Sonsuz Ark/ Evrensel Çerçeveye Yolculuk
Sonsuz Ark'ın Notu:
Çevirisini yayınladığımız metin, tarihin en ünlü kaybolmalarından bazılarını anlatan 'Breaking History: Vanished! (Lyons Press, 2017) adlı kitabın yazarı 2005'ten beri History.com'a sık sık katkıda bulunan yazar Sarah Pruitt'a aittir ve Allah'ın elçisi İsa'nın hangi dili konuştuğuna dair tartışmalara odaklanmaktadır.
Seçkin Deniz, 19.06.2026, Sonsuz Ark
What Language Did Jesus Speak?
"Tarihçiler ve akademisyenler İsa'nın hayatının birçok yönü hakkında tartışırken, çoğu onun esas olarak hangi dili konuştuğu konusunda hemfikirdir."
Bilim insanları genel olarak İsa'nın gerçek bir tarihi şahsiyet olduğu konusunda hemfikir olsa da, İncil'de anlatılan hayatının olayları ve koşulları konusunda uzun zamandır tartışmalar sürüyor. Özellikle, MS 1. yüzyılda, günümüzde Filistin'in güney kesiminde bulunan Yahudiye krallığında yaşayan bir insan olarak İsa'nın hangi dili konuştuğu konusunda geçmişte bazı karışıklıklar yaşanmıştır.
Matthew Lloyd/Getty Images
İsa'nın tercih ettiği dil konusu, 2014 yılında İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile Papa Francis arasında, eski Papa'nın Kutsal Topraklar turu sırasında Kudüs'te gerçekleşen halka açık bir görüşmede unutulmaz bir şekilde gündeme gelmişti. Tercüman aracılığıyla Papa'ya hitap eden Netanyahu, "İsa buradaydı, bu topraklardaydı. İbranice konuşuyordu" demişti.
Francis araya girerek onu düzeltti. "Aramice," dedi ve MÖ 11. yüzyılın sonlarında Aramiler olarak bilinen bir halk arasında ortaya çıkan ve günümüzde büyük ölçüde yok olmuş eski bir Sami diline atıfta bulundu. Washington Post'un bildirdiğine göre, Irak ve Suriye'deki Keldani Hristiyan toplulukları bugün hala Aramicenin bir versiyonunu konuşuyor.
Netanyahu hızla, "Aramice konuşuyordu ama İbranice biliyordu," diye yanıtladı.
Dilsel anlaşmazlık haberi manşetlere taşındı, ancak hem başbakanın hem de papanın muhtemelen haklı olduğu ortaya çıktı.
İsa'nın Çok Dilli Olması Muhtemeldir
Çoğu din bilgini ve tarihçi, Papa Francis'in tarihsel İsa'nın esas olarak Aramice'nin bir Galile lehçesini konuştuğu görüşüne katılıyor. Ticaret, istilalar ve fetihler yoluyla Aramice dili MÖ 7. yüzyıla kadar geniş bir alana yayılmış ve Orta Doğu'nun büyük bir bölümünde ortak dil haline gelmiştir.
Milattan sonra birinci yüzyılda, Aramice, dini elit kesimin aksine, sıradan Yahudi halkı arasında en yaygın kullanılan dildi. İsa ve havarilerinin günlük yaşamlarında bu dili konuşmuş olmaları çok muhtemeldir.
Ancak Netanyahu teknik olarak da haklıydı. Aramice ile aynı dil ailesinden olan İbranice, İsa'nın zamanında da yaygın olarak kullanılıyordu. Günümüzdeki Latinceye benzer şekilde, İbranice, din bilginleri ve İncil de dahil olmak üzere kutsal yazılar için tercih edilen dildi (Eski Ahit'in bazı bölümleri Aramice yazılmış olsa da).
İsa'nın İbranice anladığı muhtemeldir, ancak günlük hayatı Aramice ile geçiyordu. Yeni Ahit'in ilk dört kitabından Matta ve Markos İncilleri, İsa'nın Aramice terimler ve ifadeler kullandığını kaydederken , Luka 4:16'da bir sinagogda Kutsal Yazıları okurken gösterilir; bu da muhtemelen İbranicedir.
Birinci yüzyıla ait, üzerinde Aramice "Yusuf'un oğlu Yakup, İsa'nın kardeşi" yazan bir mezar sandığı.
Washington DC İncil Arkeolojisi Derneği/Getty Images
Büyük İskender Yunancayı Mezopotamya'ya getirdi.
İsa'nın zamanında Aramice ve İbranice'ye ek olarak Yunanca ve Latince de yaygındı. Büyük İskender'in MÖ dördüncü yüzyılda Mezopotamya'yı ve Pers İmparatorluğu'nun geri kalanını fethinden sonra, Yunanca bölgenin büyük bir bölümünde diğer dillerin yerini alarak resmi dil oldu. MS birinci yüzyılda Yahudiye, Yunancayı ortak dil olarak benimseyen ve Latinceyi yasal ve askeri konular için saklayan Doğu Roma İmparatorluğu'nun bir parçasıydı.
Oxford Üniversitesi'nde Klasik Filoloji öğretmeni olan Jonathan Katz'ın BBC News'e söylediğine göre , İsa muhtemelen Latince'den birkaç kelimeden fazlasını bilmiyordu. Muhtemelen Yunanca'yı daha iyi biliyordu, ancak bu, düzenli olarak konuştuğu insanlar arasında yaygın bir dil değildi ve muhtemelen çok da yetkin değildi. Kesinlikle Arapça konuşmuyordu; bu da MS 1. yüzyıldan sonra Filistin'e ulaşan bir başka Sami dilidir.
Dolayısıyla İsa'nın en sık konuştuğu dil Aramice olsa da, akıcı olmasa bile, hatta yetkin olmasa bile, üç veya dört farklı dili biliyordu. Birçok çok dilli insan gibi, hangi dili konuştuğu muhtemelen sözlerinin bağlamına ve o sırada konuştuğu dinleyici kitlesine bağlıydı.
Sarah Pruitt, Yayınlanma tarihi: 30 Mart 2020, Son Güncelleme: 03 Nisan 2026, History
(Sarah Pruitt, 2005'ten beri History.com'a sık sık katkıda bulunan bir yazardır ve tarihin en ünlü kaybolmalarından bazılarını anlatan Breaking History: Vanished! (Lyons Press, 2017) adlı kitabın yazarıdır.)
(Sarah Pruitt, 2005'ten beri History.com'a sık sık katkıda bulunan bir yazardır ve tarihin en ünlü kaybolmalarından bazılarını anlatan Breaking History: Vanished! (Lyons Press, 2017) adlı kitabın yazarıdır.)
Mustafa Tamer, 19.06.2026, Sonsuz Ark, Çeviri, Çeviri-Analiz, Onlar Ne Diyor?
Takip et: Next Sosyal @sonsuzark
Sonsuz Ark'tan
- Sonsuz Ark'ta yayınlanan yazılardan yazarları sorumludur.
- Sonsuz Ark linki verilerek kısmen alıntı yapılabilir.
- Sonsuz Ark yayınları Sonsuz Ark manifestosuna aykırı yayın yapan sitelerde yayınlanamaz.
- Sonsuz Ark Yayınlarının Kullanımına İlişkin Önemli Duyuru için lütfen tıklayınız.