14 Ağustos 2020 Cuma

SA8787/SD1779: Amerika'ya Acımak/ Amerikan Dünyasının Çöküşü

Sonsuz Ark/ Evrensel Çerçeveye Yolculuk

Sonsuz Ark'ın Notu:
Aşağıda çevirisini yayınladığımız analiz, düşünce kuruluşu The Atlantic'in Londra'dan yazan kıdemli yazarı Tom McTague'e aittir ve ABD'nin çöküşüne odaklanmaktadır. Analistin, çektiği üç boyutlu fotoğrafla, Avrupa ve ABD'den oluşan steril Batı dünyasının toplu bir şekilde çürüdüğünü görmemizi sağlaması ve "Önemli olan estetikse, ABD bugün geri kalanımızın istediği, kıskanacağı veya çoğalması gereken ülkeye benzemiyor." dedikten sonra teselli edici bir çaresizlikle gerçeği kabullenmesi ilgi çekicidir: "Amerika Birleşik Devletleri'nde dünya kendisini aşırı bir biçimde görüyor: daha şiddetli ve özgür, zengin ve bastırılmış, güzel ve çirkin. Dickens gibi dünya da Amerika'dan daha fazlasını bekliyor. Ancak le Carré'nin gözlemlediği gibi, bu aynı zamanda büyük ölçüde estetik bir şeydir; sert baktığımızda gördüklerimizden hoşlanmayız çünkü kendimizi görürüz."
Seçkin Deniz, 14.08.2020

The Decline of the American World
"Diğer ülkeler Amerika'dan nefret etmeye, Amerika'ya hayran olmaya ve Amerika'dan korkmaya alışkındır (bazen hepsi birden). Ama Amerika'ya acımak? Bu yeni."

John le Carré, kurgusal Sovyet köstebeği Bill Haydon için Tinker Tailor Soldier Spy'da (Bakınız; Köstebek filmi) “Amerika'dan çok nefret ediyordu” diye yazmıştı. Haydon'ın Britanya gizli servisinin merkezinde çifte ajan olarak çalıştığı ortaya çıkmıştı; ihaneti, İngiltere'ye değildi, Amerika'ya duyduğu kinle motive olmuştu. Haydon aceleyle, "Bu, her şey kadar estetik bir yargıdır," diye açıklamıştı bu durumu. "Elbette kısmen de ahlaki bir yargı."

Bunu, George Floyd'un öldürülmesiyle ilgili protesto ve şiddet sahnelerinin Amerika Birleşik Devletleri'ne ve ardından burada Avrupa'ya ve ötesine yayıldığını izlerken düşündüm. İlk başta her şey çok çirkin görünüyordu; protestoculara karşı öylesine nefret, şiddet ve ham, seyreltilmemiş önyargılar vardı ki. Amerika'nın güzelliği gitmiş gibiydi; iyimserlik, çekicilik ve birçoğumuzun gitme sebebi olan kolay teklifsizlik.


Bir anlamda, anın çirkinliğini yansıtmak, yapılması gereken basmakalıp bir gözlem gibi görünüyor. Yine de, dünyanın geri kalanının Amerika ile olan karmaşık ilişkisinin özüne iniyor. Tinker Tailor'da Haydon ilk başta ihanetini uzun bir siyasi özürle haklı çıkarmaya çalışır, ancak sonunda, kendisinin ve le Carré'nin kahramanı, usta casus George Smiley'in bildiği gibi, siyaset sadece kabuktur. Gerçek motivasyon bu kabuğun altında yatmaktadır: estetik, içgüdü. Haydon - üst sınıf, eğitimli, kültürlü, Avrupalı - Amerika'nın görünüşüne dayanamamıştı. Haydon ve gerçek dünyada ona benzeyen diğerleri için bu içgüdüsel tiksinti öylesine büyüktü ki onları Sovyetler Birliği'nin estetiğin çok ötesine geçen dehşet verici yönlerine karşı körleştirdi.

Le Carré’nin Amerikan karşıtlığının motivasyonlarına ilişkin düşünceleri - ABD hakkında kendi kararsız duygularına bağlı oldukları gibi - romanın ilk yayınlandığı 1974’te olduğu kadar bugün de geçerli. O zamanlar Richard Nixon'un olduğu yerde şimdi Donald Trump var, bu dünyanın Haydon'larının halihazırda hor gördükleri şeyin bir karikatürü: küstah, açgözlü, zengin ve suçlayıcı. Başkan ve First Lady'in şahsında, yanan şehirler ve ırk ayrımcılığı, polis vahşeti ve yoksulluk, dünyanın büyük bir kısmının sahip olduğu önyargıları doğrulayan, aynı zamanda kendi adaletsizliklerini, ikiyüzlülüklerini, ırkçılığı ve çirkinliğini gizlemek için yararlı bir araç olarak hizmet eden bir Amerika imgesi yayılıyor.

Bunun Amerika için benzersiz bir şekilde aşağılayıcı bir an olduğu hissinden kaçmak zor. Amerika Birleşik Devletleri'nin yarattığı dünya vatandaşları olarak, Amerika'dan nefret eden, Amerika'ya hayran kalan ve Amerika'dan (bazen aynı anda) korkanları dinlemeye alışkınız. Ama Amerika'ya acımak? Schadenfreude (Seçkin Deniz'in Notu: Schadenfreude, Almancada kötü olay, durum anlamına gelen “schade” kelimesiyle, sevinç anlamına gelen “freude” kelimesinin birleşmesinden ortaya çıkar ve  “başkalarının mutsuzluğundan, başına gelen kötü olaylardan mutlu olma durumu” anlamında kullanılır.) acı verici bir şekilde miyop olsa bile bu yeni. Önemli olan estetikse, ABD bugün geri kalanımızın istediği, kıskanacağı veya çoğalması gereken ülkeye benzemiyor.

Amerika'da kırılganlıkların yaşandığı daha önceki zamanlarda bile, Washington dünyada etkin bir şekilde hüküm sürdü. Amerika'nın karşılaştığı ahlaki veya stratejik zorluk ne olursa olsun, politik canlılığının ekonomik ve askeri güçle eşleştiğine dair bir his vardı; sistem ve demokrasi kültürü o kadar derin köklere sahipti ki her zaman kendini yenileyebilirdi. Sanki, kaputun altında başka aksaklıklar olsa bile Amerika fikri önemliydi, onu tahrik eden bir motor gibiydi. Şimdi, bir şeyler değişiyor gibi görünüyor. Amerika çökmüş görünüyor; birçok özelliği geri tepmişe benziyor. Dünya sahnesinde, Sovyetler Birliği'nin hiç sahip olmadığı bir silahla Amerikan üstünlüğüne meydan okumak için yeni bir güç (Çin) ortaya çıktı: karşılıklı ekonomik yıkım.

Çin, Sovyetler Birliği'nden farklı olarak, Batı kültürel ve dilbilimsel anlamsızlıktan oluşan ipek bir perde tarafından korunurken (henüz ABD ile aynı düzeyde olmasa da) bir ölçüde zenginlik, canlılık ve teknolojik ilerleme sunabilir. Eğer Amerika bir aile olsaydı, hayatını, hayatının herânını küresel bir halkın gözü önünde yaşayan Kardashian klanı olurdu; gelişleri ve gidişatları, kusurları ve çelişkileri, herkesin görebileceği açıklıktaydı. Bugün, dışarıdan bakıldığında, bir ailenin bu garip, işlevsiz, ancak oldukça başarılı sonradan görmeliği, bir tür büyük çaplı çöküş yaşıyormuş gibi görünüyor; o aileyi harika yapan şey, görünüşe göre artık onun çöküşünü önlemek için yeterli değil.

ABD - uluslar arasında benzersiz- geri kalanımızla birlikte bu varoluş mücadelesinin acısını çekmelidir. Amerika’nın yaşadığı drama hızla bizim dramamız olur. Amerika'da ilk protestolar patlak verdiğinde, Londra'da bir arkadaşımla buluşmaya giderken, 'Jordan 23' basketbol forması giyen bir gencin yanından geçtim; Bunu fark etmiştim çünkü eşim ve ben Netflix'te The Last Dance'ı izliyorduk; bir Amerikan yayın platformunda, bir Amerikan spor takımı ile ilgili bir belgeseldi bu. Arkadaşım gelirken grafiti gördüğünü söyledi: Nefes alamıyorum. O zamandan bu yana geçen haftalarda, protestocular Londra, Berlin, Paris, Auckland ve başka yerlerde Black Lives Matter'ı desteklemek için yürüdüler, bu da ABD'nin Batı dünyasının geri kalanında sahip olmaya devam ettiği olağanüstü kültürel tutumu yansıtıyor.

Londra'daki bir mitingde, İngiliz ağır siklet şampiyonu Anthony Joshua, diğer protestocularla birlikte Tupac'ın "Changes" şarkısının sözlerini kullandı. O kadar sarsıcı, güçlü ve Amerikalı olan sözcükler, yine de çok kolay tercüme edilebiliyordu ve görünüşe göre evrenseldi; Britanya polisinin büyük ölçüde silahsız olmasına ve çok az sayıda polis saldırısı olmasına rağmen. Floyd için ilk destek protestolarının ortaya çıkışından sonra, spot ışıkları burada, Avrupa'da içe döndü. Bristol'da eski bir köle tüccarının heykeli yıkılırken, Londra'da Winston Churchill'in heykellerinden biri ırkçı sözcüğüyle tahrip edildi. Belçika'da protestocular, Kongo'da soykırım yapan Belçika kralı II.Leopold'un heykellerini hedef aldı. Amerika'da kıvılcım yakılmış olabilir, ancak ulusal isyanlar nedeniyle küresel yangınlar canlılığını koruyor.

Amerika Birleşik Devletleri için bu kültürel hakimiyet hem muazzam bir güç hem de ince bir zayıflıktır. Çalışmak, iş kurmak ve kendini yenilemek için yetenekli yabancıları çekiyor, dünyayı olduğu gibi şekillendiriyor ve sürükleyüyor, çekim gücünden kaçamayanları etkiliyor ve çarpıtıyor. Ancak bu hakimiyetin bir bedeli vardır: Dünya Amerika'yı görebilir, ancak Amerika geriye bakamaz. Ve bugün, sergilenen çirkinlik Amerikan başkanı tarafından teskin edilmiyor, güçlendiriliyor.


ABD tarihinde yaşanan bu anın dünyanın geri kalanı tarafından nasıl görüldüğünü anlamak için, en güçlü iki liderinin yanı sıra eski İngiliz Başbakanı Tony Blair'in danışmanları da dahil olmak üzere, beş büyük Avrupa ülkesinden bir düzineden fazla üst düzey diplomat, hükümet yetkilisi, politikacı ve akademisyenle konuştum. Çoğunluğu adının yayınlanmaması şartıyla gerçekleşen bu konuşmalardan, Amerika'nın en yakın müttefiklerinin ne olacağından emin olmayan bir tür şaşkınlık içinde baktıkları bir resim ortaya çıktı. Etkili bir danışmanın bana söylediği gibi, bunun ne anlama geldiğine ve ne yapmaları gerektiğine dair büyük ölçüde endişe ve ortak bir duyguyla birbirine bağlı olan Amerika ve Batı bir şeye fin de siècle (Seçkin Deniz'in Notu: Fin de siècle, "yüzyılın sonu" anlamına gelen Fransızca bir terimdir, tipik olarak hem yüzyılın benzer İngilizce deyim dönüşünün anlamını kapsayan hem de bir dönemin kapanışına ve diğerinin başlangıcına gönderme yapan bir terimdir. Bu terim tipik olarak 19. yüzyılın sonunu ifade etmek için kullanılır) yaklaşıyor. “Ân gebe,” dedi bu danışman. “Ancak neye gebe olduğunu bilmiyoruz.”

Bugünün sarsıntıları emsalsiz değildir, -konuştuğum birçok kişi daha önceki protestolar ve ayaklanmalara ya da Amerika’nın 2003’teki Irak Savaşı’ndan (elbette İngiltere ve diğer Avrupa ülkeleri tarafından desteklenen bir savaş) sonra azalan protestolara bulundu- ancak son olayların ve modern güçlerin bir araya gelmesi mevcut sorunu özellikle tehlikeli hale getirmiştir. Geçtiğimiz haftalarda yaşanan sokak protestoları, şiddet ve ırkçılık, COVID-19 salgınıyla ülkenin kurumsal başarısızlıklarının ifşâ edildiği anda patlak verdi, aşılamaz görünen partizan ayrışmalarla pekiştirildi ve bu da şu anda Amerikan makinesinin şu ana kadar dokunulmamış, federal kurumlarına, diplomatik hizmetlerine ve siviller ile ordu arasındaki ilişkiyi destekleyen geleneksel normlardan oluşan parçalarına bile bulaşıyor. Bütün bunlar, modern Amerikan tarihinin en kaotik, nefret edilen ve saygısız başkanının ilk döneminin son yılında oluyor.

Elbette, bütün bunların  sorumluluğu tamamen Trump’a yüklenemez; aslında, konuştuğum kişilerden bazıları, Trump'ın bu eğilimlerin birçoğunun mirasçısı ve hatta faydalanıcısı olduğunu söylediler,  alaycı, ahlaksız 'yang'dan Barack Obama’nın ilk döneminde Pax Americana sonrası 'yin'e; bu, 11 Eylül'den sonra ABD'nin Irak'a girmesinin sonucuydu. (Seçkin Deniz'in Notu: Yin ve Yang evrenin ve doğanın işleyiş düzeneklerini anlatan bir öğretidir. İnsanlık tarihinin bilinen tüm bilgi ve dini kaynaklarının üzerinde etkisi olmuştur. Evrenin dinamiğini karşıt kutuplarla açıklar. Çince’de Yin, gölgeli veya karanlık taraf, Yang ise güneşli veya aydınlık taraf demektir. Çin felsefesinde ise Yin – Yang; karanlık ve aydınlık, negatif ve pozitif gibi anlamlara gelir. ) Blair ve diğerleri, Beyaz Saray'da kim olursa olsun Amerikan gücünün olağanüstü derinliğine ve Çin, Avrupa ve diğer jeopolitik rakiplerin karşılaştığı yapısal sorunlara hızlıca değindiler.

Bununla birlikte, konuştuğum kişilerin çoğu, Trump'ın liderliğinin bu akımları - göreli ekonomik gerileme, Çin'in yükselişi, büyük güç politikalarının yeniden ortaya çıkması ve manevi bir birlik olarak Batı'nın gerileme baskısına paralel olarak- daha önce hayal bile edilemeyecek bir şekilde ve bir hızda doruğa çıkardığı konusunda çok netlerdi.

Trump'ın neredeyse dört yıllık başkanlığından sonra, Avrupalı diplomatlar, yetkililer ve politikacılar çeşitli derecelerde şok oldular, dehşete düştüler ve korktular. Başkanın içgüdülerini yumuşatamayan ve liderliğinden tiksinme sinyalleri vermekten başka strateji geliştiremediler, bana "Trump kaynaklı koma" olarak tanımladıkları şeye kilitlendiler. Aynı zamanda Amerikan gücüne ve liderliğine bir alternatif sunamadılar ve hem Trump hem de başkanlık yarışında Demokrat rakibi Joe Biden ile ilgili Avrupa'da bağımsız politikalar, Çin'den gelen stratejik tehdit ve İran saldırganlığıyla mücadele ihtiyacı gibi tutarlı bazı temel şikayetlere pek bir yanıt veremediler. Hemen hemen hepsini birleştiren şey, Amerika’nın dünyadaki yerinin ve prestijinin artık yerli, epidemiyolojik, ekonomik ve politik güçlerin aniden bir araya gelmesiyle doğrudan saldırıya uğradığı duygusudur.

Irak Savaşı sırasında Birleşmiş Milletler'de görev yapan ve şu anda Paris merkezli düşünce kuruluşu Montaigne'de özel danışman olarak çalışan eski Fransız Suriye büyükelçisi Michel Duclos bana Amerikan prestijinin şimdiye kadar ki en düşük seviyesine 2004'te Bağdat yakınlarındaki Ebu Garip cezaevindeki işkence ve tacizin ifşası ile indiğini söyledi ve "Bugün çok daha kötü" dedi. Duclos'a göre, şimdi her şeyi farklı kılan, Amerika Birleşik Devletlerindeki iç ayrışmanın boyutu ve Beyaz Saray'daki liderlik eksikliğidir. Duclos, "ABD'nin neredeyse sınırsız bir toparlanma yeteneğine sahip olduğu düşüncesine sahibiz" dedi. "İlk defa bazı şüphelerim var."

Tinker Tailor Soldier Spy'da, Smiley, Haydon’un Batı'nın ahlaksızlığına ve açgözlülüğüne yönelik uzun, sarsıcı saldırılarını sabırla dinler. Le Carré, "Smiley başka durumlarda anlatılanların çoğunu kabul edebilirdi." diye yazmıştı. "Onu yabancılaştıran müzikten ziyade tondu.”

Dünya ABD'yi seyrederken, bu kadar içgüdüsel bir tepkiye neden olan ton mu yoksa müzik mi? Estetik bir şey mi, başka bir deyişle, dış politikasının içeriği veya adaletsizlik ölçüsünden ziyade, Trump'ın temsil ettiği her şeye içgüdüsel bir tepki mi? Avrupa'daki protestolar, Çin'de Uygur Müslümanlarının kitlesel olarak hapsedilmesine, Hong Kong'da demokrasinin sürekli olarak bastırılmasına ve Rusya'nın Kırım'ı ilhak etmesine ya da  Orta Doğu'da İran, Suriye veya Suudi Arabistan gibi cani rejimlere karşı olamaz mı?? Konuştuğum pek çok kişinin söylediği gibi, Floyd’un öldürülmesi ve Trump’ın buna cevabı ile dünyadaki Amerikan gücünün yanlış ve adaletsiz olan her şey için metafor haline gelmesi değil mi?

Eğer bu doğruysa, ABD'ye yönelik tiksinti, bir Avrupalı liderin kıdemli bir danışmanının sözleriyle, "performans sanatı olarak siyaset" in bir başka hamlesi midir; sembolik bir meydan okuma eylemi midir? Amerika'nın emperyal varlıklarının, imparatorluğun temsil ettiği değerlere karşı olduklarını göstermek için mecazi olarak diz çöktüğüne mi tanık oluyor muyuz?

Ne de olsa dünya daha önce, Vietnam ve Irak, dünya ticareti ve iklim değişikliği gibi konularda Amerikan politikasının müziğine karşı çıkmıştı. Hatta zaman zaman ton ve müzik, ABD dışında geniş çapta alay edilen, aşağılanan ve muhalif olunan George W. Bush döneminde olduğu gibi, Amerika’nın en yakın müttefiklerini yabancılaştırmak için bir araya gelmişti. Ancak o dönemdeki muhalefet hiçbir zaman bugün olduğu ölçüde olmadı; Hatırlayın, o zaman muhalefette olan genç Angela Merkel'di, 2003'te The Washington Post'ta "Schröder Bütün Almanları Temsilen Konuşmuyor" başlıklı bir yazı yazarak, Almanya'nın Irak'taki savaşa muhalefetine rağmen partisinin Amerika Birleşik Devletleri ile devam eden ittifakına işaret ediyordu.

Açıkça söylemek gerekirse, Trump benzersizdir. Bush, en temel düzeyde, 'bunun bir Batı şarkısı olduğu ve sözlerin Washington'da bestelenmesi gerektiği' şeklindeki ana fikirden asla vazgeçmedi. Trump bugün birleştirici müzik duymuyor; sadece kişisel çıkarların sıkıcı ritmini duyuyor.

Özel görüşmelerimde adını vermek istemeyen Avrupalı ​​bir liderin kıdemli bir danışmanı, bana, daha önce tamamen 'saf-naif' (naïveté) olduğu için reddedilen, Amerika'nın özgür dünyanın liderliğine, "Amerikan Rüyası" nosyonuna ve diğer klişelere karşı Avrupa'daki kendini beğenmişliğin, Trump'ın kinizmiyle (alaycılıyla) birdenbire açığa çıktığını söyledi. Danışman, naïveté bir kez ortadan kaldırıldıktan sonra, bunun "çoğunun fark ettiğinden daha güçlü ve organize edici bir güç" olduğunu görebileceğini söyledi. Bu okumaya göre, çürüme, Obama ile başladı ve Amerikan düşüncesinin terk edilmesi ile dünya tarihinde bir kırılmaya işaret eden alaycı Trump ile doruğa ulaştı. Yine de Amerika artık ahlaki üstünlüğüne inanmıyorsa, ahlaki denklik dışında kalan nedir?

Sanki Trump, en ateşli eleştirmenleri tarafından Amerika'ya yöneltilen bazı suçlamaları - bu iddialar doğru olmasa bile - onaylıyor gibiydi. İngiliz tarihçi Andrew Roberts ve diğerleri, örneğin, le Carré’nin romanlarında Amerikan karşıtlığının bir damarı olduğunu ve ifadesini incelemeye dayanmayan ahlaki bir denklikte bulduğunu belirtmişlerdir. Le Carré, Tinker Tailor'da okuyucuyu geçmişte Smiley'in Rus gizli servisinin gelecekteki başkanını işe almaya çalıştığı bir ana geri götürür. "Bak," der Smiley, Rus'a, "Yaşlı adam olmaya başladık ve hayatımızı birbirimizin sistemlerindeki zayıflıkları arayarak geçirdik. Batılı değerlerimizi görebildiğiniz gibi Doğu değerlerini de görebiliyorum... Sizin tarafınızda da benimki kadar az değer olduğunu fark etmenin zamanı gelmedi mi?"

Meslektaşım Anne Applebaum'un da gösterdiği gibi, Sovyetler Birliği kıtlık, terör ve milyonlarca insanın topluca katledilmesinden sorumlu. Amerika’nın son zamanlardaki kusurları ne olursa olsun, pratik ve ahlaki olarak bu dehşetle kıyaslanamazlar. Bugün, Pekin'in vatandaşlarını kitlesel olarak gözetleyerek denetlemesi ve bir etnik azınlık grubunu neredeyse toplu halde hapsettiği için aynı şey Çin için de söylenebilir. Ve her şeye rağmen bu ahlaki denklik iddiası artık yabancı bir alaycının attığı iftira değil, Amerika Birleşik Devletleri başkanının görüşüydü. 2017'de Fox News'de Bill O'Reilly ile yaptığı röportajda, Trump'tan Putin'e olanilgisini açıklaması istendi, Trump, Rus devlet başkanının ülkesine liderlik ettiğini ve İslamcı terörizme karşı mücadelesi ile ilgili olağan genellemelerle yanıt verdi, O’Reilly araya girerek, "Putin bir katil." dedi. Trump daha sonra cevap verdi: “Çok sayıda katil var. Bir sürü katilimiz var. Ne, ülkemizin bu kadar masum olduğunu mu düşünüyorsun? " (Başkan olmadan önce Trump, Çin'in demokrasi yanlısı Tiananmen Meydanı protestolarını şiddetle bastırmada gösterdiği gücünü de övmüştü.)

Böylesi bir alaycılık -tüm toplumların yozlaştığını ve kendine hizmet ettiğini- daha önce U.S. Today tarafından tamamen reddedilmişti; uluslararası ilişkiler, Amerika Birleşik Devletleri için bir işlem pazarlığından biraz daha fazlasıdır ve güçtür - idealler, tarih ya da ittifaklar değil - para birimidir.

İroni şu ki, ahlaki açıdan eşdeğer olan bu küreselleşmiş dünya düzeni, demokratik ulus-devletlerin "özgür dünyası" na dair naif kavramlardan sıyrılmış, ayna imajını, son birkaç yıldır gördüğümüz ırkçılığa karşı uluslararasılaşmış ulus-sonrası haftalarca süren sokak protestolarında bulmasıdır. Göstericiler, her ikisinin de kendi ırksal bölünmeleri ve taciz geçmişi olan Avustralya ve Yeni Zelanda'da, ayrıca her biri sömürgecilik ve süregelen ırk ve sınıf ayrımı geçmişleri olan İngiltere ve Fransa'da yürüdüler. The Washington Post'tan Ishaan Tharoor'un belirttiği gibi, Belçikalı yetkililerin tarihin en iğrenç sömürge suçlarından bazılarından sorumlu olan kişinin heykelini indirmek için Minneapolis'te siyah bir adamın ölümünü kullanması dikkat çekicidir.

Özellikle Avrupa için, ABD'nin (kültürel, ekonomik ve askeri açıdan) süregelen hakimiyeti, temel gerçeklik olmaya devam ediyor. Konuştuğum kişilerden bazıları, sadece bir tür seçici körlükle yaşayanların sadece protestocular olmadığını, herhangi bir demokratik beklentiye boyun eğmeyi reddederken Trump'ı da aşan, Amerikan korumasını isteyen Avrupalı ​​liderler olduğunu söyledi. Avrupalı ​​bir liderin danışmanlarından biri bana "[Trump'ın] yönetimi çok uzun oldu ve yeterli hareket olmadı" dedi. Şu anda, Avrupa'nın stratejisinin kapsamı, Trump'ı beklemek ve onun görevden ayrıldıktan sonra hayatın önceki "kurallara dayalı" uluslararası düzene dönmesini ummak gibi görünüyor. Ancak Londra ve Paris'te durumun böyle olamayacağına dair artan bir kabul var; temel ve kalıcı bir değişim yaşandı.

Konuştuğum kişiler, kendilerine göre, başkanlığının belirli sorunları arasında, düzeltilebilir yapısal olanları Trump'ın şiddetlendirdiği ve çözülmesi çok daha zor olanlara neden olduğuna dair endişelerini örtük veya açık bir şekilde paylaştılar. Hemen hemen konuştuğum herkes, Trump başkanlığının sadece ABD için değil, dünyanın kendisi için bir dönüm noktası olduğu konusunda hemfikirdi: Bu, geri alınamayacak bir şeydi. Bir zamanlar söylenen sözler söylenmemiş hale getirilemez; görülen görüntüler görünmez olamazdı.

Görüştüğüm kişilerin çoğu için acil endişe, Amerikan kapasitesindeki açık boşluktu. King’s College London'da savaş araştırmaları profesörü olan Lawrence Freedman, Amerikan gücüne ait kurumların "hırpalanmış" olduğunu söyledi. Sağlık sistemi düşe kalka mücadele ediyordu, belediyeler mali açıdan iflas etmişlerdi ve polis ve ordunun ötesinde, devletin sağlığına çok az dikkat ediliyordu. Hepsinden kötüsü, "Bunu nasıl düzelteceklerini bilmiyorlar" dedi.

Aslında, pek çok yabancı gözlemci, içteki ayrışmaların Washington’un yurtdışındaki gücünü koruma ve yansıtma yeteneğini etkilemesinden endişeleniyorlar. "Bu toplumsal sorunların ülkenin toparlanma ve karşılaştığı uluslararası zorluklarla başa çıkma kapasitesini etkileyeceği bir gün olacak mı?" dedi Duclos, "Bu artık sorulması meşru bir soru."

Eylül ayında yapılacak G7 zirvesi konusundaki kafa karışıklığını ele alın. Trump, Çin'e karşı bir güç birliği oluşturmak amacıyla, özellikle Rusya ve Hindistan da dahil olmak üzere grubu genişletmeye çalıştı. Ancak bu İngiltere ve Kanada tarafından reddedildi ve Merkel salgın sırasında yüz yüze görüşmeyi reddetti. (Perde arkasında, Fransa çitleri tamir etmeye çalışıyor; bir süper güce böyle davranılması beklenmiyordu.) “Bu [Trump'ın] gösterisi olacaktı ve insanlar onunla ilişkilendirilmek istemiyorlardı," dedi Freedman.

Ancak ABD daha önce de bu duruma düşmüştü ve Büyük Buhran'dan Vietnam'a, Watergate'e kadar toparlama yeteneğini göstermişti. Bununla birlikte, o anlarda, güçlü insanlar Beyaz Saray'ı işgal ettiler; kusurlu, bazen yozlaşmış, bazen de suçlu, ama hepsi Amerika'nın dünyadaki benzersiz rolünden eminlerdi.

Avrupalı bir büyükelçi bana Trump'ın Amerika'nın çöküşünün bir simgesi olduğunu söyledi. Adının yazılmasını istemeyen diplomat, "Trump'ı seçmek, küreselleşen dünyaya çok başarılı bir şekilde uyum sağlamamanın bir yoludur" dedi. Bu, ABD'nin diğer büyük güçleri aşağıya doğru takip ettiğinin bir işaretidir, Biden'ın (yeni koronavirüs için en savunmasız popülasyonlar arasında olduğu için kalabalıklardan korunması gereken bir yetmişlik-septuagenaryan) yalnızca daha fazla gösterdiği bir şey. Bu büyükelçi, "Bu, yeni ABD'de çok sağlıklı olmayan kalıcı bir unsur olduğunu gösteriyor" dedi.

Duclos kabul ediyor: “18. yüzyılda Hollanda egemen küresel güçtü. Bugün başarılı bir ülke, ama güçlerini kaybettiler. Bir dereceye kadar İngiltere ve Fransa, Hollanda olma yolunda ve ABD de İngiltere ve Fransa olma yolunda.” Avrasya'nın Şafağı -The Dawn of Eurasia adlı kitabında Çin'in gücünün yükselişini inceleyen Portekiz'in eski Avrupa bakanı Bruno Maceas bana, “Amerikan İmparatorluğu'nun çöküşü belli; sadece neyin onun yerini alacağını anlamaya çalışıyoruz.” dedi.

Herkes ikna olmuş değil. Örneğin Blair bana, Amerika’nın dünyanın önde gelen gücü olma özelliğinin sona erdiği zamanın geldiğini iddia eden herhangi bir analize şüpheyle yaklaştığını söyledi. "İnsanların Başkan Trump'ın kişisel tarzı hakkında ne düşündükleri ile politikanın özü hakkında ne düşündükleri arasında her zaman uluslararası ilişkilerde ayrım yapmalısınız" dedi; diğer bir deyişle estetik ve altında yatan gerçek.

Blair, Amerikan düşüşü fikrine üç "çok büyük itiraz"da bulundu. İlk olarak, Trump’ın dış politikasının özüne göründüğünden daha fazla destek olduğunu söyledi. Avrupa'nın savunma harcamaları konusunda "oyununu geliştirme" ihtiyacını, Amerika'nın Çin'in ticari uygulamalarını masaya koyma istekliliğini ve Trump'ın Orta Doğu'da İran'a karşı baskısını ifade etti. İkincisi, Blair, ekonomisinin ve siyasi sisteminin gücü nedeniyle, mevcut zorluklar ne olursa olsun, Amerika Birleşik Devletleri'nin olağanüstü derecede dirençli olmaya devam ettiğini savundu. Eski İngiliz liderine göre son bir itiraz, Çin'in küresel her şeyi yapabilme gücünün veya setkisinin abartılmaması gerektiğidir.

(Kararlı bir Amerikan hayranı olan) Blair yine de ABD’nin uzun vadeli yapısal gücünün acil zorlukları en aza indirmediğini vurguladı. "Avrupa'daki birçok siyasi liderin Amerika'da büyüyen izolasyonculuk ve ittifaklara kayıtsızlık gibi gelişmelerden dehşete kapıldığını söylemenin adil olduğunu düşünüyorum" dedi. "Ama sanırım Amerika'nın kendi çıkarları doğrultusunda yeniden ilişki kurmaya karar vereceği bir zaman gelecek, bu yüzden Amerika'nın sonunda bunun kişisel çıkarını ortak çıkarların gerisine düşürmek olmadığını anlayacağı konusunda iyimserim; bu başkalarıyla ortaklaşa hareket ederek kendi çıkarlarınızı desteklediğiniz anlayışıdır."

"Şu anda durumu küçültmüyorum," diye devam etti Blair, "ama o Amerikan gücünü bir arada tutan derin, yapısal şeyleri görmezden gelme konusunda gerçekten dikkatli olmalısınız."

Nihayetinde, Amerikan içe dönüşünün ve bölünmelerin yaşandığı bu anda bile, yörüngesindeki çoğu ülke için, dünyanın tek süper gücü olma rolünden çekilse bile, liderliğinin gerçekçi bir alternatifi yoktur. Trump, Amerika Birleşik Devletleri'ni İran'la yapılan nükleer anlaşmadan çektiğinde, Avrupa'nın üç büyük ülkesi - İngiltere, Fransa ve Almanya - bu antlaşmayı hayatta tutmaya çalışırken çok az başarı gösterdiler. Amerikan mali ve askeri gücü, onların birleşik güçleri ile ilgisizdi.  Obama döneminde, İngiltere ve Fransa ancak Amerikan yardımıyla Libya'ya müdahale edebildi. Amerika’nın Batılı müttefikleri, hem yalnız kalmak isteyen hem de ebeveynleri tarafından kulübe bırakılmak için bağıran gençler gibi; Amerika’nın Batılı müttefikleri her şeye sahip olmak istiyor.

Gerçek şu ki, bir Amerikan dünyasında yaşıyoruz ve Amerika'nın gücü yavaş yavaş azalsa bile bu dünyada yaşamaya devam edeceğiz. Bir ölçüde, henüz başkan olmadığı zamanlarda Obama'nın Brandenburg Kapısı'ndaki konuşmasını dinlemesi için on binlerce insanı gönderen Avrupa ile küresel bir salgının zirvesinde on binlerce kişiyi George Floyd'a adalet için Avrupa başkentlerine dolduran Avrupa ile aynıdır; bu, Amerika'ya takıntılı ve onun egemenliğinde olan uluslararası bir topluluktur. Amerika'da bir payı varmış gibi hissettiriyor, çünkü anayasal olarak böyle olmasa bile payı var.

Bu ABD için benzersiz bir aşağılanma anıysa, aynı zamanda, tanımı gereği, Avrupa için benzersiz şekilde aşağılayıcı bir andır. Kıtanın büyük ülkelerinin her biri, siyasi irade göstermesi halinde Amerikan gücünden kopma özgürlüğüne sahiptir, ancak liderlikte bir değişiklik umarken sembolik muhalefet sunmayı tercih etmektedirler. Bazı açılardan, Avrupa'nın 2016'dan bu yana tepkisi neredeyse Trump'ın Amerikan prestijine verdiği zarar kadar üzücü oldu.

Winston Churchill, 1946'da ünlü Demir Perde konuşmasını yapmak için Missouri/Fulton'a geldiğinde, Amerika Birleşik Devletleri'nin gücü ortadaydı. ABD, dünyayı yok edecek silahlara, ordunun onu kontrol etme gücüne ve daha da zenginleşmeye devam edecek olan bir ekonomiye sahipti. Churchill konuşmasına bir uyarıyla başladı: “Birleşik Devletler şu anda dünya gücünün zirvesinde duruyor. Bu, Amerikan demokrasisi için ciddi bir andır. Çünkü iktidardaki önceliğe, geleceğe yönelik hayranlık uyandıran bir hesap verebilirlik de katılıyor. Etrafınıza bakarsanız, sadece görevini yerine getirme duygusunu hissetmekle kalmaz, aynı zamanda bu başarı seviyesinin altına düşmemek için endişelenmeniz gerektiğini anlarsınız."

Amerika’nın sorunu dünyanın geri kalanının başarılarının altına düştüğünü görebilmesidir. Şimdiki gibi anlarda, ABD eleştirmenlerinin dışarıdan yönelttiği eleştirilerin bazılarına itiraz etmek zordur: telafi edilemez bir şekilde artan ırkçılık veya yoksulluk ve şiddet, polis vahşeti ve silahlar karşısında aşırı derecede kararsızdır. Doğrular ve yanlışlar, ülkenin kendisi olsa bile, bu ikilemde özellikle karmaşık görünmüyor.


Yine de bu, kendi liderinin hepimizin inandıracağı gibi, Rusya ya da Çin olmayan bir ulus. İlk olarak, Moskova ve Pekin'de bu kadar çok sayıda ve bu kadar şiddetli protesto yapmak mümkün olmazdı. Avrupa açısından bakıldığında, enerjinin, hitabetin ve ahlaki otoritenin bir kez daha aşağıdan fışkırdığını görmek de çarpıcı; bu, Amerika'nın güzelliği, çirkinliği değil. Bir Atlanta rapçisinin bir basın toplantısında yaptığı konuşmayı veya bir Houston polis şefinin protestoculardan oluşan bir kalabalığa yaptığı konuşmayı dinlemek, aklıma gelen neredeyse tüm Avrupalı ​​politikacılardan daha başarılı, güçlü ve anlamlı bir konuşmacıyı izlemektir. Bugün farklı olan şey, Başkan veya onun yerine geçmek isteyen Demokrat aday için aynı şeyin söylenemeyeceğidir.

Dahası, Amerika'da bariz ırkçılık olduğu kadar, Avrupa'da ince, derin ve yaygın bir önyargı var, bu da onun başarısızlıklarının daha az belirgin olabileceği ama daha az yaygın olmadığı anlamına geliyor. Siyahların ve etnik azınlıkların başarı ve ilerleme fırsatlarının Avrupa'da mı yoksa Amerika'da mı en fazla olduğu sorulabilir. Avrupa Parlamentosunun (veya hemen hemen tüm Avrupa medya kuruluşlarının, hukuk bürosunun veya şirket yönetim kurulunun) yapısına hızlı bir bakış, bunun geride kaldığına inanmaya meyilli herkes için üzücü. Amerika'da yaşayan bir arkadaşımın bana söylediği gibi, ABD'yi Trump olsun ya da olmasın bir arada tutan çok fazla tutkal var.

Amerika tarihi boyunca, birçok krize ve birçok küçük düşürücü kişiye maruz kaldı. Le Carré, Amerika Birleşik Devletleri'nin dışarıdan, kısmen dehşete düşmüş, kısmen takıntılı olarak izleyenlerin kafasını karıştırmayı başaran, birbiriyle çelişen duyguların derinliklerine dalmış olanlardan sadece biri. Örneğin Charles Dickens, American Notes adlı seyahat kitabında, ülke çapındaki maceralarında gördüklerinin çoğundan duyduğu nefreti hatırlıyor. "Dickens Amerikalılarla ne kadar uzun süre vakit geçirdiyse, Amerikalıların yeterince İngiliz olmadığını o kadar çok anladı."

Dickens: An Innocent Abroad adlı kitabın yazarı Profesör Jerome Meckier, 2012'de BBC'ye verdiği demeçte, "Onları zorba, övünen, kaba, hoyrat, duyarsız ve her şeyden önce açgözlü bulmaya başladı." Diğer bir deyişle; yine estetik. Dickens bir mektupta duygularını şöyle özetlemişti: “Hayal kırıklığına uğradım. Bu benim hayal ettiğim cumhuriyet değil.

Dickens, le Carré gibi, Amerika’nın dünya üzerindeki benzersiz hakimiyetini ve asla, iyi ya da kötü, insanların ne olduğuna dair hayal gücüyle yaşayamayacağı temel gerçekliğini yakaladı. Bugün seyrederken irkiliyor, ama bakmayı bırakamıyor. Amerika Birleşik Devletleri'nde dünya kendisini aşırı bir biçimde görüyor: daha şiddetli ve özgür, zengin ve bastırılmış, güzel ve çirkin. Dickens gibi dünya da Amerika'dan daha fazlasını bekliyor. Ancak le Carré'nin gözlemlediği gibi, bu aynı zamanda büyük ölçüde estetik bir şeydir; sert baktığımızda gördüklerimizden hoşlanmayız çünkü kendimizi görürüz.

Tom McTague, 24 Haziran 2020, The Atlantic

(Tom McTague, The Atlantic'in Londra merkezli kıdemli bir yazarıdır.)


Seçkin Deniz, 14.08.2020, Sonsuz Ark, Çeviri, Çeviri ve Yansımalar


Sonsuz Ark'tan
  1. Sonsuz Ark'ta yayınlanan yazılardan yazarları sorumludur. 
  2. Sonsuz Ark linki verilerek kısmen alıntı yapılabilir.
  3. Sonsuz Ark yayınları Sonsuz Ark manifestosuna aykırı yayın yapan sitelerde yayınlanamaz.
  4. Sonsuz Ark Yayınlarının Kullanımına İlişkin Önemli Duyuru için lütfen tıklayınız.

Hiç yorum yok :

Seçkin Deniz Twitter Akışı