2 Mayıs 2020 Cumartesi

SA8559/SD1687: Herkes için Covid-19 Aşısı Nasıl Geliştirilir?

Sonsuz Ark'ın Notu:
Aşağıda çevirisini yayınladığımız analiz, University College London Yenilik ve Kamu Amaçlı Enstitüsü (IIPP) direktörü, yenilik ekonomisi ve kamu değeri profesörü Mariana Mazzucato ve Médecins Sans Frontières Erişim Kampanyası'nın genel müdürü Els Torreele'e aittir ve Coronavirus-Covid-19 salgınına karşı küresel bir ortak çaba ve inovasyon yaklaşımı ile aşı üretilmesine ve aşının ücretsiz olarak herkese ulaştırılmasına odaklanmaktadır. Analizin giriş cümlesi ilginçtir: "İnsanlar Covid-19'un çok korkulan ancak beklenen 'Hastalık X' olabileceğini düşünüyorlardı." Analistler, bu hastalığın kim tarafından beklendiğini ve kimin korktuğunu ve Covid-19'un beklenen o korkutucu hastalık olup olmadığının kanıtlanıp kanıtlanmadığını açıklama gereği duymadan, "Üç ay sonra, dünya nüfusunun çoğunluğu evinde kapalı tutuluyor ve sadece yerel, ulusal ve uluslararası komşularımız kadar sağlıklı olduğumuz açık." şeklinde ustaca bir sıçrama ile özellikle herkesin 'ücretsiz' bir şekilde ulaşabileceği 'aşıya' odaklanıyorlar: "Toplumları Covid-19'dan korumak için güçlü sağlık sistemleri, yeterli test kapasitesi ve etkili, evrensel olarak mevcut bir aşı anahtar rol oynayacaktır." Aşı'nın gerekli olup olmadığını tartışmadan bize dayattığı üzere bir aşıya gerek olduğuna 'kesinlikle inanmamızı' sağlamış gibi davranan analizin hümanist değerleri öne çıkaran yaklaşımının arkasına gizlenen bir şeyler olup olmadığından endişelenmekte haklıyız. Aşı yerine neden ilaç değil? Ya da virüsün kökenlerine inerek sorunu kökünden çözmek neden tartışılmıyor? Bugün salgından hemen öncesine kadar ABD ve Çin'in birlikte virüs araştırmaları yaptığı kesinlikle bilindiği halde ABD ve Çin arasında derinleşerek süren karşılıklı suçlamalarla virüsün çıkmasındaki ve yayılmasındaki sorumluluk belirsizliğe gömülüyor. Beyaz Saray'da düzenlediği basın toplantısında ABD Başkanı Donald Trump, bir gazetecinin, "Corona virüsün kökeninin Wuhan Viroloji Enstitüsü olduğundan emin olmanızı sağlayan herhangi bir şey gördünüz mü?" sorusuna, "Evet, gördüm" diye cevap verdikten kısa bir süre sonra ABD Ulusal İstihbarat Direktörü'nün bürosundan yapılan yazılı açıklamada, istihbarat yetkililerinin coronavirusün insan yapımı olduğuna ya da genetiğiyle oynandığına inanmadıkları belirtiliyordu. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Geng Şuang, "Virüsün tüm insanlığın ortak düşmanı olduğunu daha önce birçok kez dile getirdik. Çin, virüsün taşıyıcısı değil, aksine virüsün mağduru" derken de, tartışılması gereken konunun aşı olmadığı açık. Analistlerin aşı piyasasına yaptıkları olumsuz vurgu ve ücretsiz aşı teklifi çok göz yaşartıcı olsa da sonuçta 1 Mayıs 2020 itibarı ile Dünya genelinde Covid-19 bulaşan kişi sayısı 3 milyon 318 bini aştı; 234. 264 kişi hayatını kaybetti, 1.048.508 kişi ise herhangi belirgin bir ilaç ya da aşı olmadan iyileşti. Ve Covid-19 salgınının insan ırkının geleceğini tehdit eden aşılar için çıkarıldığını düşünen insanların sayısı epeyce fazla. Aşağıdaki hümanist, yoksulsever analizin de doğrudan aşıya odaklı perspektifi de bu anlamda kesinlikle 'iyilik' içermiyor ve 'aşı zorunludur' düşüncesinin yayılmasına hizmet ediyor. Bill Gates gibi bir hayırseverin(!) milyarlarca dolar yatırdığı Aşı sektöründe Öjeni Kardeşliği'nin amaçları için çalışıldığını artık herkes biliyor. Covid-19 salgını bahanesi ile İngiltere eski Başbakanı Gordon Brown'un "küresel hükümet kurulsun" çağrısı yaptığını biliyoruz, Covid-19'un sahte bir salgın olduğunu söyleyen akademisyenlerden biri Prof. Michel Chossudovsky'nn yanı sıra bir başka akademisyen Prof. Francis A. Boyle "Son korona virüsü COVID-19, biyolojik bir silahtır" diyor. Haftalık video mesajında, herkese Covid-19 bulaşabileceğini söyleyen Almanya Başbakanı Merkel Covid-19'a karşı ilaç ve aşının bulunması için uluslararası iş birliği çağrısı yapıyor ve "Aşının geliştirilmesi için tahminen 8 milyar Euro gerekli.Almanya da önemli finansal katkı yapacak. Bugün bunu duyurmak istemiyorum ancak daha sonraki gelişmeleri aktif izleyeceğimizi söyleyebilirim." diyor.  Covid-19'dan 5 ayda 234.264 kişi öldü diye 7 milyar insanı ne olduğu belli olmayan aşılara mahkum edilmesine izin vermek mantıklı değildir. Bütün satanist kökene sahip organizasyonlar, kurumlar ve şahıslar bizi şunu daha sık düşünmeye zorlamaktadır; 14-15 Nisan 2020'de "Salgını Bill Gates başlattı" manşetiyle verilen açıklamalarında ABD Başkanı Donald Trump'ın eski danışmanlarından Roger Stone şöyle diyor: "Bill Gates'in bu salgının yaratım ve yayılım sürecinde rol oynayıp oynamadığı tartışmaya açık. O ve diğer küreselciler, bunu aşıları zorunlu hale getirmek ve insanlara mikroçip takmak için kullanıyor." Aşağıdaki analiz, Avrupa'nın nasıl ikna edileceğine dair bir çalışmanın parçası olarak okunduğunda sistematik olarak adım adım işletilen süreç daha da gözle görünür hale gelecektir.
Seçkin Deniz, 02.05.2020

How to develop a Covid-19 vaccine for all
"Kimsenin geride kalmamasını sağlamak, sadece eşi görülmemiş bir kolektif yatırım değil, aynı zamanda inovasyona çok farklı bir yaklaşım gerektirir."

2020'nin ilk haftalarında, insanlar bilinmeyen bir virüsün neden olduğu küresel bir salgın olan Covid-19'un çok korkulan ancak beklenen 'Hastalık X' olabileceğini düşünüyorlardı. Üç ay sonra, dünya nüfusunun çoğunluğu evinde kapalı tutuluyor ve sadece yerel, ulusal ve uluslararası komşularımız kadar sağlıklı olduğumuz açık.

Toplumları Covid-19'dan korumak için güçlü sağlık sistemleri, yeterli test kapasitesi ve etkili, evrensel olarak mevcut bir aşı anahtar rol oynayacaktır. Ancak kimsenin geride kalmamasını sağlamak, sadece eşi görülmemiş kolektif bir yatırım değil, aynı zamanda çok farklı bir yaklaşım gerektirir.

Dünyanın dört bir yanındaki üniversitelerde ve şirketlerde araştırmacılar bir aşı geliştirmek için yarışıyor. Şu anki ilerleme ümit vericidir: 73 aşı adayı aktif olarak araştırılmaktadır veya klinik öncesinde geliştirilmektedir, beşi klinik çalışmalara girmiştir.

Kamu yatırımı

Bu muazzam çabalar, ancak ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri ve Salgın Hazırlık Yenilikleri Koalisyonu (CEPI) dahil olmak üzere önemli kamu yatırımları nedeniyle mümkündür. Kamu tarafından finanse edilen ve kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olan bu ikincisi, 2014-16 Batı Afrika Ebola salgını sonrasında salgınlar sırasında uygulanabilecek aşıların araştırılmasını ve geliştirilmesini sağlamak için kurulmuştur.

CEPI şimdiye kadar birden fazla devletten Covid-19 aşı gelişimi için hedeflenen 2 milyar dolarlık fonun 765 milyon dolarını aldı. ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Departmanı'nın bir parçası olan Biyomedikal İleri Araştırma ve Geliştirme Kurumu, Johnson & Johnson (450 milyon $) ve Moderna (483 milyon $) ile aşı geliştirme projelerine önemli ölçüde yatırım yaptı. Ve Avrupa Birliği, 4 Mayıs'ta yapılacak bir çevrimiçi taahhüt konferansında pandemi ile mücadele etmek için daha fazla kamu finansmanını harekete geçirmeyi planlıyor.

Ancak tek başına yatırım yeterli değildir. Başarılı olmak için, araştırma ve geliştirmeden erişime kadar tüm aşı-inovasyon sürecinin, kamu yararı hedeflerine ve metriklerine dayanan açık ve şeffaf katılım kuralları ile yönetilmesi gerekir. Bu da küresel ve ulusal kamu çıkarları arasında açık bir uyum gerektirecektir.

Görev odaklı yaklaşım

İlk, kritik adım, hem kamu hem de özel yatırımları açıkça tanımlanmış ortak bir hedefe ulaşmaya odaklayan misyon odaklı bir yaklaşım benimsemektir: küresel ölçekte hızla üretilebilen ve evrensel olarak ücretsiz erişilebilir hale getirilebilen etkili bir Covid-19 aşısı / aşıları geliştirilmesi. Bu amacın gerçekleştirilmesi, fikri mülkiyet (IP), fiyatlandırma ve  üretimle ilgili, ülkeler arasındaki rekabetten ziyade uluslararası işbirliğine ve dayanışmaya değer verecek şekilde tasarlanan ve uygulanan  sağlam kurallar gerektirecektir.

İkinci olarak, halk sağlığı üzerindeki etkisini en üst düzeye çıkarmak için inovasyon ekosistemi, ilerlemeleri hızlandırmak için kolektif zekayı kullanacak şekilde yönlendirilmelidir. Bilim ve tıbbi yenilikler, araştırmacılar bilgi alışverişinde bulunup paylaştıklarında gelişir ve ilerler, böylece birbirlerinin başarılarını ve başarısızlıklarını gerçek zamanlı olarak geliştirmelerini sağlar.

Ancak bugünün patentli bilimi bu modeli takip etmiyor. Bunun yerine, gizli rekabeti teşvik ediyor, zengin ülkelerde geniş kullanılabilirlik ve küresel halk sağlığı etkisi üzerinde düzenleyici onayı önceliklendiriyor ve teknolojik yayılmanın önündeki engelleri kaldırıyor. Ve  Kosta Rika'nın Dünya Sağlık Örgütü'ne önerdiği gibi gönüllü fikri mülkiyet havuzları yardımcı olabilir, ancak özel, kar amaçlı şirketlerin kritik teknolojiler ve veriler üzerinde kontrolü elinde tutmasına izin verildiği sürece, bunlar kamu yatırımlarıyla üretildiğinde bile etkisiz olma riski vardır.

Ayrıca, kolektif yönlendirme, en umut verici potansiyel aşıları seçmek ve sürdürmek için hayati önem taşımaktadır. Aksi takdirde, pazarlama yetkisi en uygun adaydan ziyade en iyi kaynaklara sahip adayda olabilir.

Kapasite ve altyapı

Üçüncüsü, ülkeler, özellikle gelişmekte olan ülkelerde, üretim kapasitelerini geliştirme ve destekleme konusunda liderlik etmelidir. Etkili bir Covid-19 aşısı muhtemelen 12-18 ay daha mevcut olmayacak olsa da, şimdi  milyarlarca dozu hızlı bir şekilde üretmek için gereken kamu ve özel kapasite ve altyapıyı hazır hale getirmek için birlikte çaba sarf etmek gerekiyor.

Hangi aşının en etkili olacağını henüz bilmediğimizden, bir dizi varlık ve teknolojiye yatırım yapmamız gerekebilir. Bu, ulusal ve bölgesel kalkınma bankaları, Dünya Bankası ve hayırsever vakıflar gibi kolektif, kamu yararına dayalı finansmanla desteklenen girişimci devletlerin yardımıyla aşılabilecek teknolojik ve finansal bir risk oluşturmaktadır.

Son olarak, başlangıçtan itibaren herhangi bir aşı geliştirme programına küresel, eşitlikçi ve uygun fiyatlı erişimin sağlanması için uygun koşullar oluşturulmalıdır. Bu, kamu yatırımlarının daha az bir dinleyici notu  veya basit bir piyasa yapıcı gibi ve daha çok kamu hedefleri tarafından yönlendirilen proaktif bir pazar şekillendirici gibi yapılandırılmasını sağlayacaktır .

Covid-19 aşılarının fiyatlandırılması, hem  gelişmelerine önemli halk katkısını hem de küresel sağlık krizinin aciliyetini ve büyüklüğünü yansıtmalıdır. İlke ve jenerik vaatlerin ötesine geçmeli ve aşıların kullanım noktasında serbest olmasını sağlayan somut koşullar  getirmeliyiz. Politika yapıcılar ayrıca  ülkelerin mevcut araç ve teknolojileri en iyi şekilde kullanmalarını sağlamak için zorunlu lisans kullanmayı düşünmelidir.

En önemlisi, yeni aşıların uygun hale geldiklerinde adil tahsisi ve eşit küresel erişimini sağlayan kolektif tedarik mekanizmalarına ihtiyacımız var. Öncelikli hedef, gelişmiş ekonomilerin küresel arzı tekelleştirmesini veya fakir ülkelerden gelen talebi arttırmasını önlemek olmalıdır.

Kamu yararı

Covid-19 krizi her zamankine benzer iş yaklaşımını dışlıyor. Ülkeler küresel bir ittifak, vaat edilen konferanslar, G20 toplantıları ve gelecek yıllık Dünya Sağlık Asamblesi çağrılarıyla pandemiye karşı toplu olarak harekete geçtiğinden, bu şansı kaçırmayı göze alamayız. Bu kolektif çabalar, tüm ortakları herkese hızla ücretsiz olarak erişilebilen etkili bir Covid-19 aşısı bulmak gibi kamu yararına dayalı olarak sağlık inovasyonuna yönelik uçtan uca bir yaklaşıma adayan açık ve uygulanabilir katılım kurallarını içermelidir.

Etkili ve evrensel olarak mevcut bir Covid-19 aşısı geliştirmek, yaşamımızın en kritik misyonlarından biridir. Her şeyden önce, başarının anahtarı olarak politika yapıcılar tarafından lanse edilen küresel kamu-özel sektör işbirliğinin kamu mallarının arzını veya özel kâr payını en üst düzeye çıkaracağı bir turnusol testidir.

Mariana Mazzucato ve Els Torreele, 29 Nisan 2020, Social Europe

(Mariana Mazzucato, yenilik ekonomisi ve kamu değeri profesörü ve University College London Yenilik ve Kamu Amaçlı Enstitüsü (IIPP) direktörü; Küresel Ekonomide Her Şeyin Değeri: Yapma ve Alma'nın yazarıdır (Allen Lane, 2019). Els Torreele, Médecins Sans Frontières Erişim Kampanyası'nın genel müdürüdür.)


Seçkin Deniz, 02.05.2020, Sonsuz Ark, Çeviri, Çeviri ve Yansımalar
Takip et: @Seckin_Deniz




Sonsuz Ark'tan
  1. Sonsuz Ark'ta yayınlanan yazılardan yazarları sorumludur. 
  2. Sonsuz Ark linki verilerek kısmen alıntı yapılabilir.
  3. Sonsuz Ark yayınları Sonsuz Ark Manifestosu'na aykırı yayın yapan sitelerde yayınlanamaz.

Hiç yorum yok :

Seçkin Deniz Twitter Akışı