17 Ağustos 2019 Cumartesi

SA7908/SD1456: Sosyalizm ve Kapitalizm

Sonsuz Ark'ın Notu:
Aşağıda çevirisini yayınladığımız analiz, Mayıs 2015'e kadar yaklaşık 20 yıl boyunca CEO ve Başkan olarak (Gölge CIA) Stratfor'u kuran ve yöneten George Friedman'a aittir ve Kapitalizm-Sosyalizm retoriği ile elde edilen entelektüel konforunun sona erdiği 21. yüzyıl için 'gerekli' olan yeni ideolojileri, tanımlama güçleri olduğu düşünülerek, tanımlamak üzere kurgulanmıştır. Sosyalizm'i pohpohlayan, kapitalizmi çarpıtarak 'ideolojik' olmaktan uzaklaştıran ve "Demokratik sosyalizm, modern ekonomilerin kapsamı ve ölçeği nedeniyle demokratik olamaz" diyerek Demokratik sosyalizmi çatallaştıran Friedman şöyle bir çözüm geliştirmektedir: "Modern endüstriyel kapitalizm ile sosyal demokrasi arasındaki ayrım minimaldir. Bir devletin vatandaşlarından hiçbir şey beklemeyeceği açgözlülük ya da kapitalist fantezilerin kaldırılmasıyla ilgili sosyalist fantezileri bir kenara bırakmak, iki sistemin az ya da çok birleştirilmesidir. Kapitalistler ve sosyalistler özel yatırımı kabul eder." Her durumda 'özel yatırım'ı 'değerli ve önemli kılan ve bunu sosyalizme de monte eden yazar, insanlık tarihini ve yaşananları çarpıtma ustalığı ile aslında aynı âmir mahfillerin emirlerini yerine getirmekte ve insan için ve iyi ve doğru olan sistemleri üretmek yerine dünyanın bütün zenginliklerini sömürenlerin yeni düzende de güçlerini sürdürmeleri için gereken her şeyi yapmaktadır. Dikkatle okunması gereken bu analiz, ABD'de Demokrat Parti ile Cumhuriyetçi Parti arasındaki temel farklılıkları da minimalize edecek bir varsayımsal geleceği tarif etmektedir. Türkiye bu bağlamda terbiye edilmiş ve dinî değerler ile sağ vurgulara itilmiş solcu CHP-HDP ile sol değerlere zorlanmış Milliyetçi İP, muhafazakar SP gibi deneysel çalışmaların alanı olarak göz önündedir... Aynı sistematik metamorfoz Avrupa, Afrika, Asya ve Arap coğrafyasında da adım adım gerçekleştirilmektedir.
Seçkin Deniz, 17.08.2019

Socialism and Capitalism

Sosyalizm, Fransız Devrimi'nden ortaya çıkan küresel bir siyasi harekettir. Amacı, sadece bazen demokratik bir siyasi parti olarak, mülk sahibi olmayanlar için konuşmaktı. Tüm rehberleri, dünya genelinde güçlü bir siyasi güç olmuştur. Bununla birlikte, Birleşik Devletlerde, büyük ölçüde Amerikan ahlakına yabancı olarak görülen siyasi marjlara indirgenmiştir. Amerikan siyasetinde tartışma konusu olarak açıkça ortaya çıkmıştır ve bu nedenle bazı düşünceler gerektirmektedir.

Köken Öyküleri


Sosyalizm ile kapitalizm arasındaki önemli fark - aslında gerçekte çekilen nutuklardan daha önemli - kapitalizmin sanayi devriminden doğan bir gerçeklikten daha az entelektüel veya ahlaki bir sistem olmasıdır. Öte yandan sosyalizm, hepsi sosyalizm için ahlaki bir durum ortaya koyan ve böyle bir sistemin nasıl görüneceğini hayal eden, her zaman Saint-Simon, Fourier, Lassalle ve Marx gibi entelektüellerin yarattığı entelektüel bir hareket olmuştur. Bu entelektüeller eşitsizlikten kaçtılar ve zenginlerin entelektüel sığlıklarını küçümseyerek, vizyonlarını hayata geçirebilecek politik bir hareket yaratmaya çalıştılar. Sosyalizm, Almanya'da Karl Kautsky ve Rusya'da Vladimir Lenin gibi politikacılar tarafından yönetildi.


Sosyalizm, üretim araçlarını yaratan özel sermayenin ve yatırım sermayesinin kontrolünün iki şekilde hatalı olduğunu savundu. Birincisi, serveti ortak iyilikten zenginlerin özel çıkarlarına yönlendirdi. İkincisi, en yüksek sermaye getirisine dayanarak yatırım yaparken, kapitalizm daha düşük sermaye getirisi olan ya da hiç olmayan sosyal mallara yatırım yapmayı ihmal etti. İnsan olanaklarını sınırladı.


Genel olarak, sosyalizm toplumun radikal bir şekilde yeniden yapılandırılmasını savunur; üretim araçları devlet kontrolüne aktarılmalı ve devlet yatırım stratejisini belirlemelidir. Bu argümanın altında üç amaç vardı. İlk olarak, bu sosyalizm servet eşitsizliğinin izin vermediği siyasi eşitliği mümkün kılacaktır. İkincisi, devlet memurları aldıkları kararlardan kâr elde etmeyeceklerinden, devlet yararı için üretecektir. Son olarak, devlet demokratik olarak kontrol altına alınacak ve bu nedenle halkın kontrolü altında olacak.


Kapitalizm kendisi için herhangi bir ideal-dava oluşturmaya çalışmadı. Aslında bu hayal edilmesi ve planlanması gereken bir şey değildi. Endüstri Devrimi ile birlikte ortaya çıkan gerçekti. Sanayi devrimi yatırım yapmadan gelişemedi ve yatırımcılar kâr etmeyi umuyordu ve bu kâr yeniden yatırıma dönüştürülüyordu. Kapitalistlerin zenginlikleri eski Avrupa aristokrasisinin cücelerine taşındı ve kapitalistler daha fazla zenginlik peşinde koşarken büyüdüler. Kapitalist zenginlik erdemini ya da sanayiciliğin insanlık üzerindeki etkilerini düşünmedi. Kapitalist anı düşündü ve üzerinde hareket etti. Kapitalizm bir ideoloji değildi, entelektüeller de onu, 20. yüzyıla kadar Hayek ve Friedman'ın diğerleri arasında ahlaki bir dava açmaya çalıştıkları zamana kadar savunamadılar. Amerika Birleşik Devletleri'nde kapitalistler çalışmalarını Hıristiyan sadaka kavramlarına bağladılar.


Kapitalizmin en büyük açıklayıcısı “Ulusların Zenginliği” kitabını yazan Adam Smith'ti. Kitapta, kendi çıkarlarına dayanan bireysel kararların ulusların servetinde bir artışla nasıl sonuçlanacağını açıkladı. Daha az okunan kitaplarından birinde, “Ahlaki Duygular Teorisi”, Smith, ahlaki ilkelerin dış teorilerden (dolaylı olarak sosyalizm ve din anlamına geliyor) değil, pragmatik, problemlere yönelik çözümlerden kaynaklandığı iddiasını ortaya koydu. Demek ki, Smith kapitalizmin nihai savunmasını yapmaya çalışmıştı. Fakat bununla, serveti maksimize ettiği anlamına geliyordu; eşitsizliği sınırlaması değil.


Kapitalistler, sermayenin getirisi beklentilerine dayanarak paranın nereye yatırıldığını belirlediler. Bu anlamda, kapitalizmin gideceği yönü kontrol ettiler; zenginlikleri arttıkça nereye gittiğini umursamadılar. Bundan sonra, Avrupa-Amerikan medeniyetinin yükselen yapıları, milletlerin zenginliğinin sisteme işçiler olarak hizmet veren toplumun geniş bir alanını terk ettiği ve sistemden başkalarını dışladığı gerçeği ortaya çıktı. İnsan hareketi genellikle başkalarının pahasına gelir.


Yeniden Tahsis Edilen Sermaye


Sosyalist argüman, kapitalistler kendi çıkarları peşinde koştukları sürece, toplumun zenginliğinin ellerinde birikeceği ve eşitsizlik ve yoksulluk meselelerinin ele alınmayacağı yönündeydi. Sosyalist argümanın özünde, kapitalistler tarafından ideolojiye olan kayıtsızlığın, çoğunun acısını hafifletmeden, azınlık için büyük bir servet yaratacağıydı. Bu nedenle, sermayenin yeniden tahsis edilmesi gerekiyordu. Bir miktar sermaye, dışlananların çektiği acıyı hafifletmeye giderdi. Fakat daha da fazlası devlete gidecekti ki bu da yatırımın sorumluluğunu üstlenecekti. Devlet, yatırım kararı alan bireylerin devlet memuru veya halkın seçilmiş bir temsilcisi olacağı ve sonuçta kişisel ilgisi olmayan, üstün bir yatırım aracıydı.


Kapitalizm ve sosyalizm arasındaki çatışmanın birçok boyutu var, ancak en önemlisi şudur: Kapitalist yatırım merkezileşmedi. Yatırım sermayesi birçok kaynaktan geliyordu ve karar veren sayısız yatırımcı vardı. Sermayenin çeşitlendirilmesi, herhangi bir tek kararın sonuçlarını sınırlar. Kapitalizmi döngülere ve soluklara karşı savunmasız kılar, ancak yıkım yok etme ile aynı değildir. Yıkımdan kurtulabilir ve (ve düzenli olarak iyileşebilir). Ancak vurgu, yıkımın halka neden olabileceği tahribatın değil, yatırım sürecinin neyin iyileşebileceğine odaklanıyor.


Sosyalizm devlete güveni sağlar ve devletin kontrolünü halkın elinde tutar. Bir bütün olarak halk neye ihtiyaç duyduğuna dair bir anlayışa sahiptir ancak ödenen bedele duyarlı değildir. Öyleyse devlet ya halkın iradesine uymalı ya da kamu iradesinden bağımsız olarak, ancak halkın iyiliği için (ya da en azından devletin kendi yararı olarak gördüğü şey) yatırım kararları almalıdır. Devlet bir soyutlama olduğundan, kararlar aslında devlet yetkilileri tarafından verilir. Devletin verdiği kararların çokluğu göz önüne alındığında, bireysel olarak asgari düzeyde güç sahibi olan, ancak kolektif olarak kendi çıkarlarının talebi tarafından sınırlandırılmayan yatırımcıların yerini alacak olan bir devlet memurları ordusuna devredilmesi gerekir.


Demokratik sosyalizm, modern ekonomilerin kapsamı ve ölçeği nedeniyle demokratik olamaz. Ya bir Sovyet yönünde gelişir, en uç noktayı adlandırır  ya da açıkça belirtildiği gibi İsveç'te olduğu gibi, çoğu yatırım kararını özel yatırımcılara bırakır, vergilendirir ve topluma paranın dönüşünü sağlar. Sovyet modelinde devlet, orta düzey memurları ölümle korkutup yönetmeye çalışıyor. İsveç modelinde, savaş artan sosyal faydalar ve azalan yatırım sermayesi taleplerinden oluşur.


Kapitalizm altında, sermaye kaynaklarının çeşitlendirilmesi, merkezi hükümetler tarafından alınan kötü kararlara karşı koruma sağlar. Ancak, doğası gereği, eşitsizlik ve zaman zaman sosyal kriz yaratması gerekir. Yatırımcı sınıfının ellerine para akışı, endüstriler kapatılırken ve yenileri yaratılırken krizler yaratmalıdır. Joseph Schumpeter'in “yaratıcı yıkım” olarak adlandırdığı hız, toplumsal huzursuzluk, kaos veya baskıya hızla dönüşebilecek hızlı ve yoğun krizler yaratıyor. Kapitalizm genel olarak bunu, sosyal demokrasinin yaptığı gibi çözmüştür: Özel yatırımcılara yatırım yaptı ve daha sonra toplumsal yer değiştirmeyi engellemek için onlara vergi dağıttı.


Kısacası, modern endüstriyel kapitalizm ile sosyal demokrasi arasındaki ayrım minimaldir. Bir devletin vatandaşlarından hiçbir şey beklemeyeceği açgözlülük ya da kapitalist fantezilerin kaldırılmasıyla ilgili sosyalist fantezileri bir kenara bırakmak, iki sistemin az ya da çok birleştirilmesidir. Kapitalistler ve sosyalistler özel yatırımı kabul eder. Her ikisi de ekonomilerin büyümesini beklerler ve bu büyümeden vergi alırlar. Hem İsveç hem de Amerika Birleşik Devletleri'nde vergiler halktan nefretini çekmekte ancak faydalar sevilmektedir. Yine de, politik sistem vergilere karar verir ve politikacılar demokraside  halka açılmak için yapmaları gerekeni yaparlar. Bir politikacıyı diğerinden ayırt edebilecek olan, önerdiği vergi miktarıdır, ancak bu bile sistemi dengelemek için kullanılır.


Bugünün melez sisteminde bile, demokratik sosyalizm, Demokrat Parti içinde bir tartışma konusu olarak artmıştır. Ortaya çıkan sebeplerin bu şekilde açıklanabileceğini savunuyorum. Demokrat Parti, son başkanlık seçimlerinde Cumhuriyetçi Donald Trump tarafından yenildi, çünkü Trump endüstriyel işçi sınıfının gerilemekte olan çıkarları için konuşuyor gibiydi. Bu sınıf, Demokratlara egemen olan ve Demokratların yer değiştirdiği, bunun yerine toplumun diğer sektörlerine odaklanan New Deal (Yeni Anlaşma) koalisyonunun temeliydi.


Demokrat Parti’de sosyalizm çerçevesindeki tartışmalar, seçmenlerin Trump’a oy vermeleri sonucunda şiddetli bir acı hissetmelerini sağlama girişimini temsil ediyor. Bu grubun cevap verip vermeyeceği kilit bir sorudur. Çoğunlukla, tartışmalar daha önce Demokrat soluna sadık kalanlara hitap edecek. İşte savaşın devam ettiği yer burası. Bu yüzden Demokrat adaylığı kazanmak ve genel seçimleri kaybetmek için tasarlanmış gibi görünüyor. Ama ben politikacı değilim, bu yüzden göremediğim şeyleri görebilirler. Söyleyebileceğim, sosyalizm tartışmasının tamamen sembolik olduğu ve belirtilmemiş radikal değişime olan bağlılığı göstermesi gerektiği. Ancak yapısal olarak, ekonomik sistemi önemli ölçüde değiştirebilecek çok az şey var. Çünkü Fransız Devrimi'nde yükselen sosyalistler ile Edinburgh fabrikalarında yükselen sanayiciler arasında büyük bir yakınlaşma oldu. Tartışma fonksiyonel olarak arkaik; fakat belki de sembolik bir güçtür.


 George Friedman, 2 Temmuz 2019, Geopolitical Futures


(George Friedman, Mayıs 2015'te istifa etmeden önce yaklaşık 20 yıl boyunca önce  CEO ve Başkan olarak (Gölge CIA) Stratfor'u kurdu ve yönetti)



Seçkin Deniz, 17
.08.2019, Sonsuz Ark, Çeviri, Çeviri ve Yansımalar
Takip et: @Seckin_Deniz


Not: Çeviri programları kullanılarak İngilizce'den çevrilmiştir.



Sonsuz Ark'tan
  1. Sonsuz Ark'ta yayınlanan yazılardan yazarları sorumludur. 
  2. Sonsuz Ark linki verilerek kısmen alıntı yapılabilir.
  3. Sonsuz Ark yayınları Sonsuz Ark Manifestosu'na aykırı yayın yapan sitelerde yayınlanamaz.

Hiç yorum yok :

Seçkin Deniz Twitter Akışı