gereken sanat dünyası da var.
Japon manga ve anime endüstrisi nükleer silahları ve savaşları "normalleştirmeye" yardımcı oldu; buna karşılık, Memory Bug adlı bir seri yarattım . 2023'ten beri Amerikan kültürü aracılığıyla bilincin manipülasyonu üzerine araştırmalar yapıyorum. Pidgingo-no-Inko adlı çalışmam , çeşitli temaları ele alan sahneler içeriyor: HG Wells'in "Dünyalar Savaşı"nda bulunan anti-emperyalist eleştirinin tuzakları; Japonya'nın Amerikan işgali sırasında yayınlanan caz müzik ve radyo programlarına (örneğin "Bu Gerçektir") yerleştirilmiş "çift propaganda"; ve "Oppenheimer" yapımcısının #killthemall etiketini yaymasıyla ilgili tartışma.
Kapitalizmde kültür, emperyalizmi desteklemeye ve güçlendirmeye hizmet eden anlatıları kitlesel olarak üretip yayarak kolektif bilinci inşa eden, son derece güçlü bir silaha dönüşmüştür.
Şu anki gerçekliğimiz, askeri-sanayi kompleksi ve nükleer silahlar tarafından tehlikeye atılmış kritik bir durumda. Tam şu anda İran saldırıya uğradı ve ABD ile İsrail'e karşı misilleme yapıyor, Filistinlileri bombalamaya ve aç bırakmaya devam ediyor; ABD içinde de göçmenlere ve aktivistlere yönelik baskı yoğunlaştı. Yapay zekâ, üretim hızını, propagandayı, gözetimi, hedefleme sistemlerini ve enerji savaşını artırarak nükleer enerjiyi, kirliliği ve su tüketimini artırıyor; günlük hayatımızın her seviyesine sızdı. Dünya, korkunç bir hızla çöküşün eşiğinde. Benim temel temam her zaman 'dönüşüm' olmuştur ve şu anda buna derin bir ihtiyaç duyuyorum.
Conqueror Hat, (Fatih Şapkası), 2025 Sumi mürekkebi, guaj ve renkli kalem, kağıt üzerine 22 5/8 x 30 1/8 inç (57,5 x 76,5 cm) © Gaku Tsutaja; Ulterior Gallery, New York'un izniyle
Filistin Kurtuluşu için küresel hareket sizi nasıl etkiledi?
Belki de bu sefer, Filistin özgürlüğü için uluslararası dayanışma hareketi sayesinde devlet şiddetine nihayet son verilebileceği umudunu hissettim. New York'ta, Siyonizm karşıtı Yahudi gruplar güçlüydü ve kitle iletişim araçlarının bizi içine hapsetmeye çalıştığı Siyonizm ve Yahudilik arasındaki ayrımı açıkça dile getiriyorlardı. Hiroşima'daki Atom Bombası Kubbesi önünde, Rebecca, sarsılmaz bir inançla sesini yükselttin; Hiroşima grubunun sosyal medya paylaşımları beni çok cesaretlendirdi. Orada yer alabildiğim için gerçekten çok mutlu oldum.
Pidgingo-no-Inko adlı çalışmamda, çeşitli dönem ve yerlerden görüntüleri bir araya getirerek, baskının iç içe geçmiş tarihlerinin nasıl sarsılmaz bir dayanışma bağı oluşturduğunu ifade etmeyi amaçladım. Sosyal medyada, Hibakusha ve Filistinliler için yaşanan trajediyi birbirine bağlayan yorumlarım nedeniyle Asyalı kullanıcılardan tepki aldım. Amerikalı arkadaşlarımla yüz yüze konuştuğumda, doğal olarak İmparatorluk Japonya'sının tarihinden ve savaş sonrası Amerikan diplomasisiyle olan işbirliğinden bahsettim ve yüzleri aydınlandı, gözleri benimkilerle buluştu. Ama yine de, çoğu zaman farklı olduğumu hissettim.
Dayanışmamız ne kadar güçlü olursa, sermaye, devlet gücü, kitle iletişim araçları ve çevrimiçi manipülasyon arasındaki iş birliği de o kadar güçlenir. Yakın çevremdeki insanlar arasında tarihsel algılar ve siyasi katılım konusunda vardıkları uçurumları kapatmak kolay olmadı. Benim için en önemli olan, bu tekrarlayan durumları tasvir etmekti; savaşın tohumlarının kendi içimizde de olabileceği gerçeğini göstermekti.
Yazar ve Gaku Tsutaja, Haziran 2025'te Hiroşima Atom Bombası Kubbesi'nde. Fotoğraf: Nakaoku Takeo.
Noel'deki aile partisinde, bana "Nasılsın?" diye sorduklarında soykırım hakkında konuşmayı bir türlü bırakamadım. Beynim düşünceler ve işle doluyken, makine tüfeği gibi konuşmam ortamı altüst etti. Daha sonra, kendimi bir kamikaze pilotu üniforması içinde resmederek bu sahnenin bir hicivini çizdim. Yine imparatorlukta yaşıyorum. Devlet gözetiminin korkusundan bile daha çok duygularımı harekete geçiren şey, bana en yakın insanlar arasındaki görüş ayrılıkları ve endişe düzeyleri oldu. Bu, bir yalnızlık ve korku duygusu yarattı.
Holiday (Tatil), 2024, Sumi mürekkebi ve akrilik, kağıt üzerine, 35,6 x 27,9 cm (14×11 inç). ©Gaku Tsutaja; Ulterior Gallery, New York'un izniyle.
Sessizlik yalnızca zalime yardımcı olur ve sonunda bizi yok eder. Ama yine de, beyin "barışımızı" korumak için görmezden gelmenin ve unutmanın bir yolunu bulur. Zalim bunu kullanır. Kapitalizm dünyasında, soykırım, hırsızlık ve hapis her zaman "demokrasimizin" paralel bir dünyası olmuştur. Gazze'de birçok gazeteciyi, olup bitenleri bildirmekten vazgeçmedikleri için öldürdüler. Şiddet bizi bölmek için tırmandığında, direniş de birleştirmek için tırmanmalıdır. Devlet ve Sermaye her zaman şiddeti titiz bir hazırlık ve vizyonla uyguladığı için, direniş tarafında olanlar da kendi vizyonlarıyla ayakta durmaya hazırlanmalıdır. Tarihsel olarak ve şu anda, kitlesel cinayet teknikleri ve stratejileri biriktirdiler. İnsanlar arasındaki bölünmeleri aşmak deneme yanılma gerektirir; silah fabrikalarının fiziksel olarak sökülmesi gibi doğrudan eylemler dikkat çekici eylemlerdi. Aktivistler büyük kişisel risk alarak harekete geçiyor ve IOF, ICE, eyalet polisleri, Sınır Devriyesi ajanları tarafından öldürüldüler. Röportaj yaptığım nükleer karşıtı aktivistler, Parkinson hastalığı ve kanserle mücadele etmelerine rağmen toplulukları için aktivizmlerine devam ettiler; üçü hayatını kaybetti. Radyasyon maruziyetinin gerçekliğini gizleyen hükümetler tarafından öldürüldüler. Onlarla röportaj yaptığımda, sakat çocuklarla, fazladan bacaklı doğan koyunlarla ve hükümetten gelen tehditlerle dolu yaşam öykülerinin, herhangi bir bilim kurgu distopyasından bile daha yürek burkan olduğunu hissettim. Ve Gazze'de benzer bir durumu gerçek zamanlı olarak gördüm. Yapay zeka veri merkezi çevresinde nadir görülen kanser türlerinin kümelendiğine dair bir rapor var. Tüm hayatta kalanlar hala cehennemde. Bu kadar çok ölüme tanık olmak, hala önemseyenlerin gözlerini, zihinlerini ve kalplerini zedeledi. Mevcut durum, insanların çoğunun günlük yaşamını alt üst edecek noktaya kadar tırmandı, ancak yine de bu çılgınlığı durduramıyoruz.
Daily Drawings: Spider’s Thread Day 36, Classified Specimens (Günlük Çizimler: Örümcek İpliği, 36. Gün, Sınıflandırılmış Örnekler), 2020, Kağıt üzerine sumi mürekkebi ve akrilik, 35,6 x 27,9 cm (14×11 inç). Özel Koleksiyon ©Gaku Tsutaja; Ulterior Gallery, New York'un izniyle.
Uzun zamandır yapısının derinliklerinde soykırımı barındıran ve şimdi gerçek doğasını açığa vuran bu “medeniyette”, sanatçılar da bununla yüzleşmeli ve sistem tarafından esir alınmış bir varlık olarak kendi varoluşumuzu parçalayabilecek ve bizi dışarıya taşıyabilecek eşsiz bir dilin yaratılması ve geliştirilmesi için umutsuzca daha çok çalışmalıdır. Sanatçılar, ıssızlığa ve durumumuzun normalleştirilmesine, sessizliğe ve hayatta kalmanın bir yolu olarak “paralel dünyaların” bir kenara atılmasına karşı bir önlem olarak rol oynarlar. “Hayatta kalmak” ve “yaşamak” iki farklı şeydir. Bu dönüşüm çağında umutsuzluk ve umut arasında gidip gelerek etik evrimi gerçekleştirmeye çalışanların yanında, henüz bilinmeyen tüneller kazmaya ve sorgulamaya devam edeceğim.
Pidgingo-no-Inko, Ikai Ulusunun bayrağını yakmaktan tutuklanan kahramanın şu sözleriyle sona eriyor: "Kafeste asıl kim var?"
Rebecca Maria Goldschmidt, 5 Temmuz 2026, CounterPunch
(Rebecca Maria Goldschmidt, mekân odaklı sanat ve araştırma projeleriyle ilgilenen bir sanatçı ve kültür çalışanıdır. Son çalışmaları, Yahudi ve Filipinli atalarının kültürel ve toprak temelli uygulamalarına dair araştırmaları yansıtmaktadır. Miras dili koruma örgütü LAING Hawai'i'nin kurucu ortağı ve Queer Mikveh Projesi'nin Program Direktörüdür. 2020 yılında Honolulu'daki Hawai'i Üniversitesi Mānoa'dan yüksek lisans derecesini aldı ve Japonya'daki Hiroşima Şehir Üniversitesi'nde MEXT bursiyeri olarak heykel alanında doktora çalışmalarına devam etmektedir. CounterPunch Radio'nun sunucularından biridir.)
Seçkin Deniz, 10.11.2026, Sonsuz Ark, Çeviri, Çeviriler ve Yansımalar
Takip et: Next Sosyal @seckin_deniz
- Sonsuz Ark'ta yayınlanan yazılardan yazarları sorumludur.
- Sonsuz Ark linki verilerek kısmen alıntı yapılabilir.
- Sonsuz Ark yayınları Sonsuz Ark manifestosuna aykırı yayın yapan sitelerde yayınlanamaz.
- Sonsuz Ark Yayınlarının Kullanımına İlişkin Önemli Duyuru için lütfen tıklayınız.