1 Mayıs 2021 Cumartesi

SA9175/SD2044: Avrupa Birliği ve Küresel Yönetişim (Stratejik Pusula)

Sonsuz Ark/ Evrensel Çerçeveye Yolculuk

Sonsuz Ark'ın Notu:
Çevirisini yayınladığımız analiz, İtalya Avrupa Federalist Hareketi'nin eski başkanı, The Ventotene Lighthouse: Federalist Journal for World Citizenship'in editörü, Pavia Üniversitesi'nde uluslararası politik ekonomi profesörü Guido Montani'ye aittir ve Avrupa Birliği'nin yeni dış politikasının nasıl olması gerektiğine odaklanmaktadır. Yazarın "Avrupa'nın kendisini büyük bir teknolojik güce layık nükleer silahlar dahil askeri silahlarla donatması ve milliyetçilik ideolojisini kabul etmesi gerekir; kısaca Avrupa 'ulus devleti' haline gelmelidir." şeklindeki ütopik temel düşüncesinin etrafında gezinerek önerdiği dış politika nettir: "Avrupa dış politikası, AB'yi bir süper güce dönüştürmemeli, bunun yerine büyük güçler arasındaki çatışmaları kışkırtmalıdır." Analizin diğer ayrıntıları da dikkate değer bir stratejik değişikliği yansıtmaktadır. Türkiye, genişletmeye devam ettiği hareket alanı ile Avrupa Birliği'ni tedirgin etmektedir, ancak Avrupa Birliği tedirginlik yerine Türkiye ile çatışmamayı seçmiştir; bu seçimin de Türkiye ile ABD, Türkiye ile Rusya, Türkiye ile Çin arasındaki çatışmaları kışkırtmayı amaçladığı unutulmamalıdır.
Seçkin Deniz, 01.05.2021


The European Union and global governance
"AB’nin stratejik hırsı sadece büyük güçler arasında kendisine bir yer açmak değil, küresel yönetimi yeniden şekillendirmek olmalıdır."

Avrupa Birliği Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü ve Portekiz başkanlığı tarafından Şubat ayında düzenlenen bir konferansla AB, dış politikasının ana hedefleri ve bunların gerçekleştirilmesi için araçlarla ilgili kamuya açık bir tartışma başlattı. Ortaya çıkan "Stratejik Pusula" nın 2022'nin ilk yarısında benimsenmesi bekleniyor.

Etkili siyasi özneler bir standardın arkasında birleşmelidir; Birinci dünya savaşının sonunda Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyetler Birliği'nde olduğu gibi, ilki (ABD), "demokrasi için güvenli" bir dünya inşa etmeye çalışırken, ikincisi (Rusya) küresel bir sosyalist devrime öncülük etmişti. AB, Westfalyan sisteme dayanan eski savaş sonrası uluslararası düzenin temsil ettiği uçsuz bucaksız okyanusta sadece gezinmeye kalkışırsa, diğer dünya güçlerinin etkisi altında kalacaktır.

Bu, Stratejik Pusula hakkındaki ilk yorumlarla doğrulandı; daha çok Avrupa vatandaşları ve dünyanın geri kalanı için barışçıl bir gelecek inşa etmekten çok hayatta kalmanın yollarına odaklandı. Avrupa dış politikası, AB'yi bir süper güce dönüştürmemeli, bunun yerine büyük güçler arasındaki çatışmaları kışkırtmalıdır.

Ve dış politika askeri araçlara odaklanırsa, barış ve savaş, biz ve onlar, dostlar ve düşmanlar arasındaki seçimle karşı karşıya kalmaya devam edeceğiz. Milliyetçilik, askeri güce dayalı bir siyasetin kaçınılmaz ideolojik tamamlayıcısıdır.

Çok Kutuplu Sistem

Uluslararası politika artık iki eski süper güç tarafından yönetilmiyor. İki kutuplu dünya düzeni sona erdi ve onun yerine çok kutuplu bir sistem gelişigüzel bir şekilde ortaya çıkıyor ve Çin, Hindistan, Brezilya ve Avustralya gibi büyük yeni oyuncular sahneye çıkıyor.

Bununla birlikte eski güçler, Westfalyan egemen devletler olarak hareket etmeye devam ediyorlar: Diğerlerini potansiyel düşman olarak görüyorlar, ancak küresel üretim ve mal, her şeyin birbirine bağlı olduğu hizmetlerin ve insanların dolaşım sistemini zayıflatmamak için herhangi bir çatışmayı düşük anahtar olarak tutmak zorunda kalıyorlar.. Günümüzün küreselleşmiş ekonomisinin alternatifi izolasyon ve yoksulluktur (Kuzey Kore'yi düşünün).

Pandemi, bu çelişkiyi ön plana çıkardı: Aşıların geliştirilmesi ve dağıtılmasına dahil olan yoğun uluslararası bilimsel ve teknolojik işbirliğinin kanıtladığı gibi, sağlamlaştırılmış insan ve ekonomik bağlar aşı milliyetçiliğine galip geldi ve şimdi insanlığın ortak bir yararı olarak görülüyor. Nihayetinde, barışçıl uluslararası işbirliği hedefine - Donald Trump, Vladimir Putin ve Jair Bolsonaro gibi, Xi Jinping olmasa da- egemenlikçi dünya liderleri tarafından meydan okunsa da, küresel ekonomik sistem ayakta kalmaktadır. Ancak bu, çeşitli devletlerin, barışa ve çevreye yönelik küresel tehditlerin üstesinden gelmekten çok, kendi vatandaşlarının yararına kaslarını esnetme fırsatı olarak gördükleri küresel zirvelerde sözlü sürtüşmeler ve uyduruk nesirlerin ortasında, sürekli bir belirsizlik içinde kalıyor.

Böylelikle çok kutuplu sistemin güç dengesinin, rakip güçlerin –özellikle ABD, Çin ve Rusya– küresel hakimiyet için öne çıkması ile işbirliği ve çatışma arasında tehlikeli biçimde salınım yaptığı göz önüne alındığında, AB kendine özgü bir rol oynamak zorundadır. Bu kolay olmayacak. AB'nin Dış ilişkiler ve güvenlik politikasından sorumlu yüksek temsilcisi Josep Borrell, geçtiğimiz günlerde dikkat çekici açıklamalarda bulundu: "Avrupa'nın ağırlığı azalıyor. Otuz yıl önce, dünya servetinin dörtte birini temsil ediyorduk. 20 yıl içinde, dünya GSMH'sinin % 11'inden fazlasını, Çin'in çok gerisinde, Amerika Birleşik Devletleri'nin % 14'ünün altında ve Hindistan ile eşit olarak bunun iki katına tekabül edecek şekilde temsil etmeyeceğimiz öngörülüyor.'' Kaderine boyun eğmiş ve harekete geçemeyen bir Avrupa, yakında büyük güçlere bağlı küresel bir İsviçre'ye dönüşecektir.

Varoluşsal Kavşak

Bu nedenle Birlik, varoluşsal bir dönüm noktasındadır. Diğerleriyle (gelecekte Hindistan da dahil olmak üzere) eşit düzeyde bir dünya gücü olarak tartılmak istiyorsa, kendisini büyük bir teknolojik güce layık nükleer silahlar dahil askeri silahlarla donatması ve milliyetçilik ideolojisini kabul etmesi gerekir; kısaca Avrupa 'ulus devleti' haline gelmelidir. Ya da kendi askeri gücüne sahip olma fikrinden vazgeçmezken, "stratejik özerklik" ilkesi doğrultusunda barışçıl bir uluslararası düzenin inşasında birleştirici bir rol oynamaya çalışmalıdır.

AB, büyük güçlerin egemenliğine yönelik özlemleri yatıştıracak güce sahiptir. Çok taraflı bir yaklaşımı savunarak, gezegenimizin karşı karşıya olduğu acil sorunlara çözüm arayışında ortak meselelerin ele alınmasına tüm devletlerin eşit katılımını teşvik edebilir: iklim krizi, zengin ve fakir ülkeler arasındaki ekonomik yakınlaşma, adil bir sistem, ticari ilişkiler ve uluslararası finansın dizginlenmesi; Uluslararası finans şimdi o kadar güçlü ki, tüm dünya devletlerinin bağımsızlığı ve istikrarı için bir tehdit oluşturuyor.

Bu stratejik hedef, küresel yönetişim olarak adlandırılabilir; barışçıl, işbirliğine dayalı, post-Westfalyan bir düzen, esasen ABD'nin ikinci dünya savaşından sonra oluşturduğu uluslararası kurumlara dayanıyor, ancak ABD egemenliğinin yerine küresel karşılıklı bağımlılık yönetimine tüm devletlerin eşit katıldığı bir sistemi koymak gerekli ayarlamalar yapılmasına bağlıdır. Bu, gerçekten barışçıl ve şimdi çok kutuplu bir birlikte yaşamı temsil ediyor.

AB, II. Dünya Savaşı'ndan sonra "bir daha asla" diyen halklar tarafından oluşturuldu. Şimdi, Avrupalıların barışa olan bağlılığını - Avrupa vatandaşlığı ve Temel Haklar Şartı'nın oluşturulmasında da belirtildiği üzere - dünyanın geri kalanına yaymanın zamanı geldi.

Bu bakış açısı, Richard Haass ve Charles Kupchan tarafından bir tür son gün Viyana Konseyine benzer "yeni bir güçler konseri" için formüle edilen öneriden farklıdır,  amacı, Westfalyan sonrası bir düzen oluşturmaktan ziyade, Westfalyan sistemin dengesini korumaktır.

İmkansız İkilem

Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) ve 'stratejik özerkliğin' imkansız bir ikileme yol açtığı Avrupa savunması sorununu ele alalım: Ya en güçlü askeri güç tarafından formüle edilmiş NATO direktiflerine uyacağız, ya da biz onun varlığını sorgulayacağız, çünkü 'batılı' bir askeri ittifak barışçıl küresel yönetişime karşı konumlanmamalıdır. Genel Sekreter Jens Stoltenberg'in NATO’yu Asya’ya doğru genişletme önerisi –Avustralya, Yeni Zelanda, Japonya ve Güney Kore’yi ‘irtibat ülkeleri’ olarak kabul ederek– Avrupa askeri araçlarını kullanarak Çin yayılmacılığını kontrol altına alma girişimidir. ABD başkanı Joe Biden kısa süre önce bir demokrasiler zirvesi önerdi ve Asya ile ilgili olarak, ABD, Japonya, Hindistan ve Avustralya arasındaki Dörtlü Güvenlik Diyaloğu olan "(Quad) Dörtlü"nün başka bir turuna katıldı.

Ne Çin'e karşı bir demokrasiler ittifakı ne de bir Avrupa-Asya NATO'su Avrupa'nın çıkarları ve perspektifleriyle uyumludur. AB, bir dünya pasifleştirme politikası başlatmak istiyorsa, Sovyet yayılmacılığını kontrol altına almak için soğuk savaş sırasında kurulan bir askeri ittifakın anlamını ve içeriğini değiştirmelidir.

Avrupa hükümetleri, 1994'te o zamanki ABD başkanı Bill Clinton'u Rusya'ya NATO'ya tam katılım amacıyla, NATO ile Barış İçin Ortaklık'a (PfP) katılma fırsatı vermeye ve böylece Rusya ile Avrupa ülkeleri arasında ekonomik işbirliği için bir fırsat yaratmaya ikna ettiklerini hatırlamalıdırlar.  Ne yazık ki, NATO’nun doğuya doğru genişleme politikası, doğu ve batı arasında tartışılan Ukrayna ile artık uzlaşmaz bir çatlak gibi görünen Rusya ile bir krizi tetikledi.

Yine de Kuzey Atlantik Antlaşması'nın 2. maddesi, askeri işbirliğinin yanı sıra müttefikler arasındaki ekonomik işbirliğinin de teşvik edileceğini belirtiyor. Bu nedenle AB, Vancouver'dan Vladivostok'a kadar geniş bir serbest ticaret alanı önerebilir ve Rusya'yı uzun vadede kalıcı siyasi-askeri gevşemeye yol açabilecek bir ekonomik işbirliği projesine (PfP ile olduğu gibi) dahil edebilir. Rusya ciddi ekonomik sorunlar ve enerjiyle ilgili sorunlarla karşı karşıyadır ve şüphesiz vatandaşlarının refahını artıracak barışçıl ekonomik işbirliğinin yanı sıra Çin ve Avrupa-Asya bölgesindeki diğer ülkelerle ilişkilerle ilgilenecektir.

Bugüne kadar, etkili bir Avrupa dış politikasının olmaması, Rusya ve Türkiye'nin Kafkasya ülkelerine nüfuz etmesine izin verdi. Geniş bir serbest ticaret bölgesinin kurulması, büyük güçler arasında olumlu etkileri Akdeniz bölgesinde hissedilecek bir pasifleşme sürecinin devam ettiğini gösterecektir.

Kasım ayındaki Glasgow iklim konferansı COP26'yı da düşünün. Bu, tüm ülkelerin ekolojik felaketi önlemeye kararlı olduklarını göstermek için bir fırsat olabilir ki, bilim, 2015 Paris anlaşmasına saygı gösterilmezse bunu karamsar bir şekilde öngörüyor. Yükselen ortalama küresel sıcaklık, kutup buzlarının erimesinden orman yangınlarına, felaketlere neden olan fırtınalara ve sayısız hayvan türünün yok olmasına kadar zaten yıkıcı sonuçlar doğuruyor.

Glasgow'daki amaçlardan biri, her ülke için karbondioksit emisyonlarının azaltılmasına yönelik hedefler belirleyen bir anlaşma olacaktır. Buna küresel kamu mallarının sağlanması için bir politika eşlik edebilir; kirliliği kontrol altına almaya yönelik önlemlere ek olarak, özellikle zengin ve yoksul ülkeler arasında daha etkili dayanışma için girişimleri içerecek olan küresel bir Yeşil Anlaşma ortaya çıkabilir. AB, Yeni Nesil AB planını Avrupa Yeşil Anlaşmasına çoktan ekledi.

-Özel Çekme Hakları (Special Drawing Rights-SDR'ler)

Avrupalı ​​liderler, küresel yönetişime doğru ilk adım olarak görülebilecek bir öneride bulundular. Birleşmiş Milletler genel sekreteri Antonio Guterres ve Afrika Birliği başkanı Macky Sall, Emmanuel Macron, Angela Merkel, Charles Michel ve Ursula von der Leyen ile birlikte, salgın krizinin üstesinden gelmek ve küresel ısınmayla mücadele etmek için Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) olağanüstü Özel Çekme Hakları (Special Drawing Rights-SDR'ler) vermesinden yana olduklarını söylediler. Şimdilik bu öneri belirsizliğini koruyor, ancak uluslararası işbirliğinde gerçek bir atılımı temsil edebilir. 

Normalde, SDR'lerin yalnızca üçte biri gelişmekte olan ülkelere tahsis edilir. Acil bir durumda, Pan-Avrupa Sağlık ve Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu tarafından önerildiği üzere, bir kısmı küresel sağlık sistemini finanse etmek için kullanılabilecek olağanüstü bir fon kurmak için tüm mesele BM'ye devredilebilir. Yoksul ülkeler için yenilenebilir enerji ve azaltma önlemlerine ilişkin araştırmaları finanse etmek için Küresel Yeşil Anlaşmaya tahsis edilebilir. Böylece dünya vatandaşları, uluslararası dayanışmanın etkili politikalara dönüştürülebileceğini anlayacaktır.

SDR'lerin dolar, euro, yen, renminbi ve sterlini içeren bir para birimi sepetine dayandığı göz önüne alındığında, BM için olağanüstü bir fon oluşturulması, küresel yönetişime doğru önemli bir adım olacaktır. Büyük dünya güçleri (henüz dışlanmış olan ruble), salgından kurtulmak ve gezegeni çevresel çöküşten kurtarmak için bir plan üzerinde açıkça işbirliği yapmaya başlayabilir. Bir tür dünya para birimi olan SDR'lerin yaygın kullanımı - 1944'te Bretton Woods'ta John Maydar Keynes'in İngiltere üzerinden savunduğu, ancak kabul ettiremediği uluslarüstü para birimi 'bancor' yerine - şu anda devasa bir devletsiz sermaye akışının hakim olduğu uluslararası para ve finans sisteminin istikrar kazanmasına yardımcı olacaktır.

Dahası, Afrika Birliği (AU) gibi diğer kıta birlikleri, parasal ve finansal fırtınalar korkusu olmadan iç pazarlarını ve uluslararası ticarete ortak olmak için SDR'leri bir hesap para birimi olarak kullanmaya başlayabilir. AB ile AU arasında daha yakın bir ilişki, eşitlikçi ve sürdürülebilir kalkınma için kıtalararası bir işbirliği modelini temsil edecektir.

Barışçıl İşbirliği

Küresel yönetişimi güçlendirmek için tasarlanan politikalar yalnızca önemli ekonomik ve sosyal meyveler üretmekle kalmayacak, aynı zamanda büyük güçler arasında barışçıl işbirliğini de teşvik edecektir. Dünya liderleri, gezegenin diğer sakinleri pahasına vatandaşları için kısa vadeli kazançlar peşinde koşmamalıdır.

Avrupa vatandaşları bugün AB üye ülkeler arasında bir savaşın imkansız olduğunu biliyor. Küresel yönetişime doğru istikrarlı bir ilerleme sağlanırsa, dünya vatandaşlarını ayıran fiziksel, ideolojik veya politik engellerin artık kalmayacağı gün gelecektir.

 Guido Montani 13 Nisan 2021, Social Europe

(Guido Montani, Pavia Üniversitesi'nde uluslararası politik ekonomi profesörüdür. İtalya'daki Avrupa Federalist Hareketi'nin eski başkanıdır. The Ventotene Lighthouse: Federalist Journal for World Citizenship'in editörüdür.)


Seçkin Deniz, 01.05.2021, Sonsuz Ark, Çeviri, Çeviri ve Yansımalar



Sonsuz Ark'tan
  1. Sonsuz Ark'ta yayınlanan yazılardan yazarları sorumludur. 
  2. Sonsuz Ark linki verilerek kısmen alıntı yapılabilir.
  3. Sonsuz Ark yayınları Sonsuz Ark manifestosuna aykırı yayın yapan sitelerde yayınlanamaz.
  4. Sonsuz Ark Yayınlarının Kullanımına İlişkin Önemli Duyuru için lütfen tıklayınız.

Hiç yorum yok :

Seçkin Deniz Twitter Akışı