27 Kasım 2017 Pazartesi

SA5232/ÇY4-DB109: Neoconların Bakış Açısı'ndan: "Suudi Arabistan’ın Arap Baharı, Nihayet"

Sonsuz Ark'ın Notu:
Aşağıdaki röportaj dokulu analiz neocon gücün-medyanın Trump'a yaptırdığı Suudi darbesini 'bahar' diye pazarlama ve meşrulaştırma gayretlerinden ve bizzat Thomas L. Friedman'a yaptırılan propaganda çalışmalarından biridir. T.L.Friedman tutuklanan, işkencelerle ve şantajlarla tehditlerle mal varlıklarına el konulan 'diğer ABD'nin müttefikleri olan prenslerin herhangi bir hakkından bahsetmemekte ve hemen herkesin, batı standartlarında vahşi-vandal ve diktatöryel olarak tanımlanabilecek bu saray darbesini desteklediğini iddia etmektedir. Destekleyenleri dikkate alınırsa Suudi hanedanında gerçekleşen bu müsademe ve gasp hareketinin hayırlı sonuçları olmayacağı düşünülebilir. Türkiye, temkinli duruşunu muhafaza etmeye ve gelişmeleri dikkatle izlemeye devam etmelidir.
Seçkin Deniz, 27.11.2017

Saudi Arabia’s Arab Spring, at Last
The crown prince has big plans for his society.
Veliaht Prensin toplumu için büyük planları var

Bu cümleyi yazacak kadar uzun yaşayacağımı hiç düşünmemiştim: Bugün Ortadoğu'da herhangi bir yerden devam eden en önemli reform süreci Suudi Arabistan'da. Evet, doğru okudunuz. Suudi kışının başlangıcında buraya gelmiş olsam da ülkenin kendi Suudi tarzı Arap Baharı' na girdiğini gördüm.


Diğer Arap Baharlarının aksine- bunların hepsi en dipten yükseldi ve berbat şekilde başarısız oldu. Tunus dışında –  bu seferki ülkenin 32 yaşındaki veliaht prensi Muhammed bin Salman tarafından yukarıdan aşağıya yönetiliyor ve başarılı olursa, yalnızca Suudi Arabistan'ın karakterini değiştirmekle kalmayacak, aynı zamanda dünyanın dört bir yanındaki İslam'ın tonu ve tenoru da değişecektir. Başarıyı yalnızca bir aptal tahmin edebilir - ancak bunu desteklemeyen de aptaldır.


Bunu daha iyi anlamak için, Riyad'a, Kasım ayının başlarındaki olağanüstü olaylar hakkında konuşmamış olan "M.B.S." olarak bilinen veliaht prensle röportaj yapmak için uçtum. 

Hükümeti Suudi polis ve işadamlarının birçoğunu yolsuzluk suçlamasıyla tutukladı ve onları, yasa dışı kazançlarından teslim olmayı kabul edene kadar geçici olarak bir hapishaneye - Riyad Ritz- Carlton'a - attı. Bunu her gün göremezsiniz.


Riyad'ın kuzeyinde Ouja'daki ailesinin süslü duvarlı sarayında gece bir araya geldik. Kardeşi Prens Khalid, ABD'nin yeni Suudi büyükelçisi ve çeşitli bakanlar, farklı kuzu yemekleri paylaşıp  konuşmalara çeşni katarken M.B.S. İngilizce konuştu. 


Birlikte geçen dört saatten sonra sabah saat 1: 15'de kendisinin tam iki katı yaşında olduğuma dikkat çekerek M.B.S.’nin gençliğine teslim oldum. Bir Arap lider beni ülkesini değiştirmeye yönelik yeni düşüncelerle yormayalı oldukça uzun, uzun bir zaman olmuştu. 


Açık bir soru ile başladık: 


Ritz'te neler oluyor? Ve onun babası Kral Salman'ın ailesi ve özel sektör rakiplerini ortadan kaldırmak için yaptığı güç hareketi krallığın anahtarlarını ona çevirdi mi?



Riyad'taki Ritz-Carlton Oteli. Kredi Faisal Al Nasser / Reuters

Yolsuzlukla mücadele kampanyasının bir güç kapma hamlesi olduğunu öne sürmenin "saçma" olduğunu söyledi. Ritz topluluğunun pek çok tanınmış üyesinin kendisine ve reformlarına bağlı olduğunu ve "kraliyet ailesinin çoğunluğunun" zaten arkasında olduğunu kamuoyuna açıkladığını belirtti. 


Olanlar şuydu dedi: 


"Ülkemiz 1980'lerden günümüze dek yolsuzluktan çok çekti. Uzmanlarımızın hesaplamaları, hükümet harcamalarının kabaca yüzde 10'unun her sene üst düzeylerden alta yolsuzluklarla dağıtıldığı yönündedir. Yıllar geçtikçe hükümet birden fazla 'yolsuzlukla savaş' başlattı ve hepsi başarısız oldu. Niye? Çünkü hepsi aşağıdan yukarıya doğru başladı.” 


Riyad valisi olarak yaklaşık yirmi yıl boyunca yolsuzluk suçlamasına bulaşmamış babası, 2015'te (petrol fiyatlarındaki düşüş döneminde) tahta çıktığında, babası bunların tümüne bir son vermeye söz verdi dedi M.B.S.:


"Babam, G-20'de kalmaya ve bu yolsuzluk seviyesiyle büyümemize imkan olmadığını gördü. 2015 yılının başında ekibine erdiği ilk talimatlardan biri, yolsuzlukla ilgili tüm bilgileri toplamaktı - en üstten. Bu ekip, en doğru bilgiyi elde edene kadar iki yıl çalıştı, sonra da yaklaşık 200 isim buldu."




Kral Salman, bu ay Suudi Arabistan'ın Medine şehrinde Quba camisinde dua ediyor- namaz kılıyor-./ Reuters)

Tüm veriler hazır olduğunda, Savcı Suud el-Mojib, harekete geçti, diyen M.B.S. tutuklanan her şüpheli milyarder veya prense iki seçeneğin verildiğini açıkladı. "Onlara, sahip olduğumuz tüm dosyaları ve yüzde 95 oranında bir anlaşmaya razı olduklarını görür görmez en kısa sürede göstereceğiz" şeklinde konuştu. Bu, nakit paranın veya şirket hisselerinin Suudi devlet hazinesine imzalanması anlamına geliyor.


"Yaklaşık yüzde 1’inin, temiz olduklarını ispatlayabildiğini ve davalarının orada düştüğünü " söyledi. Yaklaşık yüzde 4, yolsuzluk yapmadıklarını ve avukatlarıyla mahkemeye gitmek istediğini söylüyor: 


"Suudi kanunları uyarınca savcı bağımsızdır. İşine müdahale edemiyoruz - kral onu reddedebilir, ancak süreç devam ediyor… İşsizlik yaratmamak için hiç bir işletmenin iflas etmemesine dikkat eden uzmanlarımız var.”


"Ne kadar para topluyorlar?" diye sordum.


“Cumhuriyet savcısı, sonuçta 'Uzlaşmada yaklaşık 100 milyar dolar civarında olabilir' dedi" diyor M.B.S. "Üstten alta tüm bozulmaları ortadan kaldırmanın hiçbir yolu yoktur" diye ekliyor:


"Bu yüzden bir sinyal göndermek zorundasınız ve şimdi 'Kaçmayacaksınız.' sinyali gidiyor. Ve biz şimdiden etkisini görüyoruz, "Sosyal medyada şöyle yazan insanlar gibi,"Komisyoncumu aradım ama cevap vermedi. " Bürokratların yaptığı hizmetleri almak için rüşvet veren Suudi iş adamları kovuşturmaya uğramadı", diye açıkladı M.B.S. "Bu, parayı hükümetten tırtıklayanlar için" - fazla ücret almak ve komisyon almak suretiyle. “ 


Bu yolsuzlukla mücadele sürüşünde M.B.S için destekler oldukça yüksek. Halk, sistemi süpüren ve bunu şeffaf hale getiren ve gelecekteki Suudi ve yabancı yatırımcılara hukukun üstünlüğünün hakim olacağını açıkça ortaya koyan yolsuzluğu gerçekten temizlediğini hissederse, gerçekten sistemde çok fazla yeni güven tesis edilecek. 


Ancak süreç, keyfi, zorbalık ve şeffaf olmayan şekilde hissedilmekle sonuçlanırsa, iktidar uğruna gücü toplamak ve herhangi bir hukuk kuralıyla bir araya getirilmekten daha fazlası amaçlanıyorsa, Suudi Arabistanlı ve yabancı yatırımcıları ülkenin göze alamayacağı şekilde bir korkunun içine sokacak.


Ancak emin olduğum bir şey var: Üç günden fazladır burada konuştuğum tek bir Suudi Arabistanlı, bu yolsuzlukla mücadelede etkili bir destek olmaktan başka bir şey ifade etmedi. Suudilerin sessiz çoğunluğu, pek çok prensin ve milyarderin ülkesini yağmalayan adaletsizliğinden açıkça bıkmış durumda. Benim gibi yabancılar, bu operasyonun yasal çerçevesini sorarken, Suudilerle konuştuğumdaki ruh hali şöyle idi: "Sadece hepsini baş aşağı çevirin, parayı ceplerinden sallayın ve hepsi dökülene kadar da sallamayı bırakmayın!”


 Geçen ay öğle namazı için Alrajhi Camii'ye giren erkekler. New York Times/ Tasneem Alsultan

Ancak, biliyor musunuz? M.B.S. tarafından başlatılan bu yolsuzlukla mücadele ikinci sıra dışı ve önemli girişim. Birincisi, 1979'da Suudi İslam'ı daha açık ve modern oryantasyona geri getirmek için yönlendirilendi. Yani, M.B.S.nin "Dünyaya, tüm dinlere, tüm geleneklere ve insanlara açık ılımlı, dengeli bir İslam" olarak nitelendirdiği yakın tarihli bir küresel yatırım konferansında dediği gibi. 


O yılı iyi biliyorum. Kariyerime 1979 yılında Beyrut'ta Ortadoğu'da muhabir olarak başladım ve o zamandan beri çalıştığım bölgenin büyük kısmı o yılın üç büyük olayı tarafından şekillendirildi: Suudi egemen ailenin Batılı değerlerle yozlaşmış ve kendini satığını söyleyerek kınayan Suudi gerici aşırılık yanlıları tarafından Mekke'deki Büyük Camii’nin devralınması, İran İslam devrimi ve Sovyetlerin Afganistan'ı istila etmesi.


Bu üç olay birlikte o sırada Suudi yönetici aileyi korkuttu ve Wahhabi din adamlarının toplum üzerinde çok daha sade bir İslam empoze etmesine izin vererek ve daha köktenci İslam'ı ihraç edebilecek İran'ın ayetullahlarıyla kimin yüz yüze olduğu konusunda dünya çapında bir rekabet başlatarak meşrulaştırmaya çalıştı. ABD'nin Afganistan'da Rusya'ya karşı İslamcı savaşçıları kullanarak bu eğilimin etkisinde kalmasına yardım etmedi. Sonuçta, İslam'ı küresel çapta sağa doğru itti ve 9 / 11'i beslemeye yardım etti.


Ailesinin eğitim-sosyal refah vakfında yükselen eğitimden çıkan bir avukat olan M.B.S. Suudi İslam'ını merkeze geri getirme misyonunda. Bir zamanlar korkulan Suudi din polisinin bir kadını, cildinin her santimetresini kapatması için azarlama yetkisini sınırlamakla kalmadı, aynı zamanda kadınların araba kullanmasına da izin verdi. Ve kendisinden önceki herhangi bir Suudi liderden farklı olarak, ideolojik açıdan boyun eğmeyenlerden taraf oldu. 


ABD eğitimli 28 yaşındaki bir Suudi kadın bana şöyle dedi: 


"M.B.S. Farklı bir dil kullanıyor. 'Aşırılıkları yok edeceğiz' diyor. Şeker kaplaması değil. Değişikliğin gerçek olduğunu dair bana güven veriyor. " 


Gerçekten de, M.B.S. bana şu bilgileri verdi: 


"İslam'ı 'yorumladığımızı' yazmayın - İslam'ı kökenlerine geri yüklüyoruz - ve en büyük araçlarımız Peygamberin 1979 öncesindeki Suudi Arabistan'daki uygulamaları ve günlük yaşamıdır." 


Peygamber Muhammed'in döneminde müzikal tiyatrolar olduğunu, erkeklerle kadınların karışık olduğunu, Arabistan'da Hıristiyanlara ve Yahudilere saygı duyulduğunu ileri sürdü. "Medine'deki ilk ticari hâkim bir kadındı!" Peki Peygamber, bütün bunları kucakladıysa diyen M.B.S. "Peygamberin Müslüman olmadığını mı söylüyorsunuz?" diye soruyor.


Sonra bakanlarından birisi cep telefonunu çıkardı ve 1950'lerdeki Suudi Arabistan'ın resimleri ve YouTube videolarını paylaştı - başları örtülü olmayan kadınlar etek giyiyor ve erkeklerle birlikte yürüyüş yapıyor, aynı zamanda konser ve sinema salonlarındalar. Hâlâ geleneksel ve mütevazi bir yerdi, fakat eğlencenin yasadışı olmadığı bir yer değildi, ki bu da 1979'dan sonra olan şeydi. 


1979'da Suudi Arabistan'dan çıkan antipluralist, kadın düşmanı bir İslam'ın bu virüsü Suudi Arabistan tarafından tersine çevrilebilirse, Müslüman dünyasında ılımlılık artıracak ve nüfusun yüzde 65'inin 30 yaşın altında olduğu yerde kesinlikle memnuniyetle karşılanacak.


Bir orta yaşlı Suudi bankacı bana:


"Benim kuşak 1979'da rehin alındı. Çocuklarımın rehin olmamasına karar verdim" 


28 yaşındaki bir Suudi kadın sosyal girişimci: 


"On yıl önce Riyad’ta müzikten bahsettiğimizde bu cd satın almakla ilgiliydi şimdi gelecek ayın konseriyle ilgili ve hangi bileti satın alacağın ve arkadaşlarının hangisiyle gideceğinle ilgili". 



 Ekim ayında Riyad'daki Gelecek Yatırım Girişimi konferansına katılanlar. New York Times/Tasneem Alsultan

Suudi Arabistan'ın, konuşma özgürlüğü ve kadın hakları için Batılı standartlara benzer bir şey yapmadan önce çok uzun bir yolu var. Fakat neredeyse 30 yıldır buraya gelen birisi olarak Riyad'da Batı klasik müzik konserleri duyabildiğinizi öğrendim, country şarkıcısı Toby Keith Eylül ayında burada verdiği konserde sadece bir erkek dinleyici olduğunu ve bir Lübnanlı soprano olan Hiba Tawaji’nin 6 Aralık'ta burada kadınlara yönelik bir konser gerçekleştiren ilk kadın şarkıcılar arasında yer alacağını söylediklerinde çok şaşırdım. MBS bana, kadınların stadyuma gidebileceklerine ve futbol maçlarına katılacağına karar verdiklerini söyledi. Suudi din adamları tamamen razı olmuşlar. 


Suudi eğitim bakanı, kapsamlı bir eğitim reformu seti arasında, bütün ders kitaplarını yeniden yapılandırıyor ve sayısallaştırıyor; her yıl 1.700 Suudi öğretmenini becerilerini geliştirmeleri için Finlandiya gibi ülkelerdeki birinci sınıf okullara gönderiyor. Ve ilk kez Suudi kızları devlet okullarında beden eğitimi dersleri alacak ve bu yıl Suudi okul saatlerine, çocuklar için bilimsel ve sosyal konulardaki tutkularını bir öğretmenin gözetiminde kendi projeleri ile keşfetmek için bir saat süre eklenecek. 


Bu reformların birçoğu gülünç derecede gecikmişti. Geç olsun güç olmasın.


Dış politika üzerine, M.B.S. Suudi Arabistan'a gelen Lübnan Başbakanı Saad Hariri ile görünüşte Suudi baskısı altında olan ve şimdi Beyrut'a geri dönen ve istifayı iptal ettiğini ilan eden garip olayları tartışmayacaktı. Bütün olayların alt çizgisinin, Sünni bir Müslüman olan Hariri'nin esas olarak Tahran tarafından kontrol edilen Lübnanlı Şii Hizbullah milisleri tarafından kontrol edilen bir Lübnan hükümeti için siyasi bahane sağlamaya devam edeceği konusunda ısrar etti.


O, insani bir kabus olan Yemen'deki Suudi destekli savaşın Suudi Arabistan'taki meşru hükümet tarafından istikrarlı bir şekilde yönlendirildiğini ve şu anda ülkenin yüzde 85'inin kontrolünü elinde tuttuğunu, ancak geri kalanını tutan İran yanlısı Husi asilerinin Riyad havalimanına bir füze attığını, yüzde100'ün altındaki herhangi bir şeyin hala sorunlu olduğunu söyledi. 


Genel görünüş bunun Trump yönetiminin desteğiyle olmuş gibi görünüyordu - Başkan Trump'ı "doğru zamanda doğru kişi" olarak nitelendirdi.- Suudi ve Arap müttefikleri yavaş yavaş İran'a karşı ayakta kalacak bir koalisyon kuruyorlardı. Bu konuda şüpheciyim. Sünni Arap dünyasındaki işlevsellik ve rekabet, genellikle birleşik bir cephe oluşturmayı engelledi; bu yüzden İran, bugün dört Arap başkentini - Şam, Sana, Bağdat ve Beyrut'u – dolaylı olarak kontrol ediyor. İran’ın boyundan büyük işlere kalkışması M.B.S.nin İran'ın ruhani lideri Ayetullah Ali Hamaney hakkında lafını esirgememesinin sebebi.


“İran'ın en üst düzey lideri Orta Doğu'nun yeni Hitleridir" diyor M.B.S. "Fakat Avrupa'dan, bu baskının işe yaramadığını öğrendik. İran'daki yeni Hitler'in Orta Doğu'da Avrupa'da yaşananları tekrarlamasını istemiyoruz" 


Buna rağmen en çok önem verilen şey Suudi Arabistan'ın güç ve ekonomisini inşa etmek için evde yaptığı şey. 


Ama M.B.S. ve ekibi bunun üstesinden gelecek mi? Yine, hiç tahminim yok. içeridekilerin bana söylediğine göre kontrol etmesi gereken kusurları var. Bunlar arasında, ona her zaman yeterince meydan okumayan çok sıkı bir danışmanlar grubuna ve bitmeyen çok fazla şeyi başlatma eğilimine sahip olması var. Bir liste var. Ancak biliyor musunuz? Burada menüde mükemmel yok. Birisi bu işi yapmak zorundaydı- Suudi Arabistan’ı 21. yüzyıla hazırlamak ve M.B.S. bunu hızlandırdı. Ben, ilk olarak, onu reform çabalarında başarılı olması için destekliyorum. Birçok genç Suudi de öyle. 


30 yaşındaki bir Suudi kadın sosyal girişimci bana kulağıma takılıp kalmış bir şey söyledi:


"Daha önceki ve sonraki kuşakları görme konusunda ayrıcalıklıyız" diye açıkladı. Suudi kadınların önceki nesli, bir kadının araba sürdüğü bir günü asla hayal edemezdi ve gelecek nesil asla bir kadının bunu yapamadığını bir gün hayal edemeyecekti. 


"Fakat ben araba sürmenin mümkün olmadığını hep hatırlayacağım," dedi bana. "Bu gerçek bana çok fazla umut veriyor. Bana her şeyin mümkün olduğunu kanıtlıyor - bunun bir fırsat zamanı olduğunu. İşlerin değiştiğini gördük ve geçiş yapmak için yeterince gençtik. " 


Bu reform çabası, gençlere ülkelerinde, neredeyse yeni bir kimlik olan ve çoğu kişinin açıkça zevk aldığı yeni bir gurur veriyor. 11 Eylül sonrası Amerika'da bir Suudi öğrenci olmak potansiyel bir terörist ya da Taş Devri'nde kilitli bir ülkeden gelen biri olarak görüldüğünüzü hep hissetmektir.

Artık dinî ve ekonomik reformlar yürüten, ileri teknoloji dilini konuşan ve en büyük günahı çok hızlı gitmek olabilecek genç bir liderleri var. Çoğu bakan şimdi 60'lı değil 40'lı yaşlarında. Ve püriten bir İslam'ın boğucu eli kaldırıldığında, onlara ülkelerinden ve Suudi kimliğini yeniden düşünmek için bir şans veriyor.

"Bir İslamcı radikal kültür devralmadan önce kültürümüzü restore etmeye ihtiyacımız var" diyor bir N.G.O ile çalışan bir Suudi kadın arkadaş. "Bu ülkede 13 bölgemiz var ve her birinin mutfağı farklı. Ama kimse bunu bilmiyor. Bunu biliyor muydunuz? Ama bir Suudi yemeğinin küreselleştiğini hiç görmedim. Kim olduğumuzu ve kim olduğumuzu kucaklamanın zamanı geldi." 



Suudi Arabistan’ın veliaht Prensi Muhammed bin Salman. Fayez Nureldine/Agence France-Presse

Yazık ki, Suudi Arabistan'da yaşlı, daha kırsal, daha geleneksel Suudi kökenli büyük bir topluluk da bulunuyor ve bunları 21. yüzyıla çekmek bir meydan okuma olacaktır. 


Ancak kısmen bu, her üst düzey bürokratın neden şimdi saatlerce çılgınca çalıştığını gösteriyor. M.B.S.'i, bu saatlerin herhangi birinde telefondan arayarak, istediği bir şeyin iş olup bittiğini öğrenmek isteyeceğini bilecek kadar iyi tanıyorlar.


Ona kendisinin çalıma alıkanlıklarının bana “Hamillton” adlı oyundan bir satırı hatırlattığını söyledim. Koro sorar: O neden sürekli "zamanı hızla tükeniyor" gibi çalışıyor?


Thomas L. Friedman 23 Kasım 2017, New York Times




Derya Beyaz, 27.11.2017, Sonsuz Ark, Çırak-Çevirmen Yazar, Çeviri 





Sonsuz Ark'tan
  1. Sonsuz Ark'ta yayınlanan yazılardan yazarları sorumludur. 
  2. Sonsuz Ark linki verilerek kısmen alıntı yapılabilir.
  3. Sonsuz Ark yayınları Sonsuz Ark Manifestosu'na aykırı yayın yapan sitelerde yayınlanamaz


Yorum Gönder

Seçkin Deniz Twitter Akışı