21 Nisan 2019 Pazar

SA7602/SD1356: Yeni Bir Küresel Şart'a Doğru

Sonsuz Ark'ın Notu:
Aşağıda çevirisini yayınladığımız analiz, Eski İsveç Başbakanı Carl Bildt'e aittir ve artık sürdürlemez hale gelen Ağustos 1941'de, ABD'nin II. Dünya Savaşı'na girmesinden önce, İngiltere Başbakanı Winston Churchill ve ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt (FDR) arasındaki anlaşmaya göre, Atlantik Şarti ile kurulmuş olan Batı egemenliğindeki Satanist-Yeni Dünya Düzeni'nin sonunun geldiğini "Savaş sonrası düzenin temel yapıları yerinde kalsa da, Rus revizyonizmi, Çin'in iddiası, ABD'nin bozulması ve Avrupa belirsizliği karşısında eriyorlar."  şeklinde ifade etmekte ve "Batı egemenliğini engellemek için giderek daha çok kutuplu bir bağlamda yeni güçler ortaya çıktı. Ve son zamanlarda otoriter rejimlerin yayılması, demokrasinin geleceği hakkında sorular doğurdu." demektedir. Carl Bildt'in  bir parçası olarak övdüğü 'Batı egemenliğindeki Satanist-Yeni Dünya Düzeni'nin dünyada ürettiği kaosun, açlığın, sömürülerin, katliamların ve şirketlerin çıkarlarını korumaya yönelik politikaların insanlığı mahvettiği açıktır. Şubat 2019'da yapılan Münih Güvenlik Konferansı'nda açıklanan deklarasyona göre, yazar, "Ancak amacımız, son sözü söylemek değil, daha büyük bir tartışma başlatmak." demektedir. Carl Bildt'in diğer benzerlerinin aksine risk listesinde Türkiye görünmüyor; bu ilginç bir durum...
Seçkin Deniz, 21.04.2019

Toward a New Global Charter

"Versay (Versailles)’da kalıcı bir dünya düzeni oluşturmadaki başarısızlığın II. Dünya Savaşı felaketiyle sonuçlanmasına karşın, 1941 Atlantik Şartı uyarınca ortak ilkelerin oluşturulması, seksen yıl refah ve göreceli istikrar sağladı. Dünyanın başka bir jeopolitik deniz değişimi geçirmesiyle, yeni bir küresel tüzüğe ihtiyaç duyulmaktadır."

Ağustos 1941'de, ABD'nin II. Dünya Savaşı'na girmesinden önce, İngiltere Başbakanı Winston Churchill ve ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt (FDR), dünyanın savaştan sonra nasıl örgütlenebileceğini tartışmak için Newfoundland sahilinde gizlice bir araya geldi. Benzer bir girişim, yirmi yıldan daha uzun bir süre önce Versailles’da denenmişti, ancak açıkça başarısız olmuştu.

Churchill ve FDR'nin buluşması, seksen yıl sonra halen yürürlükte olan uluslararası düzeni tanımlayan bir dizi ortak ilke ve kurum oluşturulmasını sağladı. 1944'te yapılan Bretton Woods konferansı Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Bankası ve diğer küresel finans kurumlarının temelini attı; kısa bir süre sonra bunu Birleşmiş Milletler'in (BM) kuruluşu izledi. Yenilen Axis (Mihver) güçleri, piyasa ekonomileriyle dinamik demokrasilere dönüştürülmüş ve yeni küresel sisteme dahil edilmiş, transatlantik ve Pasifik alanlarını kapsayan kooperatif güvenlik yapılarıyla istikrar korunmuştur.

Ardından Çin’in 1970’lerin sonlarından itibaren başlayan ekonomik reformları ve 1991’de Sovyetler Birliği’nin çöküşü gerçekleşti, bunun üzerine Atlantik Şartı'nda öngörüldüğü gibi gerçekten küresel çok taraflı yönetişim hayali gerçekleşmeye başlayabilirdi. 1995 yılında, Bretton Woods döneminde Tarife ve Ticaret Genel Anlaşması, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ-WTO) ile değiştirildi ve yirmi yıldan az bir süre içinde, küresel GSYİH'da ticaretin payı % 40'tan % 70'e yükseldi (Çin’in Aralık 2001’de DTÖ’ye katılımına çok az bir miktar bağlı olarak).

Bu çok taraflılık, küreselleşme ve sosyal ve ekonomik gelişme çağında, bir milyardan fazla insan aşırı yoksulluktan kurtuldu ve demokrasi küresel norm haline geldi. Ancak, yirmi birinci yüzyılın ikinci on yılının farklı bir dönemin başlangıcını belirlediği açıktır. Uluslararası düzenin biçimlendirici yıllarının ve onu zorunlu kılan trajedilerin hatıraları, kuşakların değişmesiyle unutulmaya başlandı. Batı egemenliğini engellemek için giderek daha çok kutuplu bir bağlamda yeni güçler ortaya çıktı. Ve son zamanlarda otoriter rejimlerin yayılması, demokrasinin geleceği hakkında sorular doğurdu.

Savaş sonrası düzenin temel yapıları yerinde kalsa da, Rus revizyonizmi, Çin'in iddiası, ABD'nin bozulması ve Avrupa belirsizliği karşısında eriyorlar. Bu tehlikeli yeni dünya için Atlantik Şartı'nın ilkelerini gözden geçirme amacıyla, iki önemli düşünce kuruluşu, ABD'deki Atlantik Konseyi'nde ve Kanada'daki Uluslararası Yönetişim İnovasyon Merkezi'nde, kısa bir süre önce 19 farklı ülkeden politika yapıcılar ve düşünürler toplandı.

Yeni bir ortak ilkeler taslağı oluşturmaya çalışırken, yaşanılan en büyük zorluk, onları yalnızca dünyadaki demokrasilerde mi, yoksa Rusya, Çin ve Suudi Arabistan ve benzerlerinde de uygulanabilir olup olmayacağına karar vermektir. Açıkçası, demokrasi, bireysel haklara saygı gösterilmesini sağlamanın en iyi yoludur; ancak tartışma aynı zamanda farklı değerleri ve ilgi alanlarını savunanlara da açık olmalıdır. Biz bu durumda, hem “klasik Batı”da hem de Brezilya, Cezayir, İran, Hindistan, Endonezya ve Vietnam’da yankılanacak bir belge üretmek istedik.

Görüşmelerimiz geçtiğimiz ay (Şubat 2019) Münih Güvenlik Konferansında verdiğimiz İlkeler Bildirgesi ile sonuçlandı: “Etik değerlerimizden, geleneklerimizden ve inançlarımızdan elde edilen devredilemez haklardan esinlendik” diyor okunan bildiride: “Vatandaşlarımız ve uluslarımız için daha iyi bir gelecek aramaya kendimizi adadık. Değerlerimizi savunacağız, geçmiş başarısızlıkları yeni fikirlerle aşacağız, yalanlara karşı gerçeği söyleyeceğiz, güçlü bir saldırganlıkla yüzleşeceğiz ve ilkelerimizin hüküm süreceği güveni ile ilerleyeceğiz. ”

Tam açıklamada “özgürlük ve adalet”, “demokrasi ve özerklik”, “barış ve güvenlik”, “serbest piyasalar ve fırsat eşitliği”, “açık ve sağlıklı bir gezegen” " yardım hakkı” ve“ kolektif eylem" başlığı altında yedi ifade yer almaktadır.. Her alanda hedefimiz, kapsayıcı bir küresel tartışmadan sonra yeni bir fikir birliğinin ilkeleri olarak hizmet edebilecek ilkeler ortaya koymaktı.

Beyan sadece önceden belirlenen inançların bir ifadesi değildir. Çevre sorunları açıkça öncekilerden daha belirgin hale gelmiştir ve giderek daha fazla birbirine bağlı ve birbirine bağımlı bir hale gelen dünya için egemenlik sorunları yeniden ele alınmalıdır. Refahın hem ülkelerin içinde hem de ülkeler arasında nasıl paylaşıldığı konusundaki endişeler önemli oranda değer kazanmıştır.

Ancak bireysel haklara saygı gibi temel değerler temelde "Vatandaşlarına cevap veren ve hukukun üstünlüğüne saygı duyan hükümetler eşitsizliğe en iyi şekilde cevap verebilir, adaletsizliği giderebilir ve hepsine hizmet eder" inancında olduğu gibi önemini korumaktadır.  Gerçekte, hükümetler bu şartı tehlikesiz olarak görmezden geliyorlar.

Bir yıl boyunca süren tartışma ve gözden geçirmelerin meyvesi olan deklarasyon, dünyanın farklı köşelerinden geniş destek aldı. Ancak amacımız, son sözü söylemek değil, daha büyük bir tartışma başlatmak. Tarihsel etkisi açısından Atlantik Şartı'na rakip olacağı konusunda hiçbir fikrim yok. Ancak, küresel yönetişimin temel ilkeleri hakkında yeni bir tartışmanın aciliyeti ve gerekliliği konusunda da şüphelerimiz yok. Böyle bir tartışma olmadan, eski düzenin gücü, saf güç ve dar kişisel ilginin hüküm sürdüğü bir Hobbesyen(*) ormanının yerini almaya devam edecek. Hepimiz bunun son defa nasıl ortaya çıktığını biliyoruz.



Carl Bildt, Stockholm21.03.2019, Project Syndicate

(Carl Bildt, İsveç’in AB üyeliği müzakeresi sırasında 2006’dan Ekim’e 2014’te İsveç’in dışişleri bakanı, 1991’den 1994’e kadar Başbakanı olarak görev yaptı; Eski Yugoslavya AB Özel Elçisi, Bosna-Hersek Yüksek Temsilcisi, BM Balkanlar Özel Elçisi ve Dayton Barış Konferansı Eş Başkanı olarak çalıştı. Küresel İnternet Yönetişimi Komisyonu Başkanı ve Dünya Ekonomik Forumu'nun Avrupa Küresel Gündem Konseyi üyesidir.)


Seçkin Deniz, 21.04.2019, Sonsuz Ark, Çeviri, Çeviri ve Yansımalar
Takip et: @Seckin_Deniz


(*) Thomas Hobbes’a göre devletin her türlü yasayı yapmaya ve bunları uygularken güç kullanmaya hakkı vardır. Bireylerin hali hazırda haklarından vazgeçtiği için devletin yasalarını beğenmeme lüksü yoktur. Kendi yaşam hakkını tehdit etmeyen her yasaya uymak zorundadır ve bunları değerlendirmeye hakkı yoktur. Thomas Hobbes’a göre bir egemene haklarını devrettikten sonra insanların başka egemenliklere geçme hakkı yoktur. Ayrıca egemenlikten ayrılıp tekrar doğal durumlarına geçme hakkına sahip değillerdir. Herkes egemenin buyruklarına uymak zorundadır. Uymadığı zaman zorlanmaya tabi tutulacağını kabul etmelidir. İnsanlar arasında anlaşmazlıklar ve çözümsüzlükleri çözme gücü devlete aittir. Yine aynı şekilde halkı için savaş ve barışa karar verme gücüde ona aittir. İnsanlar kendi haklarını isteyerek egemene devrettiği için, egemen hiçbir sözleşmeye taraf değildir. Bu nedenle devlet için, ortada bir sözleşme olmadığı için ona uyma zorunluluğu da yoktur. (Detaylar için bakınız IEP)


Not: Çeviri programları kullanılarak İngilizce'den çevrilmiştir.



Sonsuz Ark'tan




  1. Sonsuz Ark'ta yayınlanan yazılardan yazarları sorumludur. 
  2. Sonsuz Ark linki verilerek kısmen alıntı yapılabilir.
  3. Sonsuz Ark yayınları Sonsuz Ark Manifestosu'na aykırı yayın yapan sitelerde yayınlanamaz.

Hiç yorum yok :

Seçkin Deniz Twitter Akışı